RỐI DA NGƯỜI Ở BÌNH DAO - Chương 28: Cơn Say Của Thiếu Gia Thứ
Ngày thứ mười lăm, tư dinh họ Triệu mở tiệc thử món cho lễ thọ. Từ sáng sớm, sân trước của dinh đã ồn ào như một cái chợ nhỏ. Đầu bếp thuê từ huyện về…
Nội dung chương
Ngày thứ mười lăm, tư dinh họ Triệu mở tiệc thử món cho lễ thọ.
Từ sáng sớm, sân trước của dinh đã ồn ào như một cái chợ nhỏ. Đầu bếp thuê từ huyện về thử tay nghề trước mặt gia chủ, người làm chạy qua chạy lại bưng những mâm món mẫu lên sảnh chính, mùi thịt kho, mùi nấm hương và mùi rượu hâm nóng bay khắp cả dãy nhà ngang nơi gánh rối ở. Lễ thọ của Triệu Vĩnh Khang còn hai ngày nữa mới tới, nhưng nhà họ Triệu đã sống trong không khí của nó từ nhiều hôm nay: sân quét lại lần thứ mười, đèn lồng đỏ treo thử rồi gỡ xuống treo lại, bàn ghế của sảnh tiệc xếp ra đếm đủ rồi xếp vào. Trong cái không khí ấy, bốn người của gánh Hứa Ký càng giống những kẻ ở nhờ lạc lõng: họ ăn cơm ở bếp dưới, đi lại tránh đường của người làm nhà chủ, và nói năng với nhau nhỏ tiếng hơn hẳn khi còn ở rạp Khánh Phong.
Buổi trưa, khi mâm thử món cuối cùng được dọn lên, Triệu Sĩ Văn xuất hiện ở sân trước với một bầu rượu trong tay và hơi men đã ngấm đỏ cả mặt.
Triệu Sĩ Văn, hai mươi lăm tuổi, con trai thứ của họ Triệu, là người mà đám gia đinh trong dinh vừa nhắc tới đã hạ giọng. Hắn ăn chơi, nóng nảy, và quen được cả nhà này chiều chuộng vì là con út của người vợ đầu. Trưa nay hắn đã uống từ bàn thử món của cha hắn xuống tới sân, áo mở phanh, chân đi hơi loạng choạng, miệng vừa đi vừa chê bai món này nhạt, món kia tầm thường, không xứng với lễ thọ của nhà họ Triệu. Khi đi ngang dãy nhà ngang và nhìn thấy mấy người của gánh rối đang ngồi vá lại tấm màn phụ ở hiên, hắn dừng lại, chống tay vào cột, nhìn một lúc rồi cất giọng lè nhè gọi cả sân phải nghe:
- Cái phường xiếc rẻ tiền này nữa. Thuê về diễn cho thọ yến của cha ta, mà ngồi đây vá vá may may như ăn mày góc chợ. Tiền của nhà họ Triệu dễ lấy thế sao?
Trương Quế Phương lúc ấy đang cầm tấm màn trên tay. Sĩ Văn chỉ thẳng vào mặt bà, cười khẩy, và nói một câu khiến cả hiên nhà ngang lặng đi:
- Nghe nói giọng hát của mụ là giọng chính của vở gì đó nổi tiếng lắm. Hát riêng cho thiếu gia nghe một khúc coi. Hát hay thì ta thưởng thêm, hát dở thì cuốn gói sớm, đỡ phải chờ tới đêm thọ cho mất mặt nhà này.
Quế Phương đặt tấm màn xuống, đứng dậy, giữ giọng lễ phép mà cứng:
- Thưa thiếu gia, giọng hát của phường chỉ mở khi có đèn và có màn, đó là lệ nghề. Thiếu gia muốn nghe, đêm tổng duyệt ngày mai xin mời thiếu gia tới sảnh mà nghe cho trọn.
Sĩ Văn cười phá lên, quay sang đám gia đinh đang đứng quanh sân như nói cho họ nghe cùng:
- Lệ nghề. Một con rối da lừa hôi hám treo sau tấm vải rách mà cũng bày đặt lệ nghề với thiếu gia. Dân trấn này lạ thật, bỏ tiền ra xem một cái bóng mà tưởng mình đang xem tiên nữ.
Hắn nói chưa dứt câu thì Vương Nhị Hổ đã đứng bật dậy.
Nhị Hổ bốn mươi tuổi, vai u thịt bắp, tính nóng như lửa từ ngày Tiểu Sơn mới vào gánh. Bảy năm qua, người trong gánh ai cũng biết hai thứ không được động vào trước mặt ông: một là cây kèn của ông, hai là danh dự của phường. Ông bước xuống hiên, hai nắm tay siết lại, gân cổ nổi lên, giọng trầm xuống thành tiếng gầm trong cổ họng:
- Thiếu gia nói lại câu vừa rồi cho tôi nghe xem nào. Con rối của phường tôi, thiếu gia vừa gọi là cái gì?
Sân trước của dinh im bặt. Đám gia đinh lùi lại nửa bước. Một người làm nhanh chân chạy vào trong, chắc để báo quản gia. Tiểu Sơn đứng chết trân ở hiên, biết rõ chỉ cần Nhị Hổ vung tay một cái thôi, gánh rối này sẽ bị đuổi khỏi dinh ngay trong buổi trưa này, và mọi thứ mà sư phụ hắn đã chịu đựng suốt mười mấy ngày qua sẽ đổ xuống sông xuống biển trong một cơn nóng giận. Hắn vừa định lao ra can thì một bàn tay gầy mà cứng như kìm sắt đã đặt lên vai Nhị Hổ.
Lão Hứa không biết đã ra tới hiên từ lúc nào.
Ông không nói một lời nào với Nhị Hổ. Ông chỉ nhìn anh ta một cái, một cái nhìn rất ngắn, và Nhị Hổ, người đàn ông to gấp rưỡi ông, đang cơn nóng tới mức mặt đỏ bừng, từ từ thả lỏng hai nắm tay xuống, lùi lại một bước, cúi đầu. Rồi Lão Hứa bước xuống sân, đi thẳng tới trước mặt Triệu Sĩ Văn đang đứng chống cột, và trước mặt bao nhiêu người làm, bao nhiêu gia đinh của nhà họ Triệu, ông từ từ quỳ xuống nền gạch của sân trước.
Ông quỳ rất ngay ngắn. Hai đầu gối đặt xuống gạch, lưng vẫn thẳng, hai tay chắp trước ngực theo đúng lễ của người dưới tạ lỗi với người trên. Giọng ông bình thản, rõ ràng, không run:
- Thưa thiếu gia, người của tôi nóng tính, làm phật ý thiếu gia giữa sân dinh, lỗi ấy là lỗi của phường chủ không biết dạy người. Xin thiếu gia bỏ qua cho cả gánh. Đêm tổng duyệt và đêm thọ, gánh chúng tôi sẽ diễn hết sức mình, không để nhà họ Triệu mất một chút thể diện nào vì đã thuê chúng tôi.
Sân trước của tư dinh im lặng tới mức nghe được tiếng rượu sóng sánh trong bầu rượu trên tay Sĩ Văn.
Lão Hứa quỳ rất lâu. Lâu tới mức những gia đinh đứng quanh bắt đầu nhìn nhau. Lâu tới mức Quế Phương ở trên hiên phải đưa tay lên miệng để giữ mình không bật ra tiếng gì. Lâu tới mức chính Triệu Sĩ Văn, kẻ vừa giây trước còn lè nhè chửi bới cả một phường nghề, cũng phải chột dạ. Hắn nhìn ông già đang quỳ thẳng lưng trước mặt mình, nhìn mái tóc bạc và chiếc áo đã sờn của ông, rồi lúng túng khoát tay, giọng say mà đã mất hẳn vẻ kẻ cả:
- Thôi thôi, đứng lên đi. Ông già quỳ mãi giữa sân, người ngoài nhìn vào lại tưởng nhà họ Triệu hà hiếp dân nghề. Chuyện tới đây thôi.
Hắn quay người bỏ vào trong, bước chân còn loạng choạng nhưng nhanh hơn lúc ra, bầu rượu cầm trên tay cũng không uống thêm ngụm nào. Đám người làm tản ra làm việc, không ai dám nhìn thẳng vào hiên nhà ngang nữa.
Tiểu Sơn chạy xuống đỡ sư phụ dậy.
Đầu gối của Lão Hứa dính đầy bụi gạch và hai vệt đất tròn in rõ trên nền quần. Ông phủi qua loa, nét mặt bình thản lạ thường, như thể việc vừa rồi chỉ là một việc nhỏ trong ngày, ngang với việc vá một tấm màn hay thay một tim đèn. Nhưng khi Tiểu Sơn đưa tay ra đỡ khuỷu tay ông, hắn cảm nhận rõ bàn tay của sư phụ đặt lên tay mình rất vững, không một chút run, và hắn bỗng hiểu ra một điều làm hắn lạnh cả sống lưng: sư phụ hắn không hề thấy nhục. Một người thấy nhục thì tay phải run, mặt phải nóng, mắt phải tránh người. Sư phụ hắn không có một dấu nào trong những dấu ấy. Ông quỳ xuống nhẹ nhàng và đứng lên nhẹ nhàng, như người đặt xuống một món đồ đã định sẵn sẽ đặt, ở đúng chỗ đã định sẵn từ lâu. Người đàn ông này có thể chịu mọi nhục nhã trên đời, quỳ trước con trai út của bất kỳ ai, nuốt mọi lời khinh miệt vào bụng không sót một chữ, miễn là được ở lại trong ngôi nhà này cho tới sau đêm thọ.
Buổi chiều hôm ấy, sân dinh trở lại bận rộn như chưa từng có chuyện gì xảy ra ở đó vào lúc trưa. Nhưng Tiểu Sơn để ý, từ sau cái quỳ ấy, người làm trong dinh đi ngang nhà ngang đều vô thức bước chậm lại, tránh gây tiếng động lớn, và không một ai còn dám buông lời đùa cợt về gánh rối nữa. Có một gia đinh già, lúc bưng khay bát đi qua hiên, dừng lại nói nhỏ với Quế Phương một câu mà Tiểu Sơn nghe được trọn vẹn: ở dinh này bao nhiêu năm, ông ta chưa từng thấy thiếu gia thứ phải chột dạ trước một người ngoài nào, và cũng chưa từng thấy một người quỳ mà làm cho người đứng phải thấy sợ như thế. Quế Phương không đáp, chỉ lặng lẽ quay vào trong. Còn Lão Hứa, cả buổi chiều ông không nhắc lại chuyện ban trưa lấy một chữ. Ông ngồi ở phòng chuẩn bị kiểm lại từng con rối phụ, thay một tim đèn đã cũ, ghi thêm mấy dòng vào cuốn sổ vở cũ, bình thản như một người đang đếm những món đồ cuối cùng trước một chuyến đi xa đã hẹn sẵn ngày. Tiểu Sơn ngồi bên phụ ông buộc lại dây màn, mấy lần muốn mở miệng nhắc chuyện ban trưa, rồi lại thôi. Sau đêm giỗ không tên, hắn đã học được rằng có những việc của sư phụ, việc của mình chỉ là ngồi cạnh và làm cho tốt phần việc được giao.
Đêm ấy, ở nhà ngang, Vương Nhị Hổ vẫn chưa nguôi cơn ấm ức. Ông ngồi ở bậc cửa với một chén rượu nhỏ mà uống mãi không hết, nói với Tiểu Sơn bằng giọng của người vừa phải nuốt một cục tức to bằng nắm tay:
- Tiểu Sơn, ngươi theo gánh bảy năm, ngươi thấy sư phụ ngươi quỳ trước ai bao giờ chưa? Ta theo ông cụ mười mấy năm, đi qua không biết bao nhiêu phủ huyện, bao nhiêu nhà giàu. Quan huyện có lần làm khó, đòi gánh diễn thêm không trả tiền, ông cụ thà gói đồ bỏ đi trong đêm chứ không cúi đầu. Cả đời ông cụ chưa quỳ trước ai, kể cả quan huyện. Vậy mà hôm nay, trước một thằng oắt say rượu.
Tiểu Sơn không đáp. Hắn nằm xuống giường của mình trong phòng tối, nghe tiếng Nhị Hổ lẩm bẩm ngoài bậc cửa một lúc nữa rồi tắt. Trong đầu hắn chỉ còn hình ảnh hai vệt đất tròn trên đầu gối của sư phụ, và cái cách ông đứng lên phủi bụi, bình thản như phủi một lớp tro mỏng trên tay áo. Hắn nghĩ về cái quỳ ấy rất lâu, lâu tới mức nghe rõ cả tiếng đèn dầu của phòng sư phụ ở cuối dãy tắt đi tự lúc nào. Và giữa cơn thao thức, một ý nghĩ từ từ thành hình trong đầu hắn, rõ ràng tới mức hắn phải mở mắt ra nhìn trần nhà mà tự hỏi vì sao mình lại nghĩ được như vậy: người ta chỉ quỳ được bình thản đến thế, khi người ta biết chắc mình sắp được đứng lên theo một cách khác.