TAM NHÃN MIÊU TINH Ở BẮC NINH - Chương 6: Chín Năm Trên Mái Ngói

Cũng ngày hai mươi tháng Chạp, sau buổi họp hội làng, ông Nguyễn Hữu Trí ở lại đình uống chén nước chè với cụ Thiệm và ông Lực ở hiên nhà ngang. Ông Trí…

Nội dung chương

Cũng ngày hai mươi tháng Chạp, sau buổi họp hội làng, ông Nguyễn Hữu Trí ở lại đình uống chén nước chè với cụ Thiệm và ông Lực ở hiên nhà ngang. Ông Trí tám mươi tư tuổi, cao niên nhất trong ban tế còn khỏe để tới đình mỗi ngày. Ông gầy, lưng thẳng hơn nhiều người trạc tuổi, mắt còn tinh, trí nhớ về chuyện làng xưa nay vẫn được các cụ nể trọng. Có những chuyện của làng An Bài cách đây mấy chục năm, người trẻ không ai biết, chỉ còn ông và cụ Thiệm nhớ.

Câu chuyện bắt đầu từ con mèo trắng trên mái. Hằng, lúc thu dọn sổ sách sau buổi họp, ngẩng lên nhìn góc đao và hỏi một câu mà nhiều người trong làng từng hỏi nhau trong chín năm qua:

- Ông Trí ơi, con mèo này nó từ đâu tới làng mình thế ạ?

Ông Trí đặt chén chè xuống, nhìn lên mái đình một lúc lâu. Nắng chiều hắt qua hàng cau trước sân, mái ngói sáng lên từng mảng. Con mèo nằm ở góc đao, lông trắng nổi bật, đốm đỏ giữa trán hướng xuống sân như mọi ngày.

- Nó dạt về mái đình này vào đúng mùa hội chín năm trước. - Ông Trí chậm rãi nói. - Năm ấy hội làng cũng mở vào tháng Giêng, rạp dựng đầy sân, người các làng bên sang đông lắm. Đêm cuối hội, khi ban hội thu dọn đồ, có người thấy trên mái đình có một con mèo trắng rất lớn ngồi nhìn xuống. Ban đầu ai cũng tưởng mèo nhà ai trong làng trèo lên. Nhưng nhìn kỹ thì không phải: nó lớn hơn hẳn mèo nhà, và giữa trán nó có một đốm đỏ.

Ông Lực ngồi bên, lắng nghe không chen lời. Đây là lần đầu tiên ông được nghe người chứng kiến kể lại từ đầu chuyện con mèo tới đình.

- Lúc ấy đốm đỏ của nó thế nào, ông? - Hằng hỏi, tay đã mở sổ ra theo thói quen, dù đây không phải việc hội cần ghi.

- Nhỏ thôi. - Ông Trí đưa ngón tay cái lên, chỉ vào đầu ngón. - Bằng hạt đỗ. Một chấm đỏ nhỏ xíu giữa trán, phải nhìn gần mới thấy. Có người trong ban hội hồi ấy còn bảo hay là nó bị ai chấm sơn lên trán trêu đùa. Nhưng năm này qua năm khác, đốm ấy lớn dần. Năm sau to hơn một chút, năm sau nữa lại to hơn. Cứ mỗi mùa hội tôi nhìn lên, tôi lại thấy đốm đỏ tròn thêm ra. Tới năm nay thì nó đã tròn đầy giữa trán nó, to như đồng xu, ai đứng dưới sân cũng nhìn thấy.

Cụ Thiệm gật đầu xác nhận. Cụ giữ đình, năm nào cũng nhìn thấy con mèo, và cụ đồng ý với ông Trí rằng đốm đỏ lớn dần theo năm là điều có thật, không phải trí nhớ của người già làm quá lên. Cụ nói thêm rằng những năm đầu, đốm đỏ mờ và nhạt, có tháng nhìn còn không rõ; mấy năm gần đây màu đỏ sẫm lại, viền đốm gọn và rõ, như một dấu ấn đã thành hình hẳn trên trán con vật.

Hằng hỏi tiếp điều mà cô thắc mắc nhất: trước khi dạt về mái đình, con mèo ở đâu, có phải mèo của nhà nào trong vùng lạc tới không. Ông Trí lắc đầu. Ông kể rằng mùa hội năm ấy, ban hội đã hỏi khắp làng, hỏi cả khách các làng bên sang dự hội, không một nhà nào nhận là mèo của mình, không một ai nói từng thấy con mèo trắng lớn như thế trước đó. Nó xuất hiện trên mái đình sau đêm hội, ở lại luôn từ đó, không xuống nhà dân ở, không theo ai về. Có người đoán nó là mèo hoang sống ở bãi sông, có người đoán nó theo đoàn khách lạ tới rồi bị bỏ lại. Đoán thế nào cũng chỉ là đoán. Không một ai trong làng biết nó từ đâu tới, và câu hỏi ấy, suốt chín năm, vẫn bỏ lửng ở đó.

Ông Lực nghe tới đây, nhìn lên mái đình với một cảm giác khác hẳn buổi sáng đầu tiên ông đứng ở sân. Chín năm là một quãng thời gian dài. Một con mèo sống trên mái đình chín năm, ăn tro nhang, uống sương, không bắt chuột, không ở nhà dân, đốm đỏ trên trán lớn dần từng năm như đếm tuổi của nó ở đình. Mọi điều về nó đều nửa quen nửa lạ: quen vì ngày nào người làng cũng nhìn thấy, lạ vì không ai giải thích được điều gì cho trọn.

- Nó có bao giờ xuống nhà dân không, ông Trí? - Ông Lực hỏi.

- Chưa từng nghe nói. - Ông Trí đáp. - Nó chỉ ở đình. Ngày ngủ hốc ngói, đêm đi trong đình. Các nhà quanh đình nuôi mèo, nuôi chó, nó không tới gần. Chó sủa nó, nó cũng không đáp, chỉ nằm trên cao nhìn xuống. Người làng mình dần coi nó là mèo của đình. Mà đã là vật của đình thì cứ để yên, không ai xua, không ai bắt.

Câu chuyện ở hiên nhà ngang kéo dài tới khi nắng tắt. Hằng ghi vào sổ tay riêng của mình mấy dòng về lời kể của ông Trí: mèo dạt về mùa hội chín năm trước, đốm đỏ khi ấy bằng hạt đỗ, lớn dần theo năm, không ai biết nguồn gốc. Cô ghi rõ người kể là ông Nguyễn Hữu Trí, ngày kể là hai mươi tháng Chạp, để sau này nếu có ai hỏi lại, cô biết đường mà đối chiếu. Cụ Thiệm nghe cô đọc lại, chỉ gật đầu, không thêm bớt.

Trước khi ra về, ông Trí còn đứng ở sân đình một lúc, chống gậy nhìn lên góc đao. Ông nói nhỏ, như nói với chính mình, rằng ông đã già, mắt đã mờ hơn trước, nhưng đốm đỏ trên trán con mèo thì năm nay ông nhìn rõ hơn mọi năm, rõ tới mức đôi khi ông thấy chột dạ mà không hiểu vì sao. Nói rồi ông cười, tự cho là người già hay nghĩ ngợi, rồi chậm rãi đi ra cổng đình, bóng gậy gõ xuống sân gạch từng nhịp đều.

Ông Lực tiễn ông Trí ra cổng rồi quay vào khóa đình cùng cụ Thiệm. Hai người già đi quanh đình một vòng cuối, kiểm cửa hậu cung, cửa nhà ngang và cửa kho. Trên cao, con mèo đã thức dậy sau giấc ngủ ngày. Nó ngồi ở mép góc đao, quay mặt ra phía sông Cầu, đuôi buông xuống mái ngói. Trong bóng chiều chạng vạng, đốm đỏ giữa trán nó đậm và tròn, nổi lên giữa bộ lông trắng như một con mắt đang nhắm nghiền. Ông Lực nhìn nó một lúc rồi quay đi, trong lòng giữ nguyên câu hỏi không lời đáp mà cả làng đã giữ suốt chín năm: nó từ đâu tới, và vì sao nó chọn mái đình An Bài này để ở lại lâu tới thế.

Trên đường từ đình về nhà, ông Lực và Hằng đi qua mấy ngõ làng đã lên đèn. Nhiều nhà đang nấu cơm chiều, khói bếp bay lên trên những mái ngói thấp, mùi rơm rạ và mùi thức ăn quyện trong ngõ hẹp. Hằng đi bên ông nội, ôm cuốn sổ trước ngực, hỏi ông rằng chín năm có phải là quãng thời gian dài với một con mèo không. Ông đáp rằng với người, chín năm đã dài, với mèo thì càng dài hơn: mèo nhà nuôi khéo cũng ít con sống qua được chừng ấy năm mà vẫn khỏe và lớn như con mèo trên mái đình. Nó không ốm, không gầy đi, lông vẫn trắng và mượt, thân hình vẫn to lớn như ngày ông Trí thấy nó lần đầu. Điều ấy, nghĩ kỹ, cũng là một sự lạ nữa mà người làng đã quen tới mức không còn ai nhắc tới.

Hằng còn hỏi ông có nhớ mùa hội chín năm trước không. Ông Lực nhớ chứ. Năm ấy ông còn khỏe, khiêng đòn đầu suốt quãng đường rước mà không cần đổi vai. Ông nhớ sân đình đông người, nhớ tiếng trống và nhớ cả cơn mưa xuân nhỏ vào chiều cuối hội. Nhưng ông không nhớ con mèo. Trong ký ức của ông về mùa hội năm ấy, không có một con mèo trắng nào trên mái. Nó đến lặng lẽ tới mức một người có mặt ở đình suốt những ngày hội như ông cũng không hề hay biết. Chỉ tới khi người ta chỉ cho, ông mới ngẩng lên và thấy nó đã nằm ở góc đao như thể nó ở đó từ lâu lắm rồi. Sự lặng lẽ ấy, bây giờ nghĩ lại, làm ông thấy con mèo giống một vị khách không mời mà ở lại, không ồn ào, không đòi hỏi, chỉ chiếm một hốc ngói trên cao và nhìn xuống làng suốt chín năm.

Đêm ấy về nhà, ông kể lại lời ông Trí cho Hằng nghe bên mâm cơm. Hằng nói cô sẽ giữ dòng ghi chép ấy trong sổ, dù ban hội có thể chẳng bao giờ dùng tới. Ông gật đầu. Có những điều ghi lại không phải để dùng ngay, mà để sau này, khi chuyện đã đi qua, người ta còn biết nó đã bắt đầu như thế nào.

Đêm ấy, nằm trên chiếc giường tre trong gian buồng nhỏ, ông Lực còn nghĩ mãi về con số chín năm. Chín năm trước, Hằng mới mười bảy tuổi, còn là học sinh đạp xe qua cổng đình mỗi ngày. Chín năm trước, nhiều cụ trong ban tế còn khỏe, nay đã có người mất, có người chống gậy. Thời gian đi qua làng An Bài bằng những đổi thay như thế, ai cũng nhìn thấy. Chỉ có con mèo trên mái đình là gần như không đổi, ngoài đốm đỏ cứ tròn thêm ra từng năm như một chiếc đồng hồ lặng lẽ mà không ai đọc được. Ông trở mình, nghe tiếng gió ngoài ngõ và tiếng sông Cầu xa xa, rồi thiếp đi lúc nào không hay, mang theo hình ảnh đốm đỏ bằng hạt đỗ của chín năm trước lớn dần thành đốm đỏ tròn đầy của hôm nay. Giữa mái ngói cổ của đình làng ven sông trong những ngày giáp Tết âm u và lạnh giá này ở làng An Bài quê ông.

Chương khác

Xem thêm