QUỶ NHẬP TRÀNG BÊN SÔNG ĐÁY - Chương 31: Mở cửa mả và gói thuốc ngủ
Sáng mười chín tháng chín, trời hửng nắng sau mấy ngày mưa dầm. Con đường đất ra nghĩa trang ven sông Đáy còn lầy, cỏ hai bên vệ đường ướt sũng, nước…
Nội dung chương
Sáng mười chín tháng chín, trời hửng nắng sau mấy ngày mưa dầm. Con đường đất ra nghĩa trang ven sông Đáy còn lầy, cỏ hai bên vệ đường ướt sũng, nước sông dâng cao đục ngầu chảy xiết phía dưới triền đê. Đoàn người họ Trần đi mở cửa mả cho cụ cố không đông, chỉ con cháu trong nhà và vài người họ gần, ai nấy mang theo hương, hoa, một mâm xôi nhỏ và ấm nước chè. Hà đi sau bác Lương, tay xách chiếc làn đựng giấy tiền và mấy nén hương thơm, lòng còn nặng như đá đè.
Mộ cụ cố mới đắp hôm qua, đất còn tươi màu nâu đỏ, vòng hoa trên nấm mồ đã héo rũ sau một đêm sương. Thầy Nhẫn thắp hương, khấn nhỏ mấy câu mở đường, giọng thầy trầm và chậm như mọi lần làm lễ cho họ Trần suốt mấy chục năm nay. Bác Lương quỳ xuống trước mộ phần, hai tay chống đất, trán gần chạm vào nền đất ướt. Ông không khóc thành tiếng, chỉ có đôi vai rung lên từng hồi. Hà đứng bên cạnh, nghe tiếng sông vỗ vào bờ cỏ phía dưới mà nghĩ đến lời bác nói trên đường về hôm đưa tang: phải làm rõ chuyện đêm bão, để cụ yên.
- Bố yên nghỉ đi, con hứa với bố, việc trong nhà con sẽ xử cho ra lẽ, không để ai bêu xấu bố nữa.
Ông Bính đứng phía sau, mắt đỏ hoe, hai tay xoắn vào nhau. Từ hôm đưa tang đến giờ, ông gầy rộc đi trông thấy, chiếc áo tang rộng thùng thình trên người. Ông không dám nhìn thẳng vào mặt anh trai. Hà biết ông đang mang trong lòng một nỗi sợ không nói ra được, nỗi sợ của người cha biết con mình đã làm một điều không thể cứu vãn.
Lễ mở cửa mả xong, mọi người lặng lẽ ra về. Nắng lên cao dần, hong khô con đường đất. Hà về đến nhà cổ thì bắt tay ngay vào việc dọn dẹp. Tối nay họp họ. Việc này cả họ đã biết từ hôm trưởng họ Phúc dặn lại ở sau nhà hôm lễ viếng: sau đưa tang, họ này phải họp một buổi cho ra lẽ. Gian giữa nhà cổ suốt mấy ngày qua vẫn là nơi đặt bàn thờ cụ cố, hương khói chưa lúc nào tắt. Chiều nay, gian giữa ấy sẽ kê bàn ghế thành vòng tròn, và những chuyện đêm bão sẽ được nói ra hết, trước bàn thờ người đã khuất.
Hà xuống bếp phụ mẹ và thím Sen chuẩn bị nước chè, hoa quả cho buổi họp. Gian bếp nhà cổ thấp và tối, nền gạch ẩm, mùi khói bếp củi ám vào từng viên gạch từ bao đời. Cô lúi húi dọn lại chồng bát đĩa tang lễ còn để ngổn ngang, xếp gọn những chiếc ấm tích, lau chùi cái tủ chạn cũ kê sát vách. Khi cô kéo chiếc ghế đẩu ra để với lên nóc tủ lấy hộp chè khô, chân ghế va vào một vật gì đó trong xó tối giữa tủ chạn và bờ tường.
Cô cúi xuống, đưa tay vào xó bếp đầy bụi và mạng nhện, lôi ra một vỏ gói thuốc đã xé.
Là vỏ gói thuốc ngủ. Loại thuốc an thần nhẹ bán không cần đơn ở hiệu thuốc huyện, vỉ giấy bạc đã bóc hết, vỏ ngoài in hạn dùng còn mới nguyên, tháng sản xuất gần đây. Hà cầm chiếc vỏ gói trên tay mà sống lưng lạnh dần. Cô nhớ lại đêm canh thứ hai. Đêm ấy, ông Bính ngồi ghế canh bên giường cụ cố, đầu gục xuống ngực, ngủ say đến mức tiếng sấm rền ngoài trời cũng không làm ông tỉnh. Khi ấy ai cũng nghĩ ông mệt vì mấy ngày lo tang, lại thêm tuổi cao. Hà khi ấy còn lấy chiếc áo khoác đắp lên vai cho ông. Bây giờ, cầm chiếc vỏ gói này trong tay, cô hiểu cái giấc ngủ ấy không phải giấc ngủ của người mệt.
Ai đã bỏ thuốc ngủ vào đâu, và bỏ cho ai uống?
Hà ngồi thụp xuống nền bếp, đầu óc chạy nhanh như người làm văn thư soát lại một bộ hồ sơ còn thiếu trang. Ấm chè đêm ấy. Đúng rồi, đêm canh thứ hai, sau khi đổi ca lúc nửa đêm, anh Hiệp là người pha ấm chè mới mang vào gian giữa. Ông Bính uống chè rồi ngủ gật. Còn anh Hiệp, người nhận ca canh từ nửa đêm tới ba giờ sáng cùng cha mình, thì tỉnh táo suốt, và có một khoảng hắn lách ra hiên trước nhà. Những mảnh rời rạc suốt mấy ngày qua, cái móng vuốt trong lọ thủy tinh, dấu chân mèo trên bậu cửa sổ. Ngăn chuồng giấu sau chuồng trâu, cuốn sổ ghi tên của bà Tư Lành, đoạn camera lúc không giờ bốn mươi phút, giờ thêm chiếc vỏ gói này nữa. Từng mảnh một đang tự tìm về đúng chỗ của nó.
Hà không nói với ai ngay. Cô lấy một chiếc túi nilon sạch trong ngăn kéo, bỏ vỏ gói vào, buộc chặt miệng túi, rồi lấy bút ghi lên mặt túi bằng nét chữ nhỏ: tìm thấy tại xó bếp nhà cổ, sáng 19/09/2026, lúc dọn bếp chuẩn bị họp họ. Thói quen của người làm văn thư xã đã ngấm vào cô từ lúc nào không hay: vật gì cũng phải có ngày giờ, có nơi chốn, có người giữ. Cô cất chiếc túi vào ngăn trong của túi xách, cạnh chiếc USB đựng đoạn camera mà trưởng họ Phúc bắt cô phải chờ qua đưa tang mới được đưa ra.
Buổi trưa, thầy Nhẫn và ông Tứ được người nhà sang mời tới dự họp họ tối nay. Thầy Nhẫn nhận lời ngay, nói thầy sẽ đến với tư cách người xem giờ giấc, chủ trì tang lễ cho cụ, việc gì thuộc lễ nghi thầy chứng cho. Ông Tứ thì đang bận đóng dở chiếc áo quan cho nhà khác ở làng bên, nghe người nhà trình bày, ông đặt cây bào xuống, trầm ngâm một lúc rồi gật đầu.
- Tôi sẽ qua. Đêm ấy tôi ở giữa gian nhà, tôi thấy gì tôi nói nấy. Việc của người chết xong rồi, giờ là việc của người sống.
Câu nói ấy được người nhà về thuật lại, Hà nghe mà thấy lòng nhẹ đi một chút. Tối nay, những người có mặt trong gian giữa không chỉ có con cháu họ Trần. Có thầy Nhẫn giữ khuôn phép lễ nghi, có ông Tứ là nhân chứng của chính đêm bão, người đã giật tấm rèm gai bọc thi thể cụ cố và cắm cây đục đồng đỏ xuống bậu cửa gỗ lim. Lời của ông, cả họ sẽ nghe.
Hà là người trực tiếp sang nhà thầy Nhẫn và xưởng mộc của ông Tứ để mời. Nhà thầy Nhẫn ở cuối làng, gian nhà nhỏ treo đầy những cuốn lịch âm dương cũ và mới. Thầy đang ngồi lần tràng hạt bên ấm chè nguội, nghe Hà trình bày đầu đuôi, thầy chỉ hỏi lại một câu.
- Giờ giấc đêm ấy, cháu còn nhớ rõ không?
- Cháu nhớ. Mất điện đúng một giờ sáng. Khâm liệm nhà mình làm lúc bảy giờ sáng hôm sau, do chính thầy chủ trì.
- Nhớ thế là tốt. Họp họ mà nói sai giờ giấc thì lời nói không đứng được. Tối thầy qua.
Ở xưởng mộc làng bên, mùi gỗ thông và mùn cưa nồng khắp gian xưởng. Ông Tứ nghe xong, không hỏi thêm gì về bằng chứng, chỉ lặng lẽ gói cây đục đồng đỏ của mình vào một lớp vải, bỏ vào chiếc tráp gỗ mang theo người hơn năm mươi năm nay. Hà không hỏi ông mang theo đục làm gì. Có những việc của người già trong nghề, con cháu không nên hỏi nhiều.
Trên đường về, Hà ghé qua nhà bà Tư ở đầu ngõ một lần nữa để cảm ơn về đoạn camera. Bà Tư nắm tay cô, nói nhỏ rằng cả làng đang chờ xem họ Trần xử việc này ra sao.
- Làng mình nhỏ, chuyện gì cũng lan nhanh như gió sông. Họ nhà cháu mà xử cho rõ ràng, công bằng, thì tiếng đồn kia tự nó chết. Còn cứ giấu giấu diếm diếm, nó sống dai như cỏ dại vậy.
Hà gật đầu. Cô hiểu vì sao trưởng họ Phúc bắt cô chờ qua đưa tang. Không phải để giấu, mà để việc tang lễ của cụ cố được trọn vẹn trước đã, để cụ đi cho thanh thản, rồi việc của người sống sẽ xử sau, xử một lần cho xong, không dây dưa thêm đồn thổi.
Về tới nhà, cô giúp mẹ bày thêm mấy đĩa cau trầu và ấm nước vối lên bàn tiếp khách ở gian ngoài. Mẹ cô, bà Hảo, vừa làm vừa thở dài.
- Nhà mình từ ngày cụ mất chưa có một tối nào yên. Mẹ chỉ mong tối nay nói cho xong, ai sai thì nhận, đừng để cha con bác Bính với bố con cãi nhau to tiếng trước bàn thờ cụ.
- Sẽ không cãi nhau đâu mẹ. Có bác Phúc chủ tọa, có thầy Nhẫn với ông Tứ làm chứng. Mình chỉ bày sự thật ra thôi.
Nói vậy, nhưng chính Hà cũng không chắc tối nay sẽ yên. Cô nghĩ tới anh Hiệp, tới chiếc cổ tay bó bột của hắn, tới đôi mắt trũng sâu mất ngủ của hắn mấy ngày qua khi về nhà chịu tang. Trong lòng cô không có sự hả hê của người sắp thắng một cuộc đối chất. Chỉ có một nỗi mệt mỏi và một ý nghĩ duy nhất: phải nói cho hết, để từ mai, ngôi nhà này được yên, và cụ cố được yên.
Chiều xuống dần. Mây đen lại kéo về từ phía sông, nhưng không mưa, chỉ có gió thổi hun hút qua vườn chuối sau nhà. Hà cùng mấy chị em trong họ kê lại gian giữa. Chiếc giường chờ liệm đã được dọn đi từ hôm khâm liệm, nền gạch gian giữa được giội nước vôi tẩy uế hôm trước còn thoang thoảng mùi vôi mới. Bàn ghế được xếp thành vòng tròn quanh gian nhà: ghế dài cho các cụ cao niên, ghế đẩu cho con cháu các chi. Ngay chính giữa vòng người ấy, bàn thờ cụ cố vẫn nguyên vị trí từ ngày đầu, bát hương nghi ngút khói, di ảnh cụ nhìn xuống gian nhà bằng ánh mắt hiền hậu như lúc còn sống.
Hà đặt chiếc ấm chè mới lên chiếc bàn nhỏ cạnh bàn thờ. Không phải ấm chè đêm ấy. Ấm chè đêm ấy, cô đã lặng lẽ cất riêng từ sáng hôm sau đêm bão, theo một linh cảm mà chính cô cũng không giải thích được lúc bấy giờ. Tối nay, có lẽ nó cũng sẽ được mang ra, đặt cạnh chiếc vỏ gói thuốc ngủ trong túi nilon.
Ngoài sân, tiếng người họ hàng lục tục kéo đến khi trời vừa sập tối. Bác Lương mặc chiếc áo bà ba đen, đứng ở thềm nhà đón từng người, bắt tay, gật đầu, không nói nhiều. Ông Bính và thím Sen đến sau, lặng lẽ ngồi vào góc vòng ghế phía trái bàn thờ. Anh Hiệp đến cuối cùng, tay phải bó bột trắng treo trước ngực bằng một dải vải, tay trái chống chiếc ghế đẩu ngồi xuống cạnh cha. Mặt hắn trắng bệch, mắt trũng sâu vì mất ngủ nhiều đêm.
Trưởng họ Phúc bước vào gian giữa, tay cầm cuốn gia phả bọc vải đỏ đã sờn. Ông nhìn một vòng khắp gian nhà, nhìn lên bàn thờ cụ cố, rồi hắng giọng. Cả gian nhà im phăng phắc, chỉ còn tiếng khói hương và tiếng gió sông thổi ngoài vườn.
- Tối nay họ ta họp, không phải để khơi chuyện ma quỷ. Họp để nói cho rõ một việc của người sống, ngay tại gian nhà này, trước bàn thờ bác cả của ta.
---