Rừng Cao Su - Chương 13: Bản Đồ Lô Đất Cũ
Gió lùa qua các tán lá rậm rạp trên đầu, rít lên từng cơn rợn người giữa màn đêm đen kịt của rừng cao su Dầu Tiếng. Đồng hồ trên tay Sơn nhảy sang đúng…
Nội dung chương
Gió lùa qua các tán lá rậm rạp trên đầu, rít lên từng cơn rợn người giữa màn đêm đen kịt của rừng cao su Dầu Tiếng. Đồng hồ trên tay Sơn nhảy sang đúng một giờ mười lăm phút sáng.
Sơn dừng xe máy ở vệ đường đất đỏ, gạt chân chống lún sâu vào lớp bùn nhão rồi với tay tắt ngọn đèn pha vàng vọt. Không gian lập tức chìm vào bóng tối đặc quánh. Anh ngồi yên trên yên xe chừng hai phút, để mắt làm quen với bóng tối của rừng đêm. Mùi lá mục nồng nặc quyện chặt lấy mùi mủ cao su ôi thiu bốc lên từ những rãnh thoát nước hai bên lô số mười ba. Đêm nay không khí oi nồng một cách kỳ lạ, dù hơi ẩm bốc lên từ lòng đất lạnh buốt ngấm qua lớp đế ủng cao su dày cộp.
Anh thắt lại sợi dây dù quanh bụng, kiểm tra giỏ đồ nghề bên hông. Con dao cạo cong vút sắc lẹm nằm gọn trong bao da, những chiếc máng nhôm và cuộn dây kẽm cọ vào nhau lách cách. Trong túi áo ngực, chiếc điện thoại thông minh nằm im, màn hình lưu sẵn bức ảnh chụp tấm bản đồ trắc đạc năm 1930 và ba trang báo cáo tiếng Pháp mà ban sáng anh vừa sao chép từ căn phòng lưu trữ hồ sơ cũ.
Những dòng chữ viết tay bằng mực tím phai màu cùng biểu tượng vòng tròn kép gạch chéo in sâu vào trí nhớ của Sơn suốt cả buổi chiều: *Arbre repère sans numéro - Point zéro*. Cây mốc không đánh số, điểm gốc của hố chôn tập thể chứa xác hàng trăm phu đồn điền chết vì sốt rét và đòn roi trong những năm ba mươi của thế kỷ trước.
Sơn với tay bật chiếc đèn pin đội đầu. Luồng sáng trắng cắt đôi màn sương mỏng, rọi thẳng vào lối mòn dẫn sâu vào lô mười ba.
Thông thường, thợ cạo mủ ca đêm sẽ bắt đầu từ cây số một ở đầu bờ lộ, cạo liên tục một mạch theo hàng lối thẳng tắp cho đến gốc cuối cùng rồi mới vòng sang luống kế tiếp. Nhưng đêm nay Sơn không vội hạ dao rạch lớp vỏ cây đầu tiên. Mục tiêu của anh nằm sâu ở giữa luống số ba, nơi gò đất bất thường từng khiến anh lạnh gáy trong những đêm trước.
Sơn rảo bước dọc theo rãnh phân lô. Đôi ủng cao su giẫm lên lớp lá khô mục tạo ra những tiếng răng rắc khô khốc giữa sự tĩnh lặng của khu rừng. Ánh đèn đội đầu quét đều đặn qua từng thân cây cao su thẳng đứng. Cứ cách nhau đúng ba mét rưỡi lại có một thân cây xám bạc mang biển số sơn trắng phản quang.
Cây số mười. Cây số mười một. Cây số mười hai.
Các con số được kẻ bằng khuôn chữ ngay ngắn, sắc nét dưới lớp phản quang màu trắng đục, giúp thợ cạo dễ dàng kiểm đếm sản lượng và báo cáo tình trạng từng gốc cho đội kỹ thuật nông trường. Mọi thứ trên bề mặt đều tuân theo trật tự công nghiệp chuẩn xác đến mức máy móc.
Sơn bước chậm dần khi tiến sâu vào luống số ba. Khí lạnh ở khu vực này bắt đầu đậm đặc hơn, tụ lại thành từng vệt sương lờ lờ bay là đà cách mặt đất chừng nửa mét. Anh rọi đèn qua luống bên cạnh, nơi đêm qua bóng áo nâu mang đôi chân trần tím tái đã đi trước anh đúng một hàng cây. Từng thân cây ở hàng bên đó vẫn im lìm đứng sừng sững, chén hứng mủ bằng sành úp ngược nằm ngoan ngoãn dưới thân cây.
Đến cây số hai mươi bảy, bước chân Sơn đột ngột khựng lại.
Trước mắt anh, trật tự thẳng hàng tắp của những thân cây cao su đột ngột bị phá vỡ. Luống số ba vốn là một đường thẳng tắp kéo dài từ bờ lộ lớn đến tận con suối cạn phía bìa rừng, nhưng ở khoảng trống trước mặt, hàng cây lại cong vòng sang phía bên trái một cách gượng gạo.
Đó không phải là một lỗi kỹ thuật ngẫu nhiên của những công nhân trồng rừng thời hiện đại. Một gò đất cao bất thường nhô lên ngay giữa tim hàng, chiếm trọn khoảng đất trống vốn dĩ phải là vị trí của cây số hai mươi tám.
Sơn hạ thấp luồng sáng đèn pin xuống mặt đất. Gò đất nhô cao hơn mặt bằng chung của lô cạo gần một mét, trải rộng thành một khoảng đất hình bầu dục dài chừng mười mét. Mặt đất ở khu vực này không hề bằng phẳng như lớp đất bazan được cày ủi phẳng phiu ở các luống xung quanh. Nó lồi lõm, gồ ghề, phủ kín bởi lớp lá mục dày cộp đã chuyển sang màu đen sẫm.
Sơn bước một chân lên mép gò đất. Dưới lớp bùn lá trơn trượt, đế ủng cao su của anh chạm phải một vật cản cứng ngắc, phát ra tiếng cộp đanh gọn.
Anh ngồi xổm xuống, dùng mũi dao cạo nhẹ nhàng gạt lớp lá mục sang hai bên. Hiện ra dưới luồng ánh sáng trắng là những mảnh gạch vồ màu đỏ cam đã vỡ vụn, các góc cạnh bị rêu xanh bám chặt và phong hóa đến mức tròn xoe. Đó là loại gạch nung thủ công khổ lớn thường thấy trong các công trình nhà kho, cống ngăn nước thời Pháp thuộc, hoàn toàn khác biệt với loại gạch ống hiện đại mà người ta dùng để xây trạm nghỉ cho công nhân nông trường bây giờ.
Rải rác quanh gò đất còn có những khối đá tảng xám xịt nằm nửa chìm nửa nổi dưới mặt đất. Chúng được xếp chồng lên nhau tạo thành một đường viền cung tròn mờ nhạt, trông giống như phần móng còn sót lại của một kết cấu kiến trúc cũ kỹ đã bị cây rừng và thời gian nuốt chửng hoàn toàn.
Sơn rút chiếc điện thoại ra khỏi túi áo, bật sáng màn hình để so sánh với bức ảnh bản đồ trắc đạc năm 1930.
Vết gạch chéo hình elip trên bản đồ lưu trữ trùng khớp hoàn toàn với tọa độ và hình dáng của ụ đất mà anh đang đứng bên trên. Bản báo cáo mật của viên thanh tra y tế người Pháp từng mô tả nơi này là một hố vôi chôn vùi hàng loạt xác phu đồn điền chết trong một đợt dịch tả bùng phát vào mùa mưa năm đó. Đất bên dưới chân anh không đơn thuần là đất đỏ bazan, mà là một nấm mồ tập thể khổng lồ đã bị lãng quên suốt gần một thế kỷ.
Sơn nuốt khan một ngụm nước bọt, cổ họng anh khô khốc như có cát bám vào. Anh từ từ đứng thẳng dậy, ngẩng đầu lên, rọi luồng sáng đèn pin lên đỉnh cao nhất của gò đất.
Ngay chính giữa ụ đất nhô cao, một thân cây cao su đại thụ sừng sững hiện ra trước mắt anh.
Gốc cây này to lớn đến mức dị thường. Nếu những thân cây cao su hai mươi năm tuổi xung quanh chỉ có chu vi thân chừng một vòng tay ôm, thì gốc đại thụ này phải cần đến ba người lớn dang tay mới có thể ôm trọn. Lớp vỏ cây màu xám mốc không hề nhẵn nhụi hay mang những đường vân dọc thẳng thớm của giống cao su ghép năng suất cao. Vỏ của nó nứt nẻ thành từng mảng lớn sần sùi, gồ ghề như da của một loài bò sát khổng lồ đang ngủ say.
Sơn bước vòng quanh thân cây, nheo mắt nhìn thật kỹ ở độ cao một mét tính từ mặt đất, nơi mà mọi cây cao su trong lô mười ba đều phải được đóng một tấm biển nhôm sơn trắng ghi số thứ tự.
Gốc cây này hoàn toàn không có biển số. Không có một vệt sơn trắng phản quang nào bám trên thân vỏ. Cây số hai mươi bảy nằm ở chân gò đất phía sau lưng anh, và cây số hai mươi chín nằm cách đó mười mét ở phía bên kia bờ dốc. Gốc đại thụ ở giữa này đứng độc lập, nằm ngoài toàn bộ hệ thống số hiệu quản lý của nông trường hiện đại.
Nó chính là điểm gốc: *Point zéro*.
Sơn bước thêm một bước lại gần thân cây. Một luồng tử khí tanh tưởi, lạnh buốt xộc thẳng vào mũi anh, lấn át hoàn toàn mùi thơm ngai ngái của đất rừng ban đêm. Anh giơ tay soi đèn sát vào bề mặt vỏ cây.
Tim Sơn giật thót một nhịp khi nhìn rõ những vết tích hằn sâu trên thớ gỗ.
Gốc cao su này không hề được gắn máng nhôm hay buộc dây kẽm treo chén sành như các cây đang khai thác. Thay vào đó, toàn bộ thân cây từ tầm ngang ngực kéo dài xuống tận gốc rễ chằng chịt đều chằng chịt hàng trăm vết chém chéo cổ xưa.
Những vết rạch không hề tuân theo góc nghiêng ba mươi độ chuẩn xác của kỹ thuật cạo mủ hiện đại. Chúng là những nhát chém thô bạo, nông sâu hỗn loạn, đè chồng chéo lên nhau tạo thành những vết sẹo lồi đen ngòm, xù xì như da thịt con người bị bỏng nặng rồi liền sẹo một cách méo mó. Có những vết chém sâu hoắm đã ăn đứt tầng sinh mô vào tận thớ gỗ lõi, để lại những hốc sâu đen ngòm đã mục ruỗng theo năm tháng.
Đó là dấu vết cạo mủ bằng lưỡi rìu và những con dao bạt cùn của thời kỳ phu cao su sơ khai, khi người ta vắt kiệt dòng nhựa trắng bằng sự tàn bạo man rợ nhất.
Kỳ dị hơn cả, ở một số vết chém cũ kỹ nằm sát gốc, những dòng mủ đen kịt đã khô quánh lại thành từng tảng dày cộm, bám chặt vào vỏ cây như những cục máu đông chết chóc. Thứ dịch mủ bốc lên mùi hôi thối nồng nặc của xác động vật rữa nát, hoàn toàn trùng khớp với mùi hôi mà Sơn đã ngửi thấy trong chiếc chén hứng vỡ vụn ở luống bên cạnh đêm hôm trước.
Sơn đưa những ngón tay run rẩy chạm nhẹ vào một vết sẹo lồi trên vỏ cây. Mặt gỗ lạnh ngắt như một tảng băng chôn sâu dưới lòng đất, truyền một luồng điện tê dại chạy dọc từ đầu ngón tay thẳng lên sống lưng anh.
Lão Ba Cường biết rõ sự tồn tại của gốc cây này. Cả nông trường này, từ ban quản lý cho đến những người thợ cạo kỳ cựu như Bảy Cang, ai nấy đều biết đến gốc cây không đánh số trên nấm mồ tập thể. Họ né tránh nó, uốn cong hàng cây khi trồng dặm lại lô mới, và âm thầm lập nên những điều cấm kỵ để phong ấn thứ oán hận nằm sâu dưới những lớp rễ đại thụ này.
Bàn chân Sơn vô tình dịch chuyển sang một bên. Một tiếng "rắc" giòn tan vang lên xé toạc không gian tĩnh lặng.
Sơn giật mình cúi xuống. Dưới lớp lá mục bị gót ủng của anh xới tung lên là một mẩu xương xám ngoét, dài chừng một gang tay, đã gãy làm đôi dưới sức nặng của cơ thể anh. Bên cạnh mẩu xương gãy, một mảnh sành nung vỡ vụn phủ đầy rêu đen lộ ra, mang theo vài đồng tiền xu bằng đồng rỉ xanh bám chặt vào nhau vì han rỉ.
Đó là một góc của chiếc hũ sành chôn đồ tùy táng bị bật gốc rễ cây trồi lên khỏi mặt đất.
Sơn nín thở, bất động hoàn toàn giữa không gian gò đất. Anh biết mình vừa phạm phải một sai lầm chết người. Đôi ủng cao su của anh đã trực tiếp giẫm nát phần mộ phần nằm ngay dưới chân gốc mốc.
Đúng lúc đó, một sự thay đổi đột ngột diễn ra trong toàn bộ khu rừng xung quanh.
Tiếng dế mèn rả rích, tiếng ve sầu muộn màng và tiếng muỗi vo ve bên tai bỗng chốc tắt ngấm. Toàn bộ côn trùng, ếch nhái trong bán kính vài trăm mét dường như đồng loạt câm lặng chỉ trong một cái chớp mắt. Sự tĩnh mịch tuyệt đối ập xuống, đè nặng lên màng nhĩ của Sơn như thể anh vừa bị nhấn chìm vào một bể nước sâu không đáy.
Không có lấy một ngọn gió lay động những tàng lá phía trên cao. Sương mù từ các luống cây xung quanh bắt đầu cuộn tròn lại, đặc quánh như sữa, dâng nhanh từ mặt đất lên đến tận đầu gối Sơn.
Từ sâu bên trong lòng thân cây cao su đại thụ, một âm thanh trầm đục vang lên.
*Cọt kẹt...*
Đó là tiếng thớ gỗ bị vặn xoắn từ bên trong, nặng nề và u uất. Lớp mủ đen khô cứng trên thân cây bỗng chốc rỉ ra những giọt dịch nhờn nhớt màu đỏ thẫm, lăn chậm chạp qua những vết sẹo lồi rồi rơi tong tỏng xuống lớp lá mục dưới chân anh.
*Tỏng. Tỏng. Tỏng.*
Từng giọt dịch đỏ thẫm rơi trúng vào mẩu xương gãy, bốc lên những làn khói mỏng màu xám tro mang theo mùi tanh tưởi nồng nặc.
Sơn cảm thấy toàn thân cứng đờ, hai chân như bị hàng ngàn rễ cây vô hình dưới lòng đất quấn chặt lấy mắt cá chân. Một luồng áp lực vô hình từ phía bóng tối sau lưng gò đất đè nặng lên gáy anh, lạnh buốt đến tận tủy sống.
Có thứ gì đó dưới lòng đất vừa bị đánh thức sau một giấc ngủ dài cả thế kỷ.
Bên tai Sơn, lẫn trong sự tĩnh lặng rợn người của rừng đêm, bắt đầu vang lên một tiếng động kim loại mơ hồ từ phía xa. Một âm thanh khô khốc, nặng nề, tựa như có ai đó đang kéo lê một vật kim loại rỉ sét trên nền đất sỏi, nhích từng bước một hướng thẳng về phía gốc cao su không đánh số.