QUỶ NHẬP TRÀNG BÊN SÔNG ĐÁY - Chương 41: Những tuần thất
Sau ngày mở cửa mả, nhà cổ không còn đông như những ngày phát tang, nhưng cũng chưa bao giờ thật sự vắng. Cứ bảy ngày một lần, họ Trần lại tụ về gian…
Nội dung chương
Sau ngày mở cửa mả, nhà cổ không còn đông như những ngày phát tang, nhưng cũng chưa bao giờ thật sự vắng. Cứ bảy ngày một lần, họ Trần lại tụ về gian giữa, bày mâm cơm cúng tuần thất cho cụ cố Trần Văn Thịnh. Mâm cơm không lớn, chỉ là cơm trắng, canh rau, đĩa thịt luộc, chén rượu nhỏ và ba nén hương. Thầy Nhẫn dặn cúng tuần thất là để người sống giữ nếp nhớ, không phải để gọi người đã đi quay lại. Cụ đã yên từ chiều ngày mười bốn tháng chín, lúc mười tám giờ bốn mươi. Việc còn lại là việc của con cháu trong nhà.
Hà ở lại nhà cổ nhiều hơn hẳn trước kia. Ban ngày cô vẫn ra xã làm văn thư, chiều về lại ghé qua, ghi vào sổ tay riêng những việc đã qua trong tuần. Ai đến thắp hương. Ai mang theo giỏ cau. Bà nào ở đầu làng ghé hỏi thăm bà Hảo. Những dòng chữ của cô ngắn, đều, không thêm thắt. Sau đêm họp họ, cô hiểu có những chuyện nếu không ghi lại cẩn thận, chỉ vài năm sau người ta sẽ kể khác đi, và cái khác đi ấy có khi lại làm đau thêm một lần nữa.
Tuần thất đầu gắn với ba ngày Hiệp quỳ tạ tội. Sang tuần thất thứ hai, gian giữa đã bớt mùi dầu đèn và mùi vải mới của đồ tang, thay vào đó là mùi bếp núc trở lại thường ngày. Bà Hảo nấu nồi chè đỗ xanh để con cháu ăn sau lễ cúng. Bà Liên từ làng bên sang, tay xách túi cam, ngồi ở bậc thềm nói chuyện vụ mùa với mấy người em dâu. Không ai nhắc lại hai chữ nhập tràng trước mặt con cháu nữa. Không phải họ quên. Họ chỉ học được cách không lấy chuyện đêm bão ra làm câu chuyện đầu bàn ăn.
Ngoài ngõ, làng Hạ Trạch đã trở lại nhịp vụ mùa. Lúa ngoài bãi ven sông Đáy chín rải rác, người ta gặt buổi sớm cho đỡ nắng, phơi thóc trên sân gạch các nhà. Trẻ con đi học qua ngõ nhà cổ vẫn có đứa tò mò nhìn vào trong sân, thì thầm với nhau chuyện mèo đen mà chúng nghe người lớn kể vụng. Có đứa chạy nhanh hơn khi qua cổng, rồi lại quay đầu nhìn. Hà một lần bắt gặp, cô không quát. Cô chỉ đứng ở hiên, nhìn chúng đi qua.
- Các cháu đi học cho thẳng đường, đừng chạy té.
Mấy đứa dạ một tiếng rồi tản ra. Người lớn trong làng đã thôi bàn tán trước mặt họ Trần, đó là điều Hà nhận ra rõ nhất. Ở chợ, khi bà Hảo đi mua thịt, người bán vẫn hỏi thăm sức khỏe ông Lương, hỏi chuyện ruộng bãi, không hỏi chuyện đêm mười sáu nữa. Có người còn cố ý nói to cho người bên cạnh nghe.
- Nhà người ta tang sự chưa qua bốn mươi chín ngày, chuyện cũ nhắc làm gì.
Hà nghe vậy mà biết ơn lặng lẽ. Tiếng đồn không mất hẳn, nó chỉ lùi vào những chỗ khuất, như nước sông sau bão lùi khỏi sân nhưng vẫn để lại vệt bùn trên bậc thềm. Nhà cổ phải sống tiếp cùng vệt bùn ấy một thời gian dài.
Hiệp hết ba ngày quỳ thì bắt đầu xin đi làm. Tay phải của hắn còn bó bột trắng, treo trước ngực bằng một dải vải, đi lại phải giữ thăng bằng rất cẩn thận. Hắn không ở nhà nằm dài như nhiều người tưởng. Ngay sáng đầu tiên sau ngày quỳ cuối, hắn đã ra ngồi ở sân, dùng tay trái tập cầm nắm những vật nhẹ, tập buộc lại dây giày, tập rót nước không để tràn. Bà Sen nhìn con trai, nhiều lần quay đi lau mắt.
- Mày cứ để tay lành hẳn đã, đi đâu mà vội.
- Nợ không chờ tay con lành, mẹ ạ.
Hắn nói câu ấy không lớn, không có ý cãi. Món nợ bốn trăm hai mươi triệu đồng vẫn nằm nguyên đó, sau họp họ lại càng rõ ràng hơn, vì nó đã được nói ra trước bàn thờ, trước trưởng họ, trước thầy Nhẫn và ông Tứ. Không còn là những cuộc điện thoại thúc giục trong bóng tối nữa. Nó thành một con số viết trong tờ cam kết, kèm theo lời hứa tự trả bằng sức lao động. Chủ nợ ngoài huyện đã được ông Bính và trưởng họ Phúc đến gặp, trình bày giấy cam kết và xin chia nhỏ kỳ trả. Người ta không vui, nhưng có giấy của họ, có sổ đỏ phần ruộng giao giữ làm tin, họ chịu giãn ra từng tháng.
Công việc đầu tiên Hiệp nhận là phụ hồ ở một công trình xây nhà trong huyện. Việc ấy nặng, người ta ban đầu không muốn nhận một người một tay bó bột. Hắn năn nỉ chỉ xin làm những việc nhẹ nhất, xách từng xô vữa nhỏ bằng tay trái, quét dọn mặt bằng, giữ vật liệu. Chủ thầu là người quen của ông Lương, nể mặt trưởng họ mới gật đầu cho thử một tuần.
Ngày đầu đi làm, Hiệp dậy từ lúc trời còn tối. Hắn tự mặc áo bằng một tay, loay hoay mãi mới cài xong hàng cúc. Chị Phượng đứng ở cửa bếp nhìn chồng, muốn giúp mà không dám giúp ngay, vì cô biết hắn đang cố tập tự làm mọi việc. Cuối cùng cô chỉ đưa cho hắn chiếc mũ vải và bình nước.
- Trưa anh nhớ ăn, đừng cố quá.
- Anh biết rồi.
- Tiền công tuần đầu, anh định thế nào?
- Mang về giao bố mẹ giữ. Trả được đồng nào hay đồng ấy. Anh không giữ lại tiêu riêng nữa.
Phượng gật đầu. Từ đêm họp họ, hai vợ chồng nói với nhau ít hơn, nhưng mỗi câu đều thật hơn trước. Không còn những lời dặn dò giấu giếm, không còn chiếc điện thoại phải giấu vào túi áo khi có người bước vào. Tin nhắn dặn đốt chuồng mà cô đã đưa ra trước họ, hắn không nhắc lại để trách. Có lần hắn nói, nếu đêm ấy cô đốt thật, có lẽ hắn còn trượt sâu hơn.
Những buổi chiều đi làm về, tay trái của Hiệp phồng lên, vai trái mỏi nhừ vì gánh hết việc của hai tay. Bột ở cổ tay phải ngứa, đêm nằm hắn trở mình liên tục. Vậy mà sáng hôm sau hắn vẫn dậy đúng giờ. Bà Sen xót con, nấu thêm bát cháo. Ông Bính ngồi ở đầu bàn, nhìn con trai ăn, có lúc muốn nói một câu động viên mà cổ họng nghẹn lại. Ông vẫn chưa hết cảm giác tội lỗi vì đã ngủ gật trong đêm canh thứ hai, dù mọi người đều biết ấm chè ấy bị bỏ thuốc ngủ, và người bỏ thuốc chính là con trai ông.
Tuần thất thứ ba, sau lễ cúng cơm, trưởng họ Phúc ở lại uống chén trà ở gian giữa. Ông Lương rót trà, Hà ngồi bên chép lại danh sách con cháu đã về cúng. Hiệp vừa đi làm về, áo còn bụi vữa, đứng ở cửa không dám vào ngay. Ông Phúc gọi.
- Vào đây, ngồi xuống uống nước đã.
Hiệp ngồi ở mép ghế, tay phải đặt trên đùi, tay trái cầm chén trà còn hơi run vì mỏi.
- Tuần này được bao nhiêu?
- Dạ, cháu làm được sáu buổi. Chủ thầu trừ buổi mưa nghỉ, còn trả đủ. Cháu đã giao bố giữ rồi ạ.
Ông Phúc gật đầu, quay sang ông Bính.
- Sổ nợ ghi rõ chưa?
- Dạ rồi, anh ạ. Trả kỳ đầu, còn lại ghi vào sổ, có chữ ký người nhận.
- Cứ thế mà làm. Chậm cũng được, miễn là không trốn, không dối.
Hiệp cúi đầu. Lời của trưởng họ không mềm, nhưng cũng không còn nặng như đêm họp họ. Trong nhà này, người ta đang học một cách mới để nhìn hắn: không phải nhìn như người đã sạch tội, mà nhìn như người đang trả, từng đồng, từng ngày, trước mắt mọi người.
Hà ghi thêm một dòng vào sổ. Sổ nợ giảm lần đầu. Con số giảm rất nhỏ so với bốn trăm hai mươi triệu, nhỏ đến mức nếu chỉ nhìn vào tiền sẽ thấy nản. Nhưng cô hiểu, thứ giảm xuống không chỉ là tiền. Đó là lần đầu tiên sau nhiều tháng, Hiệp mang về nhà một khoản không phải để giấu, không phải để đánh một trận cá độ gỡ gạc, không phải để đưa cho cò đất hay chủ nợ trong lén lút. Tiền công đầu tiên của hắn đi thẳng từ công trình về bàn thờ, qua tay cha mẹ, vào sổ.
Những ngày cuối tháng mười, mưa nhỏ trở lại. Sông Đáy lên nước đục, chảy xiết qua bãi. Gian giữa nhà cổ được quét dọn mỗi chiều, bàn thờ cụ cố lúc nào cũng có hoa tươi. Bà Hảo thay nước trong lọ hoa, lau bụi trên khung ảnh. Ông Lương đi ra đi vào, thỉnh thoảng đứng trước bậu cửa gỗ lim, nhìn vết đục đồng đỏ đã cắm ngập trong đêm bão. Vết ấy nay đã thành một dấu đen nhỏ, khó thấy nếu không biết mà tìm.
Một buổi tối sau tuần thất thứ tư, Hà ngồi một mình ở hiên, mở sổ tay ra xem lại những dòng đã ghi từ ngày cụ mất. Từ giờ mất, giờ khâm liệm, ngày đưa tang, ngày mở cửa mả, ngày họp họ, ba ngày quỳ, ngày trả cọc cho cò đất, ngày giao sổ đỏ. Mỗi việc một dòng. Không dòng nào có chữ ma quỷ. Tất cả đều là việc của người sống.
Ngoài sân, Hiệp đang tập dùng tay trái rửa chiếc xô vữa mượn của đội thợ, cọ từng vệt xi măng bám quanh miệng xô. Phượng đứng cạnh, giữ chiếc xô cho khỏi lăn. Hai người không nói gì nhiều. Tiếng bàn chải cọ vào thành xô nghe đều đều trong mưa nhỏ.
Trước khi vào nhà, cô ghé gian giữa thắp thêm một nén hương. Khói hương bay thẳng trong không khí ẩm, không tạt đi đâu. Cô nhìn di ảnh cụ cố, nhớ lại lời cụ dặn ngày còn tỉnh táo rằng nhà này không bán. Lời dặn ấy giờ không còn là chuyện riêng của một buổi chiều tháng bảy nữa. Nó đã qua họp họ, qua giấy cam kết, và sắp tới sẽ thành văn bản có chữ ký của các chi. Hà thấy lòng mình nhẹ đi một phần, dù biết chặng đường phía trước của cả nhà còn dài, nhất là chặng đường trả nợ và chuộc lỗi của người anh họ đang cọ chiếc xô ngoài sân trong mưa.
Hà khép sổ, viết thêm dòng cuối của ngày hôm ấy. Nhà đã yên, chỉ còn người là chưa yên hẳn.
---