TAM NHÃN MIÊU TINH Ở BẮC NINH - Chương 34: Đêm Trực Đình Thứ 2

Đêm mùng tám tháng Giêng, ông Lực trực ở đình cùng Hằng, theo đúng lịch tăng cường mà Đức đã xếp: hai người một đêm. Đèn sáng ở sân và hành lang, cửa hậu…

Nội dung chương

Đêm mùng tám tháng Giêng, ông Lực trực ở đình cùng Hằng, theo đúng lịch tăng cường mà Đức đã xếp: hai người một đêm. Đèn sáng ở sân và hành lang, cửa hậu cung khóa từ lúc cụ Thiệm bàn giao vào đầu giờ tối. Hằng mang theo cuốn sổ trực và một chiếc bút mới, nói rằng đêm nay cô trực thay phần của một người trong ban hội đang phải ở nhà lo việc riêng. Và cô muốn tự mình ghi trọn một đêm trực từ đầu tới cuối, thay vì chỉ ghi giúp phần mở đầu như đêm qua. Ông Lực gật đầu. Ông biết trong lòng cháu gái mình còn một dòng chữ kèm dấu hỏi nằm lại trong sổ từ đêm mùng hai, và đêm nay. Dù có nhìn thấy điều gì hay không nhìn thấy điều gì, cô cũng muốn đối diện với mái đình kia bằng đôi mắt tỉnh táo nhất của mình.

Đầu giờ tối, cụ Thiệm bàn giao đình cho hai ông cháu như lệ. Cụ kiểm tra lại ổ khóa cửa hậu cung bằng chính tay mình, trao phần đèn dự phòng cho Hằng và dặn hai người một điều cụ đã dặn mọi đội trực từ đầu tháng: sân đình những ngày này chứa nhiều đồ của ngày hội. Người trực đi vòng kiểm tra phải giữ đèn sáng và đi trong tầm mắt của nhau. Cụ cũng ngước nhìn lên góc đao một lúc rồi nói, bằng giọng của người giữ đình đã quen với con mèo ấy suốt chín năm. Rằng ban ngày nó ngủ yên trong hốc ngói không động đậy, nhìn xuống sân đình đông người làm việc mà không một ai trong làng còn lạ gì với hình ảnh ấy nữa. Cái lạ, nếu có, chỉ nằm ở phần đêm, và phần đêm thuộc về cuốn sổ trực của những người canh đình. Nói rồi cụ về nhà, để lại ngôi đình cho hai ông cháu trong một buổi tối đầu năm yên tĩnh tới mức tiếng chó sủa từ xóm trong cũng nghe rõ từng hồi.

Phần đầu đêm trôi qua yên tĩnh như đêm trước. Vòng kiểm tra đầu tiên ghi: con mèo nằm cuộn trong hốc ngói trên góc đao, đốm đỏ không sáng, cửa hậu cung khóa nguyên, các rạp hội và hàng cờ xí không xáo động. Hằng đọc lại mục ghi của nhà ông Lựu mà ông Lực mang về từ buổi chiều: tiên lượng của trạm đã xác nhận ông cụ khó qua được vài đêm nữa. Hai ông cháu ngồi ở nhà ngang, nói với nhau bằng giọng thấp về những đêm canh còn lại từ nay tới ngày hội. Ông Lực nói càng gần ngày hội, việc trực càng phải chặt, vì đình càng đông đồ, đông người ra vào ban ngày thì ban đêm càng cần người trông coi cẩn thận; và vì ở đầu làng. Một gian buồng đang đi dần về đêm cuối của nó theo đúng tiên lượng đã ghi.

Quá nửa đêm, tới vòng kiểm tra thứ ba, hai ông cháu cùng cầm đèn đi ra sân như đã thống nhất từ đêm trước: mọi vòng kiểm tra đều đi đủ hai người, để bất cứ điều gì nhìn thấy cũng có hai đôi mắt cùng xác nhận. Đêm mùng tám trời quang hơn đêm trước, sương mỏng, trăng non treo thấp ở phía sông Cầu, sân đình đủ sáng để nhìn rõ những hàng ngói trên mái đình bằng mắt thường mà không cần giơ cao đèn. Hằng đi trước nửa bước, tới giữa sân thì dừng lại đột ngột và nắm lấy tay áo ông nội.

Trên góc đao mái đình, con mèo trắng đã rời khỏi hốc ngói. Nó đang đứng thẳng trên hai chân sau, ngay trên sống mái gần góc đao, thân hình dựng lên cao hơn hẳn một con mèo nằm, hai chân trước buông xuống trước ngực. Trong một quãng ngắn mà cả hai người sau này đều ước chừng chỉ vài bước chân người, nó bước đi bằng hai chân sau dọc theo sống mái, từng bước chậm và chắc, thân hơi nghiêng theo chiều gió rất nhẹ. Đốm đỏ giữa trán nó sáng vàng trong bóng tối, một quầng sáng tròn và rõ, không còn là vệt mờ lẫn trong khói nhang như những lần trước. Mà là một điểm sáng đứng riêng ra giữa nền ngói tối, di chuyển cùng với cái đầu đang ngẩng cao của nó.

Ông Lực đứng yên giữa sân, đèn cầm thấp xuống để ánh đèn không làm lóa mắt mình, và nhìn trọn quãng di chuyển ấy không chớp mắt. Ông nghe tiếng Hằng thở mạnh bên cạnh, và nghe chính cô nói khẽ, rõ từng chữ, như để tự ghi vào trí nhớ của mình ngay trong lúc nhìn:

- Ông ơi, nó đang đi bằng hai chân. Cháu nhìn rõ. Hai chân sau, ông ạ. Đốm trên trán nó đang sáng.

Ông Lực đáp khẽ rằng ông cũng nhìn thấy, thấy rõ như cô. Không có khói nhang dày trong đêm nay, không có cơn buồn ngủ nào để đổ lỗi, không có khoảng cách nào quá xa: sân đình sáng nhờ trăng non. Sống mái hiện rõ từng hàng ngói, và cái bóng trắng dựng thẳng kia bước đi trên hai chân sau là một hình ảnh trọn vẹn, có đầu có cuối. Nó bước thêm hai bước nữa về phía đầu hồi của mái, dừng lại một nhịp, quay đầu nhìn xuống sân đình một thoáng rất ngắn, quầng sáng vàng trên trán theo đó quét nhẹ qua khoảng tối trên mái. Rồi nó hạ thân xuống, trở về dáng bốn chân và chậm rãi quay lại hốc ngói trên góc đao. Khi nó nằm xuống trong hốc ngói, quầng sáng vàng tắt dần, chỉ trong vài nhịp thở đã tắt hẳn, và mái đình trở lại tối như trước, với vệt trắng cuộn yên ở chỗ quen thuộc suốt chín năm.

Hai ông cháu đứng giữa sân thêm một lúc lâu nữa, nhìn lên hốc ngói không rời, nhưng con mèo không động đậy thêm lần nào. Sau đó, suốt phần còn lại của đêm, qua hai vòng kiểm tra nữa cho tới lúc gà gáy đầu. Nó nằm nguyên trong hốc ngói, không xuống khỏi mái lần nào, và cửa hậu cung sau lưng hai người vẫn khóa yên trong một ngôi đình có người canh và đèn sáng ngoài sân.

Trở vào nhà ngang, Hằng mở sổ trực và viết ngay trong đêm, khi hình ảnh còn nguyên trong mắt cả hai người. Cô viết đầy đủ và không kèm theo bất cứ dấu hỏi nào: quá nửa đêm, ở vòng kiểm tra thứ ba, người trực gồm Bùi Văn Lực và Bùi Thu Hằng cùng nhìn rõ con mèo rời hốc ngói. Đứng thẳng và đi bằng hai chân sau một quãng ngắn trên sống mái gần góc đao, đốm đỏ giữa trán sáng vàng rõ trong bóng tối rồi tắt khi nó quay về nằm trong hốc ngói; con mèo không xuống đình lần nào trong đêm. Ông Lực đọc lại từng dòng, gật đầu và ký xác nhận ngay bên dưới, rồi Hằng cũng ký tên mình. Dòng chữ của đêm mùng hai nằm ở những trang trước của cuốn sổ, với dấu hỏi của một người tự nghi mắt mình. Dòng chữ của đêm nay nằm ở trang mới nhất, với hai chữ ký của hai người cùng nhìn một lúc, cùng một chỗ, cùng một hình ảnh.

- Từ đêm nay, cháu không còn tự hỏi mình có nhìn nhầm hay không nữa, ông ạ. - Hằng nói khi gấp sổ lại, giọng cô run nhẹ nhưng chắc. - Cháu chỉ còn một câu hỏi thôi: nó bước đi như thế là để đi đâu, trong những đêm mà nó rời khỏi mái đình.

Ông Lực không trả lời câu hỏi ấy, vì ông không có dữ kiện nào để trả lời. Ông đối chiếu trong đầu hình ảnh đêm nay với tất cả những gì cuốn sổ trực đã ghi từ đầu tháng: một dòng chữ kèm dấu hỏi ở đêm mùng hai. Những vòng kiểm tra ghi hốc ngói trống trong đêm mùng năm, những ngày con mèo ngủ sâu khác thường sau các đêm có người tắt thở. Đêm nay, lần đầu tiên, mắt ông tận mắt bắt được trọn vẹn cái phần ở giữa của dãy sự việc ấy: con mèo rời chỗ nằm. Dựng thẳng người lên và bước đi trên hai chân sau như một sinh vật đã quen với cách đi ấy từ lâu, đốm đỏ trên trán sáng lên đúng trong quãng nó di chuyển. Nó không đi về phía nhà nào trong tầm mắt của hai ông cháu, vì sống mái đình là ranh giới cao nhất mà họ nhìn được; nó chỉ đi một quãng ngắn rồi quay về. Nhưng bấy nhiêu cũng đủ để ông hiểu rằng từ đêm nay, mỗi vòng kiểm tra ghi hốc ngói trống sẽ mang một trọng lượng khác hẳn trong cuốn sổ này.

Hai ông cháu thống nhất ngay trong đêm một việc: sáng mai, khi Đức lên đình, cuốn sổ trực sẽ được đưa cho anh đọc đầu tiên, trước mọi phần việc khác của ngày mùng chín. Việc báo cáo này không phải để xin ban hội một quyết định vội trong đêm, mà để dòng chữ có hai chữ ký kia được người đứng đầu ban hội biết tới ngay từ buổi sáng đầu tiên sau khi nó được ghi. Ông Lực nói rõ với cháu: ban hội sẽ họp và cân nhắc bằng dữ kiện, còn phần của người trực đình chỉ dừng ở việc canh cho kỹ và ghi cho đúng. Nhưng ông cũng nói thêm, bằng giọng thấp chỉ đủ cho hai ông cháu nghe, rằng sau đêm nay, ông sẽ không còn coi những đêm trực còn lại từ nay tới ngày hội là những đêm canh đình thông thường nữa.

Ông chỉ ghi thêm vào cuối trang sổ một dòng ngắn, đúng phần việc của người trực đình: đêm trực đình thứ 2 theo lịch tăng cường kết thúc lúc gà gáy đầu, đình yên, hậu cung khóa nguyên, con mèo nằm lại trong hốc ngói. Nhưng khi hai ông cháu khóa nhà ngang ra về trong ánh sáng nhợt nhạt của buổi sớm mùng chín. Ông biết có một điều đã thay đổi hẳn so với những đêm trước: chuyện con mèo đi bằng hai chân sau từ đêm nay không còn là lời kể của một người, cũng không còn là dấu hỏi của một cô cháu gái thiếu ngủ. Nó là một dòng sổ có hai chữ ký, nằm trong cuốn sổ trực của làng An Bài, và nó sẽ còn nằm đó khi ngày hội tới, dù đêm mùng chín sắp tới có mang theo điều gì đi nữa.

Chương khác

Xem thêm