Sau Bức Màn Nhung - Chương 18: Điều Tra Từ Các Nghệ Sĩ Lớn
Gió chướng thổi thốc qua rặng bần mé sau đình Tân Phước, mang theo hơi nước mặn chát của con nước ròng và mùi rêu mục bám quanh chân cột đá. Cổ họng…
Nội dung chương
Gió chướng thổi thốc qua rặng bần mé sau đình Tân Phước, mang theo hơi nước mặn chát của con nước ròng và mùi rêu mục bám quanh chân cột đá. Cổ họng Nguyễn Hồng Loan bỏng rát, từng nhịp nuốt nước bọt đều mang lại cảm giác xé rách như có mảnh sành cứa ngang niêm mạc. Đôi chân cô run rẩy bước qua vạt cỏ may sũng sương đêm, hướng về gian chái tây của đình làng, nơi gánh hát quây tạm mấy tấm bạt điều làm chỗ ngả lưng cho đào kép nữ.
Loan đưa bàn tay lạnh ngắt lên sờ nắn phần dưới cằm. Ngón tay cô vừa chạm vào da thịt liền giật bắn người lại. Lớp da mịn màng thoa phấn nụ thường ngày đã biến mất hoàn toàn. Thay vào đó là một bề mặt thô ráp, cưng cứng gồ lên từng mảng nhỏ li ti, xếp chồng lên nhau thành từng lớp vảy màu xám tro. Cô hoảng hốt cào nhẹ móng tay, lớp vảy phát ra âm thanh sột soạt khô khốc. Cơn ngứa ngáy âm ỉ chạy dọc dưới biểu bì, nhưng khi gãi mạnh thì chất dịch nhờn tanh tưởi lại rịn ra đầu móng, tanh tưởi giống hệt mùi bùn đáy sông Tiền vào mùa nước cạn.
Bản án mà nhạc công già Ba Đờn vừa phán bên mé rạp vẫn còn ong ong bên tai cô. Sự biến đổi trên thân thể này đang hiện hữu rõ ràng từng phút từng giây. Cặp vong hầu dưới gầm bàn thờ Tổ đã bắt đầu đòi nợ, bắt đầu bằng giọng hát, rồi đến chính da thịt của kẻ phạm giới.
Loan bước vào góc trại dã chiến. Ánh đèn dầu hột vịt đặt trên đầu tủ gỗ tỏa ra thứ ánh sáng vàng quạch, leo lét rung rinh mỗi khi có cơn gió lùa qua khe liếp nứa rách nát. Trên chiếc phản con kê sát vách đất, Bạch Vân đang nằm nghiêng người về phía vách, chiếc mền hoa cũ kỹ kéo ngang ngực. Đàn chị của cô đào trẻ thở từng hơi đứt quãng, thỉnh thoảng lại ho khan từng tràng yếu ớt. Bên cạnh mép phản, chiếc rương trang điểm bằng gỗ trắc khảm ốc xà cừ nằm lặng lẽ, nắp rương vẫn hé mở một khe hẹp đen ngòm.
Nỗi sợ hãi tột cùng xen lẫn sự ân hận cấu xé ruột gan Loan. Chính đôi tay này, vì lòng đố kỵ với vị trí đào chính suốt mười hai năm của Bạch Vân, đã lén đặt quả thị chín nhũn vào rương phấn của chị. Loan đã nghĩ hành động hèn hạ đó sẽ khiến Bạch Vân mất giọng, nhường lại sàn diễn và ánh đèn rọi cho cô. Nhưng cô không lường trước được rằng, quả thị ấy đã đánh thức cơn giận dữ của những vong hồn ngự trị nơi bóng tối hậu trường, kéo cả gánh hát vào một vũng lầy tai ương.
Hai đầu gối Loan mềm nhũn. Cô bước tới mép phản, quỳ sụp xuống nền gạch tàu lạnh buốt. Tiếng gối va đập mạnh xuống mặt gạch vang lên khô khốc giữa đêm vắng.
"Chị Bạch Vân... Em lạy chị..."
Tiếng van lơn của Loan nghẹn lại nơi thanh quản, phát ra đùng đục, rè rè như tiếng kim loại rỉ sét cọ sát vào đá mài. Cô gục đầu xuống dát giường, trán chạm vào gấu chiếc mền hoa bốc mùi dầu gió xanh và mùi thuốc bắc nồng nặc.
Bạch Vân giật mình, từ từ xoay người lại. Khuôn mặt thanh tú từng làm say đắm biết bao khán giả miệt lục tỉnh nay hốc hác, hai gò má nhô cao, vành mắt thâm quầng tím tái. Đôi môi Bạch Vân khô nứt nẻ, nhưng ánh nhìn khi dừng lại trên đỉnh đầu Loan lại thiếu hẳn sự tức giận hay căm hận. Ánh mắt người đàn bà ba mươi sáu tuổi ấy chỉ đong đầy nỗi xót xa, buồn bã đến nao lòng.
Bạch Vân chống tay ngồi dậy, với lấy chiếc khăn rằn vắt ở đầu giường quàng tạm lên vai để tránh gió lạnh. Chị nhìn xuống đôi vai đang run rẩy bần bật của Loan, cất giọng khàn đặc:
"Loan đó hả em? Nửa đêm rồi, sao em chưa chịu chợp mắt lấy sức? Tối mai còn phải lên sân khấu đóng trọn tuồng mà."
"Em... em có tội với chị..." Loan ngẩng đầu lên, nước mắt giàn giụa làm nhòe nhoẹt khuôn mặt nhợt nhạt. Cô run rẩy kéo cổ chiếc áo bà ba xuống, để lộ vùng cổ chi chít những mảng vảy ráp xám xịt đang ăn lan dần lên xương quai hàm. "Chị nhìn đi... Em bị trừng phạt rồi. Quả thị chín trong rương phấn son của chị... là do chính tay em nhét vào. Em ghen tị với chị, em muốn đoạt lấy vai đào chính của chị nên mới làm chuyện thất đức trước bàn thờ Tổ. Em sai rồi, chị đánh em đi, chị đuổi em ra khỏi gánh đi, xin chị cứu mạng em với..."
Lời thú tội thốt ra trong từng cơn nấc nghẹn ngào. Loan đưa hai bàn tay bấu chặt lấy mép chiếu, chờ đợi một cái tát trời giáng, hoặc ít nhất là những lời chửi rủa cay nghiệt từ người đàn chị mà cô vừa tìm cách hủy hoại thanh danh lẫn sự nghiệp.
Nhưng bàn tay của Bạch Vân không giáng xuống.
Bàn tay gầy guộc, ngón dài thon thả của người nghệ sĩ chỉ nhẹ nhàng vươn ra, ngập ngừng rồi đặt lên bờ vai đang co rúm của Loan. Những ngón tay ấm áp ấy khẽ vuốt dọc sống lưng cô đào trẻ, vỗ về từng nhịp chậm rãi.
"Chị biết hết rồi," Bạch Vân thở dài, giọng chị chìm sâu vào tiếng côn trùng rả rích ngoài vườn chuối sau đình. "Ngay cái đêm quả thị bốc mùi ủng dưới đáy rương, chị đã thấy bóng em lén lút sau tấm màn nhung đỏ. Nhưng chị không giận em, Loan à. Chị chỉ thấy sợ... sợ cái nghiệp này nó lại lặp lại một lần nữa trên thân xác đứa em gái nhỏ của chị."
Loan ngơ ngác ngước nhìn lên, hai mắt mở to bàng hoàng:
"Chị... chị không giận em sao? Em đã muốn hại chị mất giọng, muốn tống chị ra khỏi cái ghế đào chính mà!"
"Ghế đào chính?" Bạch Vân cười buồn, nụ cười héo hắt như vạt nắng chiều muộn tàn lụi trên mặt sông. "Cái danh xưng đó lấp lánh lắm, rực rỡ lắm, nhưng nó là cái gông cùm bằng vàng đè nặng lên số kiếp người phụ nữ theo gánh hát. Em còn quá trẻ, em mới nếm được chút ngọt ngào của tiếng vỗ tay tán thưởng dưới hàng ghế khán giả, em làm sao hiểu được cái giá máu thịt phải trả phía sau bức màn nhung này."
Bạch Vân vươn người, với tay kéo chiếc rương phấn bằng gỗ trắc lại gần mép phản. Ngón tay chị run rẩy chạm vào chiếc khóa đồng hình đầu lân đã mòn vẹt vì thời gian. Dưới ánh đèn hột vịt vàng vọt, lớp véc-ni đen nhánh trên mặt rương ánh lên những đường vân gỗ uốn lượn kỳ dị, trông như những con trăn lớn đang cuộn mình trong bóng tối.
"Chiếc rương này," Bạch Vân cất giọng trầm trầm, "không phải do chị mua từ tiệm đồ cổ nào ở chợ Bến Thành hay Mỹ Tho đâu. Nó là vật truyền thừa của gánh hát này, qua tay ba đời đào chính rồi."
Loan nhìn chằm chằm vào chiếc rương. Mùi gỗ mục hòa lẫn mùi sáp bôi mặt và hương phấn thơm cổ điển phả ra từ các kẽ hở.
Bạch Vân từ tốn mở nắp rương. Bên trong, ngoài những hũ phấn bông lúa, những thỏi son môi đỏ thắm và mớ kẹp tóc đính hạt cườm lấp lánh, ở góc đáy rương lót một tấm vải lụa điều đã ố vàng theo năm tháng. Dưới tấm lụa điều ấy, nằm sâu kín đáo là một vệt rách nham nhở nơi đáy gỗ, từng được ai đó dùng chỉ thô khâu chằng chịt lại như một vết sẹo dài trên da người.
"Nửa thế kỷ trước," Bạch Vân khẽ thì thầm, đôi mắt nhìn đăm đắm vào đáy rương như đang trông thấy một cõi mịt mù xa xôi, "gánh hát họ Nguyễn của cha ông em từng có một cô đào tài sắc vẹn toàn tên là Thùy Dung. Cô ấy hát hay múa dẻo, bước ra sân khấu là sáng rực cả một vùng sông nước Tiền Giang. Khán giả kéo đến chật ních bến sông, chen nhau từng tấc đất để được nghe cô ca một câu vọng cổ. Nhưng hồi đó, gánh hát cũng có một cô đào nhì, lòng dạ đầy rẫy đố kỵ và tham vọng."
Cổ họng Loan giật thắt lại. Câu chuyện của Bạch Vân làm cô run rẩy tột cùng, vì nó giống hệt bi kịch đang diễn ra giữa hai người.
"Cô đào nhì năm xưa cũng vì muốn giật lấy vai diễn độc tôn trong vở tuồng lớn mùa cúng đình, đã lén đem một quả thị vùi vào đống trang phục diễn của Thùy Dung, rồi đứng trước khám thờ buông lời nguyền rủa cay độc. Cô ta nguyền cho Thùy Dung họng nghẹn đặc đờm dãi, mắt mờ chân run để phải rời bỏ sân khấu."
Bạch Vân ngừng lại một nhịp, ngón tay chị miết nhẹ lên vệt nứt được khâu chỉ thô nơi đáy rương:
"Nhưng quả báo của nghiệp hát không trừ một ai khi đã dám xúc phạm điều cấm kỵ. Đêm hội cúng đình năm đó, ngay giữa lớp diễn cao trào, Thùy Dung không mất giọng. Người mất giọng lại chính là cô đào nhì đứng ở cánh gà chờ đón vai. Cổ họng cô ta nghẹn ứ lại, da thịt nổi vảy rắn xám xịt từ ngực lan lên tận cằm, từng mảng da khô nứt toác chảy máu tươi ròng ròng ngay trước sự chứng kiến của cả đoàn hát. Đêm đó, người ta nghe thấy tiếng rít the thé của loài trăn gió từ trên xà rạp vọng xuống, cuốn bay cả vạt cờ phướn trước sân đình."
Loan cảm thấy từng thớ thịt trên người mình lạnh toát. Cô đưa tay sờ lên những mảng vảy cứng ngắc quanh cổ, mồ hôi lạnh túa ra ướt đẫm trán.
"Rồi... rồi cô đào nhì đó ra sao hả chị?" Loan hỏi, giọng cô vỡ vụn ra thành từng tiếng thở dốc.
"Cô ta hóa điên," Bạch Vân nhìn thẳng vào mắt Loan, ánh mắt xót xa trĩu nặng. "Cơn ngứa ngáy và đau đớn xé thịt làm cô ta lấy móng tay tự cào rách toạc da cổ của mình. Máu me đầm đìa khắp vạt áo diễn. Nhưng khủng khiếp nhất là giọng hát. Giọng ca vàng oanh oanh yến yến của cô ta bị tước đoạt vĩnh viễn, hễ mở miệng ra là chỉ phát ra tiếng rít khè khè của rắn lục. Cô ta bỏ gánh trốn đi trong đêm giông bão, sống kiếp ẩn dật tàn tạ ven bờ sông Tiền, chịu sự trừng phạt của lời nguyền róc da thay thịt suốt nửa đời người."
Loan gục đầu vào mép phản, hai vai run lên bần bật trong nỗi tuyệt vọng tột cùng. Cô nức nở:
"Em sai rồi... Trời ơi, em sai thật rồi! Bác Ba Đờn nói em chỉ còn sống được ba đêm nữa thôi. Cặp vong hồn Bạch Xà - Hắc Xà sẽ rút cạn hơi thở của em trên sân khấu. Chị Vân ơi, em không muốn chết điên dại như cô đào năm xưa đâu... Chị cứu em với!"
Bạch Vân im lặng một lúc lâu. Tiếng thở dài của chị nặng nề như tiếng đá rơi xuống lòng giếng sâu. Chị khẽ luồn tay vào tóc Loan, nâng khuôn mặt đẫm lệ của cô đào trẻ lên. Ánh đèn hột vịt hắt lên những vệt vảy xám gớm ghiếc trên cổ Loan, nhưng Bạch Vân không hề rụt tay lại vì ghê tởm.
"Oán hận của gánh hát này đã tích tụ qua ba đời," Bạch Vân nói khẽ, từng lời từng chữ rành rọt. "Ông sơ của em năm xưa lập nghiệp bằng cách mượn vía của cặp linh xà dưới đáy sông để giữ rạp, rước vong nhi về hầu dưới chân bàn thờ Tổ để cầu danh vọng, tiền bạc cho con cháu. Nhưng cái gì vay mượn của cõi âm thì cũng phải trả lại bằng máu thịt. Chiếc rương phấn son này chính là nhân chứng cho toàn bộ những tội lỗi, đố kỵ và sự trừng phạt truyền từ đời này sang đời khác."
Bạch Vân cúi xuống, thò tay vào sâu bên dưới lớp ván đáy rương, gạt chốt gỗ ẩn nằm khuất sau mép vải điều. Một ngăn kéo bí mật bằng gỗ mỏng bật ra với tiếng cọt kẹt khô khốc.
Bên trong ngăn kéo nhỏ hẹp đó đặt một chiếc gương soi bằng đồng cũ kỹ, mặt gương ố mờ không còn soi rõ hình người, và một cuộn chỉ màu đỏ đã mục nát cùng một mẩu giấy bản đã ngả sang màu vàng vượn.
Bạch Vân cầm lấy mẩu giấy bản đã mủn mép đưa cho Loan:
"Chị không cứu được em đâu, Loan à. Tài nghệ của chị nông cạn, nghiệp duyên của chị với gánh hát này cũng sắp đến lúc tàn. Nhưng trên cõi đời này vẫn còn một người biết rõ ngọn nguồn giao ước giữa dòng họ em và cặp vong nhi Bạch Xà - Hắc Xà."
Loan run rẩy đón lấy mẩu giấy. Trên mặt giấy xơ xác, nét mực nho cổ kính đã phai nhạt gần hết, chỉ còn lờ mờ ghi lại một địa danh và một cái tên.
"Bà Hai Ngó..." Loan ngập ngừng đọc thành tiếng từng chữ khó khăn qua thanh quản đang đau rát.
"Phải," Bạch Vân gật đầu, ánh mắt hướng ra khoảng tối đen kịt phía bờ sông ngoài đình. "Đó chính là cô đào nhì năm xưa, người duy nhất còn sống sót sau bản án róc da của tổ nghiệp nửa thế kỷ trước. Bà ấy giờ đã mù lòa, sống thui thủi một mình trong căn chòi lá rách nát ven bãi bồi sông Tiền, đoạn ngã ba cồn Cổ Chiên. Chỉ có bà ấy mới biết cách xoa dịu cơn thịnh nộ của hai đứa trẻ đang bóp nghẹt cổ họng em."
Bạch Vân nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của Loan, siết chặt lại như muốn truyền chút hơi ấm ít ỏi còn sót lại trong cơ thể gầy guộc của mình:
"Trời sắp sáng rồi. Ngày mai là đêm diễn áp chót của hội đình. Nếu trước giờ mở màn đêm mai mà em không tìm được đến căn chòi lá của bà Hai Ngó để xin phương cách giải nghiệp, thì không một ai trên cõi đời này giữ được mạng cho em nữa đâu."
Loan nhìn mẩu giấy bản ố vàng trong tay, rồi ngước nhìn khuôn mặt hốc hác nhưng chan chứa tình thương của Bạch Vân. Sự bao dung của người đàn chị mà cô từng tâm niệm muốn dìm xuống bùn đen càng làm cho tội lỗi trong lòng cô nặng tựa ngàn cân. Cơn đau nơi thanh quản lại nhói lên dữ dội, một ngụm máu tanh lẫn dịch nhờn dâng ứ lên tận chân răng, nhắc nhở cô về thời khắc nghiệt ngã đang từng bước thu hẹp lại.
Bên ngoài hiên đình, tiếng gà gáy le lói đầu tiên cất lên xé rách màn sương lạnh. Bóng tối của đêm dần lui về phía rặng bần, nhưng bóng đen u uất trùm lên số phận của cô đào trẻ Nguyễn Hồng Loan thì đang mỗi lúc một dày đặc hơn, kéo cô vào cuộc hành trình tìm về nguồn cơn tội lỗi nơi khúc sông định mệnh.