TÂY SƠN _ NAM THIÊN NHẤT ĐẾ - Chương 11: BẢN HỊCH TÂY SƠN - CÚ SỐC TƯ TƯỞNG

Bên ngoài trời đã tạnh mưa, nhưng không khí lạnh buốt của rừng già vẫn len lỏi qua khe vách nứa. Trong lán, năm chiếc bàn in đá vôi nằm im lìm, những tờ…

Nội dung chương

Bên ngoài trời đã tạnh mưa, nhưng không khí lạnh buốt của rừng già vẫn len lỏi qua khe vách nứa. Trong lán, năm chiếc bàn in đá vôi nằm im lìm, những tờ giấy trắng tinh xếp chồng lên nhau như những tháp ngà chờ đợi được thổi hồn.

Trần Phong ngồi ở đầu bàn, ánh mắt đăm chiêu nhìn ngọn đèn dầu đang cháy lép bép. Bên cạnh hắn, Nguyễn Nhạc đang đi đi lại lại đầy phấn khích, tay cầm một tờ giấy nháp viết nguệch ngoạc những dòng chữ Nôm to tướng.

Chú Phong! Chú còn chần chừ gì nữa? - Nguyễn Nhạc đập tay xuống bàn cái "rầm", làm ngọn đèn chao đảo - Máy xong rồi, giấy có rồi. In thôi! Anh đã viết xong lời kêu gọi rồi đây!

Trần Phong ngẩng lên, đón lấy tờ giấy từ tay anh trai. Hắn đọc lướt qua, rồi thở dài, khóe môi nhếch lên một nụ cười chua chát.

Trên giấy viết: "Hỡi bà con trăm họ! Tây Sơn ta có cơm, có thịt, có rượu ngon. Ai theo ta thì được ăn no mặc ấm. Ai chống ta, ta đốt nhà, chém chết cả họ. Mau mau mang gạo tiền về nộp cho trại chủ để được bảo kê!"

Trần Phong thả tờ giấy xuống bàn như thả một chiếc lá khô. - Anh Hai. Đây là cái gì?

Thì... Hịch đấy! - Nhạc hất hàm - Ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu. Dân đen cần gì văn hoa? Cứ "ăn no" và "sợ chết" là chúng nó theo ngay.

Anh nghĩ thế thật sao? - Phong đứng dậy, giọng trở nên lạnh lẽo - Anh nghĩ rằng chỉ cần dọa giết và cho miếng ăn là thiên hạ sẽ phục tùng anh? - Nếu in cái này ra rải khắp phủ Quy Nhơn, người ta sẽ cười vào mũi chúng ta. Quan lại triều đình sẽ vỗ tay reo mừng vì có cớ để gọi ta là "Giặc Cỏ". Sĩ phu sẽ khinh bỉ ta là phường vô lại.

Nguyễn Nhạc đỏ mặt tía tai, gân cổ cãi: - Thì ta là phản loạn thật mà? Chứ chú muốn viết gì? "Phụng thiên thừa vận" sáo rỗng như mấy lão quan già ở Phú Xuân à? Hay lại ngâm thơ vịnh nguyệt "Chi, hồ, giả, dã"? Dân đói rã họng ra ai mà thèm nghe?

Dân đói, nhưng dân không ngu. - Trần Phong cắt ngang lời Nhạc, ánh mắt sắc bén như dao găm - Họ có thể ít chữ, nhưng họ biết phân biệt đâu là "Vua", đâu là "Cướp". - Cướp lấy của người này chia cho người kia, nay đây mai đó. Vua thì giữ gìn bờ cõi, ban hành luật pháp, tạo ra sự an ổn. Anh muốn làm Vua hay muốn làm Cướp?

Câu hỏi của Trần Phong làm Nguyễn Nhạc khựng lại. Gã con buôn trầu cau vốn thực dụng, nhưng sâu thẳm trong lòng gã vẫn có cái mộng Đế vương (dù là Đế vương kiểu sơn trại).

Muốn làm Vua... thì phải nói tiếng nói của Vua. - Phong tiếp tục, giọng trầm xuống đầy uy lực - Chúng ta cần một "Chính Danh". Chúng ta cần một lý do để sự tồn tại của Tây Sơn là "Hợp pháp" và "Hợp đạo trời", chứ không phải là hành động làm loạn.

Hắn quay sang Nguyễn Lữ, người nãy giờ vẫn ngồi im lặng quan sát. - Anh Ba, anh từng đi tu, anh hiểu lòng người hơn ai hết. Anh nói xem, cái gì giữ chân con người ta lại với nhau lâu bền nhất? Là Tiền? Hay là Nỗi sợ?

Nguyễn Lữ chỉnh lại vạt áo nâu, trầm ngâm một lát rồi đáp: - Tiền hết thì tình tan. Sợ hãi thì sinh oán hận. Chỉ có "Đức Tin" và "Hy Vọng" mới khiến người ta sống chết vì nhau.

Chính xác. - Phong gật đầu - Vì thế, bản Hịch đêm nay không phải là lệnh đe dọa. Nó phải là một bản Tuyên Ngôn. Một lời hứa về tương lai.

Hắn cầm bút lông lên, nhúng đẫm mực. Hắn nhắm mắt lại trong giây lát. Những kiến thức chính trị học hiện đại, những tư tưởng của Rousseau, Montesquieu, và cả bản Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ, Tuyên ngôn Nhân quyền Pháp... tất cả lướt qua trong đầu hắn, được Siêu Não lọc lại và "Việt hóa" cho phù hợp với bối cảnh đời này.

Hắn hạ bút.

Nét chữ thảo như rồng bay phượng múa hiện ra trên giấy trắng.

"Trời sinh ra dân, ai cũng có quyền bình đẳng. Vua là thuyền, dân là nước. Nước chở thuyền, nước cũng lật thuyền. Một khi Vua không minh, quan tham lại nhũng, khiến dân lầm than, thì cái đạo Vua - Tôi ấy đã đứt đoạn. Dân có quyền phế Vua để cứu lấy mình."

Nguyễn Lữ đứng bên cạnh ghé mắt nhìn vào. Vừa đọc được vài dòng đầu, sắc mặt ông ta biến đổi kịch liệt. Đôi mắt hiền từ mở to hết cỡ vì kinh hoàng. Tay ông run lên bần bật, làm rơi cả chuỗi hạt đang cầm.

Chú... chú Phong... - Lữ lắp bắp, giọng lạc đi - Chú viết cái gì thế này?

Sự thật. - Phong đáp mà không ngẩng đầu.

Đây không phải sự thật! Đây là... là đại nghịch bất đạo! - Lữ hoảng hốt nắm chặt lấy cổ tay em trai, ngăn không cho hắn viết tiếp - Chú có biết mình đang viết gì không? Nho giáo ngàn năm nay dạy "Quân - Sư - Phụ". Vua là Thiên Tử, là con Trời. Dù Vua có sai, bầy tôi chỉ được can gián, cùng lắm là từ quan về ở ẩn, chứ sao dám nói "không cần thờ"? Sao dám nói "dân có quyền phế Vua"? - Viết thế này là lật đổ cả nền tảng luân thường đạo lý! Sĩ phu trong thiên hạ đọc được sẽ chửi ta là cầm thú, là phường vô loài không cha không mẹ!

Cả căn lán im phăng phắc. Tiếng gió rít bên ngoài nghe như tiếng ma khóc. Ngay cả Nguyễn Nhạc, người vốn coi trời bằng vung, nghe Lữ nói vậy cũng thấy rợn tóc gáy. Cái tư tưởng "Trung Quân" nó ăn sâu vào máu thịt người Việt thời phong kiến rồi. Chống lại quan tham thì được (như Lương Sơn Bạc), chứ phủ nhận quyền lực tuyệt đối của Vua Chúa thì... chưa ai dám.

Trần Phong gạt tay Nguyễn Lữ ra. Hắn đứng dậy, đi lại trong phòng, bóng hắn in dài trên vách nứa, to lớn và bao trùm lấy hai người anh.

Anh Ba. Anh sợ sĩ phu chửi? - Phong hỏi, giọng bình thản đến lạ lùng.

Sợ chứ! - Lữ đáp, trán lấm tấm mồ hôi - Không có sĩ phu ủng hộ, ta lấy ai làm quan? Lấy ai trị nước? Không có người đọc sách, ta mãi mãi chỉ là đám giặc cỏ thất phu!

Sai lầm. - Trần Phong quay phắt lại, ánh mắt rực lửa như hai hòn than trong đêm - Sĩ phu mà anh nói, là đám hủ nho chỉ biết ngâm thơ vịnh nguyệt, suốt ngày "chi, hồ, giả, dã", cúi đầu trước cái ngai vàng mục nát để kiếm chút bổng lộc. Đám đó ta không cần! - Ta cần những người dám nghĩ khác. Những người hiểu rằng: Quyền lực không đến từ Trời, mà đến từ Dân.

Hắn chỉ tay vào tờ giấy, giọng vang rền: - Anh nhìn cho kỹ đi. Đây gọi là Khế Ước Xã Hội. - Vua và Dân có một bản hợp đồng ngầm. Dân nộp thuế, đi lính để nuôi Vua. Đổi lại, Vua phải bảo vệ Dân, làm cho Dân no ấm, giữ gìn bờ cõi. - Nếu Vua (hay Chúa Nguyễn ở Phú Xuân) phá vỡ hợp đồng đó: Để dân đói, để quan tham như Trương Phúc Loan cướp bóc, để bờ cõi bị Xiêm La dòm ngó... thì cái hợp đồng đó VÔ HIỆU! Dân có quyền xé bỏ hợp đồng, đuổi cổ kẻ quản lý tồi tệ đó đi để lập người khác!

Nguyễn Nhạc nghe đến đây thì mắt sáng rực lên. Tư duy của gã con buôn bắt sóng cực nhanh với từ "Hợp đồng". - Ái chà... - Nhạc vỗ đùi cái đét - Nghe sướng cái lỗ tai! Mua bán sòng phẳng. Mày nhận tiền tao (thuế) mà mày không giao hàng (an ninh, no ấm), lại còn đánh tao, thì tao đòi lại tiền, tao đập quán! Có thế thôi mà sao ngàn năm nay bọn nho sĩ cứ làm phức tạp hóa vấn đề lên nhỉ?

Đúng! - Phong gật đầu với Nhạc, hài lòng vì sự nhanh nhạy của anh cả - Chính là đạo lý đó. Đơn giản, sòng phẳng, nhưng bị che đậy bởi cái vỏ bọc "Thiên mệnh" huyền bí. - Hôm nay, Tây Sơn ta sẽ là người đầu tiên bóc trần cái vỏ bọc đó. Ta sẽ nói cho người nông dân biết: Họ không phải là nô lệ. Họ là Chủ Nhân của đất nước này.

Trần Phong quay lại bàn, tiếp tục viết. Lần này, hắn đưa vào những khái niệm cụ thể hơn, đánh trúng vào "nồi cơm" và "túi tiền" của người dân Đàng Trong, những người đang oằn mình dưới ách thống trị của Quốc Phó Trương Phúc Loan.

HỊCH TÂY SƠN

"Hỡi muôn dân trăm họ! Hỡi sĩ phu hào kiệt! Hãy nhìn xem: Trương Phúc Loan chuyên quyền, bán quan buôn tước, coi mạng người như cỏ rác. Thuế muối một cân mười đồng, thuế gạo một thúng ba quan. Quan lại xông vào nhà dân, cướp gà bắt lợn, gọi là thu tô. Thử hỏi, đó là phép nước hay là luật rừng?

Tài sản của dân là mồ hôi nước mắt, là Quyền Tư Hữu thiêng liêng. Không ai được phép xâm phạm, kể cả Vua Chúa! Tây Sơn Hồ Thơm, vốn là kẻ áo vải, đau lòng trước cảnh sinh linh đồ thán, bèn dựng cờ dấy nghĩa. Ta không vì ngai vàng, ta vì Công Lý!

Nay hịch này ban ra, xin thề trước Đất Trời và Tổ Tông: 1. Quyền Ruộng Đất: Tịch thu ruộng đất của cường hào ác bá, chia đều cho dân cày. 2. Quyền Tự Do Buôn Bán: Bãi bỏ thuế thân, thuế chợ, thuế đò trong ba năm. 3. Kỷ Luật Sắt: Vào thành, cấm quân lính tơ hào cái kim sợi chỉ của dân. 4. Trừng Trị: Kẻ nào làm quan mà tham nhũng, hà hiếp dân lành, giết không tha!"

Ký tên: NAM THIÊN NHẤT ĐẾ - TÂY SƠN HỒ THƠM

Viết xong, Trần Phong ném bút xuống bàn. Hắn thở hắt ra, cảm thấy nhẹ nhõm như vừa trút được gánh nặng ngàn cân. - Đọc đi. Xem có còn giống sơn tặc nữa không?

Nguyễn Lữ run run cầm tờ hịch lên. Ông đọc đi đọc lại ba lần. Lần đầu, ông vẫn còn sợ hãi những từ ngữ "phạm thượng". Lần hai, ông bắt đầu suy ngẫm về sự hợp lý của "Hợp đồng Vua - Dân". Lần ba, khi đọc đến 4 lời thề, nước mắt ông ứa ra.

Ông nhìn thấy trong những dòng chữ gai góc ấy một tấm lòng thương dân bao la. Nó không sáo rỗng. Nó thực tế. Nó chạm vào nỗi đau và khát vọng sâu thẳm nhất của con người.

Chú Phong... - Lữ nghẹn ngào, giọng run run - Chú viết thế này... là chú đang khiêu chiến với cả ngàn năm lịch sử, khiêu chiến với mọi triều đại trước đây.

Lịch sử do kẻ thắng viết lại, anh Ba ạ. - Phong mỉm cười, một nụ cười đầy tự tin và ngạo nghễ - Chúng ta thắng, thì đây sẽ là "Thánh Thư" mở ra một kỷ nguyên mới. Chúng ta thua, thì đây là văn bản phản nghịch. Các anh có dám đánh cược một ván với trời đất không?

Nguyễn Nhạc đứng phắt dậy, đập bàn cái rầm, làm đổ cả nghiên mực: - Cược! Sợ đếch gì! - Máu liều của kẻ buôn lậu trỗi dậy mạnh mẽ - Đằng nào cũng bị gọi là giặc rồi, làm "Giặc Nhân Nghĩa" cho nó oai! Nghe cái câu "Thuế thân bãi bỏ 3 năm" là tao thấy sướng rồi! Dân nghe câu này không theo mới là lạ!

Nhạc quay sang Lữ, thúc vào hông em trai: - Chú Ba! Còn ngồi đó mà khóc à? Mang cái này ra xưởng in! In ngay! In một vạn tờ cho tao! Mực in đâu? Giấy đâu? Mang hết ra đây!

Nguyễn Lữ hít một hơi thật sâu, lau nước mắt. Ánh mắt ông thay đổi. Không còn sự sợ hãi của một tu sĩ yếu đuối nữa, mà là sự kiên định của một tín đồ vừa tìm thấy Chân Lý.

Được. Đã chơi thì chơi lớn. - Lữ cuộn tờ giấy lại, nâng niu như báu vật - Đệ sẽ đích thân giám sát việc khắc bản in đêm nay. Không được sai một dấu phẩy. Chữ nào cần đậm, đệ sẽ cho đậm. Chữ nào cần sắc, đệ sẽ cho sắc như dao.

Lữ bước nhanh ra cửa, nhưng rồi quay lại, cúi đầu chào Trần Phong một cái thật sâu - cái chào của một bề tôi với minh chủ, chứ không phải của anh với em: - Tướng quân, ngài đúng là... Thiên mệnh sở quy.

Xưởng in Thần Binh Phường. Thời gian: 3 giờ sáng.

Không khí làm việc khẩn trương đến nghẹt thở. Năm người thợ khắc đá giỏi nhất được triệu tập khẩn cấp. Dưới ánh đèn dầu chập chờn, họ cẩn thận dùng bút sáp mỡ sao chép lại từng nét chữ của Trần Phong lên phiến đá vôi đã mài phẳng.

Trần Phong không ngủ. Hắn đi kiểm tra từng bàn in. Hắn chỉnh lại độ đậm nhạt của mực, kiểm tra độ axit của dung dịch ăn mòn.

Cẩn thận nét móc này. - Hắn chỉ vào chữ "QUYỀN" (權) trong câu "Quyền Tư Hữu". - Đây là chữ quan trọng nhất. Phải in cho thật đậm, thật rõ. Để người dân nhìn vào là thấy mình có Sức mạnh.

Một giờ sau, bản in thử đầu tiên ra lò.

Trên nền giấy gió trắng ngà, những dòng chữ đen nhánh hiện lên sắc lẹm, uy nghiêm như bia đá, nhưng lại mềm mại bay bổng. Mùi dầu trẩu thơm phức tỏa ra từ mặt giấy còn ướt.

Trần Phong cầm tờ hịch đầu tiên lên, giơ cao trước ngọn đèn. Ánh sáng xuyên qua tờ giấy mỏng, làm nổi bật những dòng chữ đầy sức nặng.

Đây không chỉ là giấy và mực. Đây là quả bom nguyên tử về tư tưởng.

Phong đọc lại một lượt và thấy ngay sức đánh của tờ hịch. Nông dân sẽ nhìn thấy ruộng đất. Thương nhân sẽ nhìn thấy đường buôn. Sĩ phu cấp tiến sẽ nhìn thấy một trật tự mới. Còn quan lại triều đình sẽ nhìn thấy cái ghế dưới mông mình bắt đầu lung lay. Một tờ giấy như thế đủ làm lính đào ngũ và nha môn rối dây chuyền.

Tốt lắm. - Phong gật đầu, đưa tờ giấy cho Nguyễn Lữ - Anh em, bắt đầu chạy máy!

Tiếng con lăn mực bắt đầu rào rào. Soạt... Soạt... Soạt...

Những tờ hịch được sinh ra liên tục, chồng chất lên nhau thành từng đống cao ngất. Mỗi tờ giấy là một lưỡi dao găm vào tim chế độ cũ.

Trần Phong bước ra khỏi xưởng in, đứng trên mỏm đá cao nhìn xuống thung lũng. Bầu trời phía Đông bắt đầu hửng sáng. Gió mùa Đông Bắc đang thổi mạnh, rít qua những tán cây rừng, hướng thẳng về phía đồng bằng, về phía thành Quy Nhơn đang ngủ say.

"Gió đã lên rồi. Trương Phúc Loan, hãy giữ chặt cái ghế của ngươi đi."

Hắn biết, ngày mai, khi cơn mưa giấy này trút xuống, Đại Việt sẽ không bao giờ còn như trước nữa.

Chương khác

Xem thêm