Sau Bức Màn Nhung - Chương 11: Cổ Họng Phát Ra Tiếng Rắn
Gió lạnh từ ngoài mé sông dội thốc qua mấy ô cửa trống hoác của đình làng Tân Phước, quạt thẳng vào mặt sân khấu gỗ mun ẩm mốc. Tấm màn nhung đỏ thẫm…
Nội dung chương
Gió lạnh từ ngoài mé sông dội thốc qua mấy ô cửa trống hoác của đình làng Tân Phước, quạt thẳng vào mặt sân khấu gỗ mun ẩm mốc. Tấm màn nhung đỏ thẫm buông rủ hai bên cánh gà khẽ lay động, phả ra thứ mùi vải mục ngâm nước lâu ngày trộn lẫn với tàn nhang cổ kính. Loan đứng chôn chân ở vị trí trung tâm, hai tay vẫn giữ nguyên tư thế nâng dải lụa xanh màu ngọc bích, các ngón tay đã tê cứng buốt lạnh từ lúc nào.
Bên dưới hàng ghế khán giả, mấy trăm con người vẫn ngồi im phăng phắc. Không một tiếng xì xào bàn tán. Không một tiếng ho hèm hay cựa mình của đám trẻ con vốn hiếu động. Cả rừng người câm lặng, trừng trừng dán những cặp mắt trắng dã, đùng đục nhìn lên bục diễn bằng một góc độ vặn vẹo khác thường. Ánh đèn rọi từ trên xà đình hắt xuống lớp phấn son dày cộp trên mặt Loan một vệt sáng vàng vọt nhờ nhờ, làm nổi bật đường gân máu đỏ ửng đang giật giật nơi khóe mắt cô.
Vết buốt nhói sau gáy Loan nhức buốt từng cơn. Chất lỏng ấm nóng rỉ ra từ chân chiếc trâm ngọc hình đầu rắn đã trườn xuống tận rãnh lưng, thấm qua lần áo lót mỏng manh, để lại một vệt lạnh ngắt đến ghê người. Loan cố nuốt khan để giữ nhịp thở, đưa mắt liếc xéo về phía góc cánh gà bên trái.
Theo kịch bản vở Bạch Xà, sau khi tấm màn nhung kéo lên hết cỡ, dàn nhạc cổ phải lập tức khua trống, đập chũm chọe và gảy khúc Lưu Thủy Hành Vân thật rộn rã. Điệu nhạc thanh thoát tươi vui ấy tượng trưng cho cảnh sắc mùa xuân bừng sáng bên bờ Tây Hồ, là cái phông nền rực rỡ để cô đào chính phất dải lụa xanh, bước ra cất câu ngâm đầu tiên giới thiệu thân phận tiên nữ giáng trần.
Chiếc chiếu hoa trải ở góc sàn đình vẫn nằm trơ trọi.
Nhạc công Ba Đờn, người đàn ông trạc sáu mươi tuổi với mái tóc hoa râm búi củ tỏi sau gáy, đang ngồi xếp bằng dưới chân chiếc cột đình to bằng cả vòng tay người ôm. Thân hình gầy guộc của ông gập hẳn về phía trước, cằm cắm sâu vào lồng ngực, chiếc áo bà ba đen cáu bẩn dính bết vào hai bên bả vai nhô cao như hai cành củi khô. Đặt ngay ngắn trên hai đùi ông là cây đàn kìm cổ bằng gỗ mun - món bảo vật gia truyền mà ông luôn lau chùi bóng loáng mỗi khi bước lên sàn diễn.
Bên cạnh Ba Đờn, người kéo đàn nhị và người giữ nhịp trống cũng ngồi bất động. Chiếc dùi trống bọc dạ nỉ giơ lơ lửng giữa không trung, cách mặt da trâu căng tròn chừng nửa gang tay rồi dừng chết cứng ở đó, không hề hạ xuống.
Không gian đặc quánh lại, ngưng tụ thành một khối băng vô hình đè nặng lên buồng phổi Loan. Sự chậm trễ của dàn nhạc đang biến màn mở đầu thành một trò hề chết chóc. Loan sốt ruột đến phát cuồng, cơ hàm bạnh ra, cố dùng ánh mắt thúc giục người nhạc công già mau mau so dây dạo nhạc. Khán giả miệt vườn vốn nóng tính, chỉ cần chậm trễ vài tích tắc là tiếng la ó, huýt sáo chửi rủa sẽ ném tới tấp lên sàn diễn. Lạ lùng thay, hàng trăm cặp mắt đục ngầu bên dưới vẫn kiên nhẫn nhìn soi mói vào Loan, không một ai tỏ vẻ bực dọc hay khó chịu.
*Tưng...*
Một tiếng đàn kìm khô khốc, đanh gọn bất thình lình vang lên từ góc tối cánh gà.
Âm thanh kim loại cọ xát vào mặt phím gỗ sắc lẹm, xé toạc bầu không khí chết chóc đang đè nặng trong gian tiền đình. Tiếng bật dây mạnh đến mức Loan giật thót mình, bờ vai run rẩy khẽ nhích lên một nấc.
Loan vội vàng thở hắt ra một hơi, tưởng chừng người nhạc công già đã sực tỉnh để gảy khúc dạo đầu cứu vãn đêm diễn. Cô đảo mắt nhìn sang góc chiếu hoa, chuẩn bị lấy hơi đón đầu nhịp phách.
Ngay khi mắt Loan chạm vào bóng người ngồi bên cột đình, toàn bộ máu trong người cô bỗng chốc đông cứng lại.
Hai cánh tay của Ba Đờn vẫn buông thõng xuôi theo hai bên sườn, mười đầu ngón tay khẳng khiu, đen đúa buông lỏng chạm hờ xuống mặt chiếu cói rách mép. Cổ ông gập xuống một góc kỳ quặc, gương mặt chìm sâu trong bóng tối của tán cột, hoàn toàn không có bất kỳ cử động nào của cơ bắp hay khớp xương.
Cây đàn kìm ngự trên đùi ông lại đang chuyển động.
Hai sợi dây kim loại căng tròn trên cần đàn mun đen bóng tự uốn cong lại rồi nảy lên bần bật. Cần đàn rung lắc dữ dội theo từng nhịp nảy của dây đàn, phát ra những chuỗi âm thanh giòn dã nhưng khô khốc, tựa hồ có mười ngón tay vô hình đang bấm phím, vuốt ve và gảy giật liên hồi trên mặt gỗ.
*Tưng... tùng... tang... tịch...*
Tiếng đàn càng lúc càng dồn dập, gắt gỏng. Những ngón rung, ngón mổ, ngón vuốt phát ra vô cùng điêu luyện, chuẩn xác từng cung bậc cổ truyền, nhưng lại toát lên một luồng tử khí sắc lẹm. Mỗi lần dây đàn nảy lên, chiếc trục vặn bằng ngà voi gắn trên đầu đàn lại tự xoay nhẹ một vòng lách cách, tựa như đang tự chỉnh dây cho thật căng, thật chói gắt.
Loan chết trân nhìn cảnh tượng quái đản trước mắt, hai chân mềm nhũn ra dưới lớp xiêm y tầng tầng lớp lớp. Cô từng nghe các bậc tiền bối trong gánh hát truyền tai nhau những câu chuyện ma mị về nghiệp cầm ca, về những cây đàn cổ có linh hồn qua hàng chục năm theo chân người nghệ sĩ lưu lạc khắp sông rạch miền Tây. Cô luôn coi đó là chuyện bịa đặt của đám đào kép già nhằm hù dọa lớp trẻ mới vào nghề để giữ gìn phép tắc trước bàn thờ Tổ. Giờ đây, ngay trước mặt cô, cây đàn kìm cổ mun đang tự tấu lên những thanh âm đanh thép mà không cần một giọt mồ hôi hay một cái chạm tay của con người.
Tệ hại hơn cả, những giai điệu đang phát ra từ cây đàn không hề mang sắc thái vui tươi rộn rã của khúc Lưu Thủy Hành Vân.
Đó là điệu Nam Ai.
Từng nốt nhạc buông xuống nặng trĩu, u uất và ai oán thấu tận tâm can. Giai điệu Nam Ai vốn là bản nhạc dành cho những phân cảnh tang tóc, chia lìa, lúc nhân vật rơi vào bước đường cùng không lối thoát, hoặc dùng trong những đám ma rải dọc sông dài miệt Tiền Giang để tiễn đưa vong hồn người chết đuối. Dưới sự điều khiển của lực lượng vô hình, bản Nam Ai này bị biến tấu kỳ dị, những nốt oán bị kéo dài lê thê, bẻ cong âm sắc đến mức the thé, the thé như tiếng khóc hờ của người mẹ mất con, rồi lại hạ thấp xuống ồm ồm như tiếng rên rỉ nghẹn ngào phát ra từ lòng đất lạnh.
Tiếng đàn lọt vào tai Loan buốt nhức như những mũi kim châm thẳng vào màng nhĩ. Cô rùng mình nhận ra âm hưởng của bản nhạc oán thán này đang xoáy sâu vào vết thương sau gáy. Từng tiếng *tưng... tang... oán... than...* dội lên, chất nhờn màu vàng sẫm từ chân trâm cài đầu lại rỉ ra nhiều hơn, nóng rát rồi đông cứng lại thành từng mảng dính nhớp nháp bám chặt vào chân tóc.
Loan hướng mắt tìm kiếm Bầu Ba Đạt ở cánh gà bên phải. Người đàn ông trung niên vốn tháo vát, lanh lợi ấy lúc này đang đứng nép sau tấm rèm đỏ, hai mắt mở trừng trừng nhìn ra sân khấu. Bầu Ba Đạt há hốc mồm, quai hàm trễ xuống một cách vô thức, hai bàn tay co quắp bấu chặt vào mép rèm nhung thêu chỉ vàng. Ông không hề cử động để giục giã dàn nhạc ngừng lại, cũng không tiến ra sân khấu cứu vãn tình thế. Ánh mắt ông dại đi, dán chặt vào bóng dáng của Ba Đờn và cây đàn kìm tự gảy, run lẩy bẩy như một kẻ vừa nhìn thấy thần chết bước ra từ bóng tối.
"Bầu Ba... chú Ba..." Loan mấp máy môi, cố gắng phát ra một âm thanh cầu cứu thật nhỏ lọt qua kẽ răng.
Cổ họng cô nghẹn ứ, thanh quản như bị một khối bùn non tanh tưởi chèn ngang, chỉ bật ra được một luồng hơi thở đứt quãng, chua chát.
Bên dưới sàn đình, hàng trăm cái đầu đồng loạt nghiêng sang một bên.
Động tác của họ đều tăm tắp, cứng nhắc như những con rối gỗ được giật chung một sợi dây thép. Cả trăm cặp mắt trắng dã vẫn không hề chớp lấy một lần, tiếp tục chĩa thẳng vào mặt Loan. Khi tiếng đàn Nam Ai chuyển sang khúc cao trào, khóe miệng của vài người ngồi ở hàng ghế đầu bỗng giật giật, kéo xếch lên tận mang tai thành một nụ cười quái gở, méo mó, để lộ những hàm răng đen sì cáu bẩn. Họ không vỗ tay tán thưởng, cũng không cất tiếng khen chê, chỉ có nụ cười vô hồn đông cứng lại trên những khuôn mặt xám ngoét màu tro bếp.
Tiếng đàn kìm bỗng nhiên đổi nhịp, nhanh hơn, dồn dập hơn.
Dây đàn bằng kim loại căng đến mức cực hạn, phát ra những tiếng rít chói tai xé rách màn đêm tĩnh mịch của đình làng. Mỗi một nốt gảy dội xuống mặt sàn gỗ mun lại kéo theo tiếng gõ mõ lách cách ma quái, dẫu cho chiếc dùi trống của người giữ nhịp bên cạnh vẫn đang treo lơ lửng trên không trung. Tiếng nhạc ai oán, tang tóc biến thành một chuỗi âm thanh lùng bùng, sắc bén, xoay tròn quanh đỉnh đầu Loan rồi giáng thẳng xuống hai bờ vai cô.
Đó là nhịp phách báo hiệu câu ca mở màn.
Trong nghệ thuật cải lương, khi tiếng đàn kìm đã lượn đủ vòng và gõ vào nốt dứt của đoạn dạo đầu, người đào chính bắt buộc phải cất tiếng ngâm hoặc vào câu vọng cổ ngay lập tức. Bỏ lỡ nhịp phách này đồng nghĩa với việc làm gãy tuồng, phá nát toàn bộ lớp diễn và sỉ nhục Tổ nghề trước mặt bàn dân thiên hạ.
Tiếng đàn vô hình từ tay Ba Đờn đang dồn Loan vào chân tường. Cây đàn không cho cô đường lui, ép cô phải mở miệng hát theo cái điệu Nam Ai tang tóc, ai oán đang rên rỉ trong không gian u tịch này. Hát một bản nhạc chết chóc ngay trong cảnh mở màn của vở tuồng vốn rực rỡ lộng lẫy là điều tối kỵ, là điềm gở có thể chôn vùi cả gánh hát Bầu Ba Đạt xuống đáy sông Tiền. Nhưng nếu đứng im như pho tượng sáp, cô sẽ trở thành kẻ bất tài làm vấy bẩn danh tiếng đào chính mà mình vừa mới cướp được từ tay Bạch Vân.
Cơn ghen tức và khát khao danh vọng lại bùng cháy dữ dội trong lồng ngực Loan, lấn át cả nỗi sợ hãi tột cùng đang bóp nghẹt các khớp xương. Cô đã đánh đổi cả lương tâm, lén bỏ quả thị thối vào rương son phấn của đàn chị, buông lời bỡn cợt trước bàn thờ Tổ chỉ để được đứng ở vị trí lộng lẫy này. Cô không thể để một cây đàn quái gở và một ông già bất động đánh gục mình ngay trong đêm khai màn.
Loan cắn chặt môi trong, vị mằn mặn của máu ứa ra làm cô tỉnh táo lại đôi chút.
Bản Nam Ai réo lên một nốt gắt gỏng cuối cùng, âm thanh the thé kéo dài một vệt buốt nhọn rồi rơi thẳng vào nốt dứt của nhịp phách.
Khoảng lặng tích tắc mở ra sau tiếng dứt điểm của dây đàn. Cả đình làng nín thở, hàng trăm đôi mắt trắng dã trừng trừng chờ đợi. Bầu Ba Đạt nơi cánh gà trợn tròn tròng mắt, hơi thở đứt quãng nghẹn trong lồng ngực.
Loan ưỡn ngực, hai cánh tay gượng ép nâng vạt lụa xanh lên ngang ngực theo đúng bộ tịch của một tiên nữ giáng trần. Cô hít một hơi thật sâu, dồn toàn bộ sức lực vào cơ bụng, mở to vòm họng để chuẩn bị cất tiếng xướng âm đầu tiên nhằm đè bẹp sự ma quái của khúc đàn tang tóc.