RỐI DA NGƯỜI Ở BÌNH DAO - Chương 14: Lời Thề Trong Đêm
Đêm ngày thứ tám, rạp Khánh Phong chìm trong một thứ yên lặng nặng nề khác hẳn mọi đêm trước. Vương Nhị Hổ ngáy đều trong buồng bên, tiếng ngáy nghe rõ…
Nội dung chương
Đêm ngày thứ tám, rạp Khánh Phong chìm trong một thứ yên lặng nặng nề khác hẳn mọi đêm trước.
Vương Nhị Hổ ngáy đều trong buồng bên, tiếng ngáy nghe rõ qua vách ván. Trương Quế Phương đã ngủ từ sớm, sau một ngày gần như không nói câu nào. Ngoài sân, gió thổi qua những tán cây của miếu Thành Hoàng, mang theo mùi hương tàn và mùi lá ướt của một cơn mưa chưa tới. Tiểu Sơn nằm trên chiếc chõng tre của mình, mắt mở thao láo nhìn lên mái rạp tối đen, chiếc bọc vải gói đồ nghề đặt ngay bên tay hắn, buộc chặt, sẵn sàng.
Hắn đã nghĩ xong hết cả rồi. Hắn sẽ đi lúc trời chưa sáng, ra cửa sau của rạp, men theo con ngõ nhỏ dẫn ra đường lớn phía đông trấn. Hắn theo gánh từ năm mười tuổi, bảy năm qua hắn không tích được gì ngoài bộ đồ nghề giữ đèn và mấy bộ quần áo, nhưng hắn còn trẻ, hắn còn sức, đi tới đâu xin việc tới đó, làm thuê cho một gánh hát khác cũng được, khuân vác ở bến sông cũng được. Quê hắn ở một làng phía nam mà hắn chỉ còn nhớ mang máng, cha mẹ mất sớm, họ hàng còn ai hay không hắn cũng không biết. Nhưng ở đâu cũng còn hơn ở lại một nơi mà người ta chỉ mặt hắn gọi là kẻ giữ đèn gọi ma, và ở lại sau một tấm màn mà chính hắn ngày càng không dám nhìn thẳng vào cái bóng in trên đó.
Hắn nghĩ tới cái bóng quay đầu đêm qua. Hắn nghĩ tới bát cơm đặt cạnh hòm mà sáng ra có dấu đũa gắp. Hắn nghĩ tới vệt hoa sau lưng tấm da và tiếng tre khớp kêu như tiếng người nghiến răng. Bảy năm qua hắn vẫn tự bảo mình rằng đó là nghề, là bí quyết của phường, là những thứ học trò chưa tới tuổi biết. Nhưng ba đêm diễn ở trấn này đã lần lượt bóc đi từng lớp tự dối ấy. Hắn sợ. Hắn phải tự nhận với mình trong bóng tối của buồng ngủ rằng hắn sợ chính con rối của gánh mình, sợ tới mức không muốn thêm một đêm nào nữa ngồi sau màn, ngậm đồng xu bạc trong miệng, nhìn cái bóng ấy làm những việc không ai dạy nó.
Gần nửa đêm, hắn ngồi dậy, khoác bọc vải lên vai, rón rén bước qua gian giữa. Hắn không đợi tới sáng nữa. Đợi tới sáng, gặp mặt sư phụ, gặp mặt Quế Phương, hắn sợ mình lại mềm lòng mà ở lại. Đi ngay trong đêm, lặng lẽ như một kẻ trộm, xấu hổ thì xấu hổ một mình hắn chịu.
Cửa sau của rạp mở ra sân sau, nơi phơi chiếc khăn trắng lau rối của sư phụ. Tiểu Sơn vừa bước tới ngưỡng cửa thì dừng lại.
Lão Hứa ngồi ở bậc thềm phòng sau, trong bóng tối, như đã ngồi đó từ rất lâu.
Ông không thắp đèn. Trên đầu gối ông đặt chiếc khăn trắng đã gấp gọn. Ánh sáng lờ mờ từ sân miếu hắt qua chỉ đủ cho Tiểu Sơn thấy dáng ông ngồi thẳng, hai tay đặt yên trên gối, và đôi mắt ông đang nhìn hắn. Không có tiếng quát. Không có câu hỏi tại sao. Sự im lặng của sư phụ trong khoảnh khắc ấy nặng hơn mọi lời mắng mà hắn từng nghe trong bảy năm qua. Tiểu Sơn đứng chết chân ở ngưỡng cửa, bọc vải trên vai bỗng nặng như một bao đá.
Một lúc lâu sau, Lão Hứa mới lên tiếng, giọng nhỏ và đều:
- Ngồi xuống đây.
Tiểu Sơn bỏ bọc vải xuống, ngồi xuống bậc thềm dưới, cách sư phụ một khoảng. Hắn cúi mặt, chờ một trận đòn hay một lời đuổi đi. Hắn đã chuẩn bị sẵn trong đầu những câu sẽ nói: rằng hắn không chịu nổi nữa, rằng hắn sợ, rằng hắn không muốn mang tiếng gọi ma suốt đời. Nhưng sư phụ không cho hắn nói những câu ấy. Ông hỏi một câu khác hẳn:
- Con theo ta bảy năm, con có từng thấy ta làm điều gì hại người vô tội chưa?
Tiểu Sơn lắc đầu. Bảy năm qua, sư phụ khó tính, nghiêm khắc, có những thói quen kỳ lạ tới mức khó hiểu, nhưng chưa một lần ông lừa tiền ai, chưa một lần ông bỏ mặc người trong gánh lúc ốm đau, và cũng chưa một lần hắn thấy ông làm điều gì ác với người ngoài.
- Vậy thì nghe ta nói một lần này, rồi con muốn đi, ta không giữ.
Lão Hứa quay đầu nhìn về phía phòng sau, nơi hòm rối chính đang đặt trong bóng tối sau cánh cửa khép hờ. Giọng ông khi nói tiếp chậm lại, và lần đầu tiên trong bảy năm, Tiểu Sơn nghe sư phụ mình nói về con rối bằng giọng của một người đang nói về người thân trong nhà, không phải giọng của một phường chủ nói về đồ nghề.
- Thứ trong hòm rối không phải trò bịp để lấy tiền khán giả. Nó cũng không phải ma quậy phá vô cớ như người trấn đang đồn. Nó là một người đã chết mà chưa được yên. Người ấy ở trong tấm da ấy, đêm nào đèn thắp lên cũng phải diễn lại vở diễn của mình, bao nhiêu năm rồi vẫn chưa được nghỉ.
Tiểu Sơn ngẩng phắt lên. Hắn đã ngờ điều này từ lâu, ngờ từ cái đêm thấy sợi tóc quấn trong tim đèn, ngờ từ dấu đũa trên bát cơm, nhưng nghe chính sư phụ nói ra thành lời vẫn làm hắn lạnh toát cả người. Hắn lắp bắp hỏi người ấy là ai, vì sao lại ở trong tấm da của một con rối, và vì sao chỉ có gánh của hắn phải mang theo một người chết đi khắp nơi như vậy.
Lão Hứa im lặng rất lâu. Rồi ông nói:
- Người ấy đang đợi một việc. Một việc mà chỉ chuyến đi này mới làm xong được. Có một món nợ mạng còn chưa trả cho người ấy, nợ đã lâu lắm rồi, và nếu chuyến này không xong, người ấy sẽ không bao giờ được yên, còn ta thì không còn ngày nào nữa để chờ.
Ông không nói người ấy là ai. Ông không nói ai là kẻ nợ, món nợ từ năm nào, và việc phải làm là việc gì. Tiểu Sơn hỏi thêm hai lần nữa, giọng hắn run lên, nhưng sư phụ chỉ lắc đầu. Ông nói những điều ấy chưa tới lúc hắn được biết, và biết sớm không giúp được gì cho hắn, chỉ làm hắn thêm nguy hiểm mà thôi. Điều duy nhất ông cần ở hắn đêm nay không phải là hiểu. Điều ông cần là một lời thề.
Lão Hứa đứng dậy, mở cánh cửa phòng sau, ra hiệu cho Tiểu Sơn bước vào. Trong phòng tối, chỉ có một ngọn đèn dầu nhỏ cháy ở góc, thứ ánh sáng lờ mờ vừa đủ để thấy hòm rối chính đặt ở giữa phòng, nắp hòm đóng kín, và bên cạnh nó là cây đèn đồng lớn đã tắt. Sư phụ quỳ xuống trước hòm rối, và Tiểu Sơn, không cần ai bảo, cũng quỳ xuống bên cạnh ông, như hắn đã quỳ bao nhiêu lần trước bàn thờ tổ nghề của phường.
Sư phụ bắt hắn thề ba điều, từng điều một, và hắn phải lặp lại từng điều thành tiếng trước mặt hòm rối.
Điều thứ nhất: dù thấy gì, nghe gì trong chuyến đi này, hắn không bỏ gánh giữa chừng, ở lại tới khi việc của gánh ở Bình Dao xong xuôi.
Điều thứ hai: những gì hắn thấy sau màn, nghe trong đêm nay, hắn không kể với người ngoài, không một lời nào, dù người ta có chỉ mặt hắn mà vu cho hắn là kẻ gọi ma.
Điều thứ ba: hắn không bao giờ tự ý mở ngăn đáy của hòm đàn của sư phụ, dù bất cứ chuyện gì xảy ra, trừ khi chính miệng sư phụ cho phép.
Tiểu Sơn thề. Hắn thề không hẳn vì hắn hết sợ. Nỗi sợ trong hắn vẫn còn nguyên đó, ngồi ngay bên cạnh hắn trong căn phòng tối này. Hắn thề vì bảy năm nuôi nấng không cho phép hắn bỏ đi như một kẻ trộm trong đêm, vì người đàn ông đang quỳ bên cạnh hắn, người đã dạy hắn giữ đèn, dạy hắn gõ phách, người đã cõng hắn qua một cơn sốt rừng năm hắn mười hai tuổi, đêm nay không giữ hắn bằng ân nghĩa hay roi vọt, mà chỉ xin hắn ở lại bằng một lời thề và một phần rất nhỏ của một sự thật lớn hơn mà ông không nói hết. Hắn không nỡ để ông làm việc ấy một mình.
Thề xong, Lão Hứa gật đầu, đưa tay đỡ hắn dậy. Rồi ông mở nắp chiếc hòm nhỏ để ở góc phòng, lấy ra một vật gói trong vải đỏ đã cũ, đặt vào tay Tiểu Sơn.
- Từ nay con giữ vật này. Giữ bên người, không cho ai xem, và đừng hỏi ta nó là của ai. Tới ngày cần biết, con sẽ tự biết.
Tiểu Sơn cầm gói vải, thấy nó nhẹ và mềm, bên trong như có một vật dẹt hơi cong. Hắn gật đầu, cất gói vải vào trong áo, rồi xách bọc đồ nghề của mình trở vào buồng ngủ, tháo dây buộc, đổ mọi thứ trở lại chỗ cũ. Hắn nằm xuống chõng, lòng vẫn còn rối, nhưng cái quyết định bỏ đi trong đêm đã tan như một cơn sốt vừa hạ.
Khuya lắm, khi cả rạp đã yên hẳn, hắn mới lén lấy gói vải đỏ ra xem dưới ánh đèn dầu nhỏ của buồng mình. Lớp vải mở ra để lộ một chiếc lược sừng cũ, màu sừng đã ngả vàng, một chiếc răng lược đã gãy, sống lược mòn nhẵn như đã nằm trong tay một người rất lâu. Hắn lật chiếc lược lại và nín thở: trên sống lược có khắc một chữ đã mờ gần hết vì năm tháng, nét khắc nhỏ và mềm như nét khắc của tay phụ nữ: chữ Nương. Tiểu Sơn ngồi lặng hồi lâu với chiếc lược trong tay, và chợt nhận ra một điều làm hắn lạnh cả sống lưng: trong suốt bảy năm theo gánh, hắn chưa từng một lần nghe sư phụ nhắc tới bất kỳ người phụ nữ nào trong đời ông.