RỐI DA NGƯỜI Ở BÌNH DAO - Chương 37: Cuộc Tra Hỏi
Chiều ngày thứ mười bảy, khi sảnh chính bắt đầu vang tiếng thử đàn mừng thọ, một gia đinh tới phòng chuẩn bị của gánh ở dãy nhà ngang, nói gọn một câu:…
Nội dung chương
Chiều ngày thứ mười bảy, khi sảnh chính bắt đầu vang tiếng thử đàn mừng thọ, một gia đinh tới phòng chuẩn bị của gánh ở dãy nhà ngang, nói gọn một câu: thiếu gia cho gọi cậu giữ đèn lên phòng khách nhỏ.
Tiểu Sơn đang lau lại bấc của cây đèn dầu phụ thì khựng tay. Suốt buổi trưa, cả gánh bị điểm danh ba lần như phạm nhân, hòm rối để trong phòng có gia đinh canh cửa, đi lấy nước cũng có người đi theo mắt. Nhưng gọi riêng một mình hắn lên, không gọi sư phụ, là một việc khác hẳn. Quế Phương đứng bên giá treo áo hát, nhìn hắn một cái rất nhanh rồi lại thôi. Lão Hứa ngồi ở góc phòng kiểm lại ba que điều khiển, không ngẩng đầu lên, chỉ nói một câu bình thản:
- Thiếu gia hỏi gì thì cứ nói đúng nghề của con. Ngoài nghề ra, con không biết gì hết.
Tiểu Sơn gật đầu, sờ tay vào ngực áo kiểm lại túi tiền cọc một trăm đồng đại dương vẫn buộc chặt bên người, rồi đi theo gia đinh qua sân trước đang kê bàn tiệc, tới phòng khách nhỏ của tư dinh. Triệu Sĩ Kiệt đã ngồi chờ sẵn sau bàn, trước mặt là một chén trà chưa uống và xâu chìa khóa kho của dinh đặt ngay ngắn bên tay phải. Chính xâu chìa khóa ấy, từ đêm tổng duyệt, đã không còn nằm trong tay quản gia nữa. Tiểu Sơn đứng trước bàn, khoanh tay, cúi đầu chào theo đúng lễ của người làm nghề vào nhà chủ.
Sĩ Kiệt không cho hắn ngồi. Hắn để Tiểu Sơn đứng như thế một lúc lâu, mắt nhìn từ đầu tới chân cậu trai mười bảy tuổi giữ đèn, rồi mới mở lời, giọng đều đều và lạnh:
- Đêm qua ở sảnh phụ, cái bóng trên màn chém đứt cổ tay quản gia của ta. Trước mặt cha ta, trước mặt cả nhà ta. Ta đã cho bịt miệng cả dinh, nói quản gia say rượu ngã vào đống chén vỡ. Nhưng ta và ngươi đều biết đó là lời bịa. Ta gọi ngươi lên đây không phải để nghe lời bịa ấy thêm một lần nữa. Ta hỏi thẳng, ngươi trả lời thẳng. Cái bóng chém người ấy là trò bịp bằng dây kéo của phường các ngươi, hay là thứ gì khác.
Tiểu Sơn nghe tim mình đập mạnh. Trong đầu hắn hiện lên ngay đêm ở rạp Khánh Phong, khi hắn vác bọc đồ định bỏ gánh và bị sư phụ bắt gặp ở cửa sau. Đêm ấy hắn đã thề trước hòm rối: dù thấy gì, nghe gì, cũng không bỏ gánh giữa chừng, không kể với người ngoài, và không bao giờ tự ý mở ngăn đáy hòm đàn. Hắn hít vào một hơi thật chậm, và trả lời bằng đúng giọng của một đứa trẻ nhà nghề đã theo gánh bảy năm, giọng của người chỉ biết đèn, biết phách, biết que, ngoài ra không biết gì nữa:
- Thưa thiếu gia, rối là rối. Người của gánh ở sau màn chỉ có ba việc: sư phụ con điều rối bằng ba que, chị Quế Phương hát, con giữ đèn và ngậm xu bạc không được nói một lời. Đêm qua con ngồi ngay sau cây đèn, mắt chỉ nhìn bấc đèn và mép màn. Con thấy quản gia lao lên, nghe tiếng chén vỡ, rồi sư phụ con dập đèn. Đèn tắt thì bóng tan, đó là lẽ thường của nghề rối bóng. Còn chuyện bóng chém người, con không dám nói là có hay không, vì người say nhìn lầm cũng là chuyện thường.
Sĩ Kiệt cười nhạt, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn:
- Người say nhìn lầm. Thế cái vết rạch trên cổ tay quản gia cũng là nhìn lầm mà ra máu được sao. Vết ấy ta đã xem tận mắt. Mỏng, thẳng, sâu, không giống mảnh sứ cắt một chút nào. Ngươi giữ đèn bảy năm, đừng nói với ta là ngươi không biết con rối của gánh mình có gì lạ. Ta hỏi câu thứ hai. Sư phụ ngươi có thù oán gì với nhà họ Triệu không.
Câu hỏi thứ hai rơi xuống nặng hơn câu thứ nhất. Tiểu Sơn cúi đầu thấp hơn để giấu đi sắc mặt của mình. Thù oán. Hắn đã ghép được bao nhiêu mảnh trong mười mấy ngày qua: một gánh rối từng tới trấn này năm 1914 rồi bỏ đi trong đêm mưa, một cô gái hát rối chết oan, một lễ giỗ bí mật vào ngày mười lăm tháng chín, mười hai dấu khoanh đỏ trong cuốn sổ vở, một chiếc lược sừng gãy răng khắc chữ Nương đang nằm trong bọc đồ của chính hắn. Nhưng ghép được không có nghĩa là được phép nói ra, nhất là nói cho con trai trưởng của nhà họ Triệu nghe ngay trước đêm thọ. Hắn chọn từng chữ như người đi trên mặt băng mỏng:
- Thưa thiếu gia, sư phụ con là người làm nghề. Nhà nào mời thì gánh tới diễn. Con theo gánh bảy năm, đi qua bao nhiêu trấn, chưa từng nghe sư phụ nhắc tới nhà họ Triệu một lời nào, dù tốt dù xấu. Lần này thiệp mời tới rạp, sư phụ con nhận lời, ký giao kèo ba trăm đồng, lấy cọc một trăm đồng, con đang giữ bên người đây. Nếu có thù oán, ai lại vào tận nhà người ta ở, để người ta điểm danh như tù mà diễn.
- Ngươi lanh miệng lắm.
Sĩ Kiệt đứng dậy, đi vòng qua bàn, dừng lại cách Tiểu Sơn đúng một bước.
- Câu thứ ba, và là câu cuối cùng. Đêm qua, trước mặt cả nhà ta, quản gia gọi thành tiếng một cái tên. Tú Nương. Cái tên ấy là của ai. Đừng nói với ta là nhân vật trong vở, vì ta đã xem tích Bạch Hạc Nữ Tướng, trong vở không có ai tên như thế.
Tiểu Sơn thấy cổ họng mình khô rát. Chữ Nương trên sống lược. Cái tên đầy đủ vang lên giữa sảnh phụ trong tiếng gọi của một người đàn ông vừa đổ máu. Hắn biết mình chỉ cần nói sai một chữ lúc này, cả gánh sẽ không còn đêm nay nữa. Hắn đáp chậm rãi, mắt vẫn nhìn xuống nền gạch:
- Thưa thiếu gia, con theo gánh từ năm mười tuổi, chỉ biết giữ đèn. Chuyện của đời trước, sư phụ con chưa bao giờ kể cho con nghe. Đêm qua quản gia say rượu, lại vừa bị thương, miệng gọi tên ai thì chỉ có quản gia biết. Thiếu gia muốn biết tên ấy là của ai, xin hỏi thẳng quản gia, hoặc hỏi thẳng sư phụ con. Con không biết thật.
Sĩ Kiệt nhìn hắn chằm chằm một lúc lâu không nói gì. Rồi hắn quay lại bàn, ngồi xuống, giọng bỗng dịu đi theo một cách còn đáng sợ hơn lúc quát tháo:
- Được. Ngươi không biết. Cả gánh các ngươi đều không biết, phải không. Vậy ta nói cho ngươi biết điều này để ngươi về nói lại với sư phụ ngươi. Nếu đêm nay, trong lễ thọ của cha ta, trước mặt hơn năm mươi quan khách và Huyện trưởng Phùng Quốc Đống, mà xảy ra thêm một giọt máu nào nữa, một tiếng hét nào nữa, thì ta sẽ không bịt miệng ai nữa đâu. Ta sẽ giao cả gánh các ngươi cho quan phủ ngay trong đêm, với tội dùng tà thuật hại người trong tư dinh. Quan phủ mà vào cuộc, hòm rối của các ngươi sẽ bị mở tung ra xét, người của các ngươi sẽ bị tra hỏi từng người một. Ngươi hiểu chưa.
Tiểu Sơn chưa kịp đáp thì cửa phòng khách nhỏ bật mở đánh rầm một tiếng.
Vương Nhị Hổ xông vào, vai còn vác theo mùi rượu trưa và mùi mồ hôi của người vừa chạy qua cả một khoảng sân. Hắn không chào ai, quỳ sụp xuống nền gạch trước mặt Sĩ Kiệt nhanh tới mức hai gia đinh đứng ngoài cửa không kịp giữ, và nói một mạch như người đã thuộc lòng một bài nhận tội trên đường chạy tới đây:
- Thiếu gia, việc đêm qua là tội của tôi, không phải tội của gánh, càng không phải tội của thằng nhỏ này. Trưa hôm qua tôi uống rượu với đám gia đinh, tới tối tổng duyệt người vẫn còn men. Tay tôi giữ giá đèn phụ không vững, làm giá đèn đổ nghiêng, ánh sáng chao đi nên cái bóng trên màn mới méo đi, trông như bước ra khỏi màn. Quản gia say rượu lao lên, trượt chân vào đống chén vỡ, mảnh sứ cắt vào cổ tay, không phải bóng chém gì hết. Có bắt thì bắt tôi đây này.
Cả phòng im lặng. Tiểu Sơn đứng chết trân nhìn người đàn ông bốn mươi tuổi đang quỳ trên nền gạch, vậy mà đã bịa ra trọn vẹn một lời nhận tội khớp từng chữ với lời bịa chính thức mà Sĩ Kiệt đã truyền xuống cả dinh trong đêm qua. Hắn hiểu ngay: Nhị Hổ không biết gì về bí mật của con rối, không biết gì về năm 1914, không biết gì về cái tên vừa được nhắc tới trong phòng này. Hắn chỉ biết một điều duy nhất: nếu quan phủ sắp hỏi tới gánh, thì phải có một người đứng ra nhận hết, và người ấy không thể là phường chủ, càng không thể là đứa trẻ giữ đèn.
Sĩ Kiệt nhìn Nhị Hổ quỳ dưới nền gạch rất lâu. Rồi hắn phẩy tay ra hiệu cho hai gia đinh ngoài cửa bước vào, nói gọn:
- Tốt. Đã có người nhận tội thì cứ theo tội mà giữ. Đánh cho hắn hai mươi trượng ngay ở sân sau cho tỉnh rượu, rồi nhốt vào kho củi, khóa ngoài. Hết đêm thọ mới thả. Đêm nay gánh diễn thiếu một người cũng phải diễn cho trọn. Còn ngươi, hắn quay sang Tiểu Sơn, về nói với sư phụ ngươi: đêm nay ta sẽ ngồi ở hàng ghế đầu. Mắt ta không rời tấm màn một khắc nào đâu.
Hai gia đinh lôi Nhị Hổ dậy, kéo ra sân sau. Tiểu Sơn đứng yên trong phòng khách nhỏ, nghe tiếng trượng đầu tiên quất xuống ở sân sau vọng qua hành lang mà hai tay nắm chặt. Hắn bị gia đinh dẫn về dãy nhà ngang như một người mất hồn. Kho củi ở cuối dãy bếp đã khóa ngoài, qua khe cửa gỗ hắn chỉ kịp nghe tiếng Nhị Hổ chửi thề một câu rất khẽ vì đau, rồi im bặt. Đêm nay, người thổi kèn đánh trống của gánh sẽ nằm trong kho củi tối om, ngoài vùng sáng của sảnh tiệc.
Về tới phòng chuẩn bị, Tiểu Sơn kể lại mọi chuyện cho sư phụ và Quế Phương nghe, không sót một chữ: ba câu hỏi, lời dọa giao quan phủ, và việc Nhị Hổ nhận hết tội về mình rồi bị đánh và bị nhốt. Quế Phương nghe tới đoạn chồng mình bị nhốt thì mặt trắng bệch, nhưng không khóc thành tiếng, chỉ quay đi gấp lại bộ áo hát của mình cho phẳng. Tiểu Sơn ngồi xuống bên cây đèn, và lần đầu tiên hắn đếm lại nhân sự của đêm nay: sau tấm màn tối nay chỉ còn đúng ba người. Sư phụ hắn điều rối. Chị Quế Phương hát giọng nữ tướng. Và hắn giữ đèn. Không còn ai đứng giữa hắn và ngôi dinh này nữa.
Hắn ngẩng lên, định hỏi sư phụ có nên xin thiếu gia thả người ra trước giờ diễn hay không. Nhưng Lão Hứa nghe hết chuyện Nhị Hổ bị nhốt chỉ gật đầu một cái, chậm rãi, như nghe tin một việc đã nằm trong dự tính từ lâu, rồi nói một câu làm Tiểu Sơn lạnh người hơn mọi lời dọa của Sĩ Kiệt trong buổi chiều:
- Thế cũng tốt. Nó nóng tính. Ở ngoài lại hỏng việc của ta.