RỐI DA NGƯỜI Ở BÌNH DAO - Chương 19: Dọn Vào Nhà Ngang
Ngày thứ mười hai, cả gánh Hứa Ký dọn vào khu nhà ngang của tư dinh họ Triệu. Đồ nghề của gánh không nhiều: khung màn, hòm rối chính, hòm rối phụ, hòm…
Nội dung chương
Ngày thứ mười hai, cả gánh Hứa Ký dọn vào khu nhà ngang của tư dinh họ Triệu.
Đồ nghề của gánh không nhiều: khung màn, hòm rối chính, hòm rối phụ, hòm đàn của sư phụ, trống, kèn, mấy bọc áo quần và chăn chiếu của bốn người. Tất cả chất lên hai chuyến xe ngựa của dinh cũng chưa đầy. Vậy mà Tiểu Sơn khiêng đồ vào khu nhà ngang vẫn thấy choáng, vì chỗ ở mà nhà họ Triệu dành cho một gánh rối lưu lạc lại tử tế hơn bất kỳ chỗ trọ nào gánh từng thuê trong bảy năm hắn theo gánh. Khu nhà ngang nằm ở phía tây tư dinh, là một dãy năm gian nhà lợp ngói, nền lát gạch, cửa sổ có chấn song gỗ. Gánh được chia hai gian: một gian rộng để đồ nghề và tập dợt, một gian kê bốn chiếc giường gỗ có nệm bông sạch sẽ cho bốn người ở. Ngoài sân có giếng nước riêng, bếp riêng, và một hàng cau trồng thẳng tắp ngăn khu nhà ngang với vườn sau của nhà chính.
Lần đầu tiên trong đời, Lý Tiểu Sơn ngủ trên một chiếc giường có nệm.
Đêm đầu tiên ở rạp Khánh Phong, hắn nằm trên chiếu trải dưới sàn đất của phòng sau, nghe tiếng mối mọt và tiếng gió lùa qua mái rạp hoang. Đêm nay hắn nằm ngửa trên nệm bông êm, đắp chăn mỏng sạch thơm mùi nắng, nhìn lên trần nhà không một vết dột, mà mãi không ngủ được. Không phải vì lạ chỗ. Hắn đã ngủ ở quá nhiều chỗ lạ trong đời. Hắn không ngủ được vì mọi thứ ở nơi này đều quá êm, êm tới mức giả dối, như thể cả khu dinh này đang cố làm cho bốn người của gánh quên mất mình là ai và mình tới đây để làm gì.
Bữa cơm của gánh trong dinh là cơm của người làm, ăn ở gian bếp lớn phía sau cùng đám gia đinh, người hầu. Cơm trắng, canh rau, một đĩa thịt kho và một đĩa cá, phần ăn mà ở ngoài trấn đủ cho một nhà nông ăn Tết. Vương Nhị Hổ ăn tới bát thứ ba mà vẫn còn thòm thèm, vừa ăn vừa xuýt xoa nói đời làm thuê cho nhà giàu có khác. Trương Quế Phương thì ăn chậm rãi, mắt để ý khắp gian bếp, rồi về phòng mới nói khẽ với Tiểu Sơn một câu mà hắn nhớ mãi:
- Con để ý mà xem, người nhà này ăn cơm không ai nói to. Nhà giàu ăn cơm như ăn ở chỗ có người chết.
Tiểu Sơn để ý thật, và thấy đúng như lời Quế Phương. Người làm trong dinh rất đông, công việc chạy như thoi, nhưng ai cũng nói khẽ, đi nhẹ, cười cũng chỉ cười nửa miệng. Họ kính nhà chủ một cách thành thạo, nhưng dưới cái kính ấy là một nỗi sợ còn rõ hơn. Người họ sợ nhất không phải Triệu Vĩnh Khang, ông chủ ít khi ra khỏi dãy nhà chính, cũng không phải Triệu Sĩ Kiệt, người chỉ quan tâm tới sổ sách các mỏ. Người họ sợ nhất là quản gia Mã Phúc Toàn.
Mã Phúc Toàn nắm mọi việc chi tiêu và ra vào của tư dinh. Lương tháng của từng người làm qua tay ông ta. Việc mua bán từ cọng hành tới xe than qua sổ của ông ta. Ai được vào cổng, ai phải đứng ngoài chờ, ông ta gật hay lắc là quyết định. Gia đinh trong bếp kể với nhau bằng giọng thấp nhất: làm trong dinh này, thà làm phật ý ông chủ một lần còn hơn làm phật ý quản gia một lần, vì ông chủ giận thì giận một lúc rồi quên, còn quản gia thì nhớ, nhớ rất lâu, và tìm được cách làm cho người ta phải nhớ theo. Tiểu Sơn nghe những lời ấy mà nhớ lại cái khựng lại của quản gia trước hòm rối ở hành lang hôm đầu tiên, và nhớ tới bàn tay cầm chìa khóa siết chặt khi nghe đọc điều kiện tắt đèn điện hôm ký kèo. Một người như thế, quyền lực như thế, mà lại có những lúc mất bình tĩnh vì một chiếc hòm rối và một điều khoản về đèn, thì trong lòng người ấy hẳn đang giấu một thứ gì còn nặng hơn cả quyền lực.
Buổi chiều ngày đầu tiên dọn vào, theo lịch đã định, gánh treo thử màn ở sảnh phụ của dinh để kiểm tra ánh sáng, khoảng cách ghế ngồi và âm thanh trong phòng kín. Đây chưa phải buổi diễn thử chính thức cho nhà chủ xem, chỉ là buổi gánh tự dợt với nhau trong không gian mới. Khung màn dựng lên ở đầu sảnh phụ, cây đèn đồng lớn đặt sau màn, hòm rối chính được khiêng tới đặt ở vị trí quen thuộc bên tay phải của sư phụ. Lão Hứa kiểm tra từng mối dây, từng khớp tre, chậm và kỹ như mọi lần. Tiểu Sơn giữ đèn. Quế Phương đứng sau màn, hát thử mấy câu đầu của vở Bạch Hạc Nữ Tướng để thử tiếng vọng của phòng.
Chính lúc tiếng hát thử vang lên sau tấm màn trắng, Mã Phúc Toàn xuất hiện ở cửa sảnh phụ.
Không ai biết ông ta tới từ lúc nào. Ông ta đứng ở ngưỡng cửa, tay cầm chùm chìa khóa kho như đang đi kiểm tra các kho trong dinh, và đứng xem rất lâu. Ông ta không xem như người xem một buổi dợt. Ông ta đứng yên, mắt nhìn chằm chằm vào tấm màn sáng, mặt dần mất đi vẻ lạnh lùng thường ngày. Khi Quế Phương hát tới đoạn nữ tướng ra trận, đoạn có một câu luyến dài và buồn như tiếng thở than, Mã Phúc Toàn bỗng lên tiếng hỏi, giọng khàn đi một cách lạ lùng:
- Giọng nữ tướng của gánh ta, là người hát thật, hay là có bí quyết gì giấu trong con rối? Sao ta nghe, nghe như người hát đang khóc vậy?
Quế Phương ngừng hát, quay ra cười đáp rất tự nhiên, như đã trả lời câu hỏi này cho không biết bao nhiêu khán giả tò mò trong đời làm nghề của bà:
- Thưa quản gia, nghề hát thì phải nhập vai. Vở này là tích nữ tướng ra trận không về, người hát không nhập được tới chỗ buồn của nhân vật thì cái bóng trên màn cũng không sống được. Quản gia nghe thấy tiếng khóc là vì bà già này hát còn chưa tới nơi, chớ người hát hay thật sự thì nghe còn não lòng hơn nữa.
Mấy người làm đứng gần đó cười phụ họa. Mã Phúc Toàn cũng cười, nhưng nụ cười của ông ta khô và ngắn, không tới được mắt. Tiểu Sơn ngồi ở vị trí giữ đèn, ngay sau màn, nhìn xuyên qua khe hở giữa khung màn và tường, và hắn thấy một điều mà không ai trong sảnh phụ để ý: bàn tay đang cầm chùm chìa khóa kho của quản gia run lên. Run thật sự, run tới mức những chiếc chìa khóa đồng va vào nhau kêu những tiếng lách cách rất nhỏ, và ông ta phải đưa tay kia qua nắm chặt lấy cổ tay mình mới giữ cho chùm chìa khóa im lại được. Rồi như sực tỉnh, Mã Phúc Toàn gật đầu chào phường chủ cho có lệ, quay lưng bước nhanh ra khỏi sảnh phụ, bước chân vội hơn lúc tới rất nhiều.
Tối hôm ấy, Nhị Hổ được đám gia đinh rủ uống rượu ở chái bếp. Nhị Hổ uống giỏi, tính lại xuề xòa, chỉ sau mấy tuần rượu đã nghe được khối chuyện trên trời dưới đất của cái dinh này, từ chuyện mỏ than chết người năm nào tới chuyện nàng hầu nào được lòng phu nhân. Khi về tới khu nhà ngang, người còn nồng mùi rượu, hắn ngồi xuống mép giường của Tiểu Sơn, hạ giọng kể lại một chuyện mà hắn cho là chuyện phiếm nghe cho vui:
- Này Sơn, mày có biết không, đám gia đinh già trong bếp bảo, mười mấy năm trước, ở trấn này từng có chuyện lớn. Có một cô gái hát rối bị chết, chết ngay trong trấn này. Chuyện ấy hồi đó ầm ĩ lắm, quan huyện cũng vào cuộc. Nhưng nhà họ Triệu này khi ấy đã phải bỏ ra rất nhiều tiền, rất nhiều, để lo cho yên chuyện. Lo tới mức sau đó không còn ai trong trấn dám nhắc tới cô gái ấy nữa, như thể cô ta chưa từng sống ở đây bao giờ.
Tiểu Sơn ngồi bật dậy trên giường.
- Cô gái ấy là người của gánh nào, anh có hỏi không? Tên là gì?
Nhị Hổ lắc đầu, ngáp một cái dài:
- Ai mà nhớ. Mười mấy năm rồi, người biết chuyện thì già cả, người trẻ thì chỉ nghe kể lại như chuyện ma. Đám gia đinh bảo chỉ nhớ là gái hát rối, hát hay lắm, chết trẻ. Mày hỏi làm gì, chuyện của trấn người ta, không liên quan tới gánh mình. Ngủ đi, mai còn dợt sớm.
Nhị Hổ lăn ra giường của mình, chỉ một lát sau đã ngáy đều. Lão Hứa ở giường trong cùng hình như đã ngủ, hơi thở đều và sâu. Quế Phương cũng đã tắt đèn ở gian ngoài. Chỉ còn một mình Tiểu Sơn nằm mở mắt trong bóng tối của căn phòng tử tế nhất mà hắn từng được ở.
Hắn nằm nghĩ, và những mảnh rời rạc bao ngày qua tự tìm tới nhau trong đầu hắn, lần đầu tiên xếp thành một hàng mà hắn không sao xua đi được. Một gánh rối từng tới trấn này mười hai năm trước rồi bỏ đi trong một đêm mưa, như lời ông Từ giữ rạp đã kể. Một cô gái hát rối đã chết ở trấn này mười mấy năm trước, mà nhà họ Triệu phải bỏ rất nhiều tiền ra để lo cho yên chuyện, như lời đám gia đinh già vừa kể lại bên chén rượu. Một sư phụ cả đời không bao giờ nhắc tới bất kỳ người phụ nữ nào, không vợ, không con, không một cái tên thân thuộc nào trong quá khứ, như thể đời ông trước năm mười hai năm ấy là một trang giấy trắng. Và một chiếc lược sừng của phụ nữ đã gãy một răng, khắc một chữ Nương đã mờ trên sống lược, đang nằm trong bọc đồ của chính hắn, do sư phụ trao cho hắn giữ trong đêm hắn định bỏ gánh ra đi.