THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 13: Lời cản của ông Thọ

Nguyễn Văn Thọ nghe tin công trường sắp kéo vật lạ ngay trong đêm từ miệng người bán chè ở đầu phố. Lúc đó ông vừa ăn xong bữa cơm tối và đang xem bản…

Nội dung chương

Nguyễn Văn Thọ nghe tin công trường sắp kéo vật lạ ngay trong đêm từ miệng người bán chè ở đầu phố. Lúc đó ông vừa ăn xong bữa cơm tối và đang xem bản tin bão trên chiếc ti vi cũ trong nhà. Người bán chè nói bâng quơ rằng tối nay bờ lạch sáng đèn lắm, cẩu lớn đã ra, chắc họ kéo cái cọc sắt dưới cầu lên cho xong trước bão. Ông Thọ đặt bát xuống, đứng dậy, và trong một lúc lâu ông chỉ đứng yên giữa nhà mình.

Ông năm nay bảy mươi tám tuổi. Ông đã tham gia hai đợt trùng tu Chùa Cầu trong đời thợ của mình, một lần khi còn là thợ chính của dòng thợ giữ cầu, một lần khi đã thành người già nhất đoàn. Cả hai lần, thầy của ông và sau này là chính ông đều dặn lại cùng một câu cho lớp thợ đi sau: dưới mố cầu có một vật cắm giữ cầu, chỉ được nhìn, không được kéo. Câu dặn đó không nằm trong bản vẽ nào. Nó nằm trong sổ tay giữ cầu chép tay của dòng thợ, nằm trong lời dặn miệng truyền qua ba đời, và nằm trong thói quen của ông mỗi lần lên cầu là phải ngó xuống góc trong của mố trước khi làm bất cứ việc gì khác.

Ông lấy áo mưa, lấy chiếc đèn pin cũ, khóa cửa nhà và đi bộ ra Chùa Cầu trong mưa. Đường phố cổ lúc hai mươi hai giờ bốn mươi đã vắng người. Mấy hàng quán đóng cửa chống bão, chằng dây qua mái hiên. Nước mưa chảy thành dòng ở hai bên lề đường lát đá. Ông Thọ đi chậm vì đầu gối trái đau khi trời trở lạnh, nhưng ông không dừng lại ở bất kỳ mái hiên nào.

Tới đầu cầu, ông thấy ngay ánh đèn pha công trường quét qua mặt lạch và cần cẩu vươn cao trong mưa. Ông bị một bảo vệ công trường chặn ở hàng rào.

- Cụ vào đây làm gì giờ này? - Người bảo vệ hỏi, giọng không gắt, chỉ ngạc nhiên. - Khu vực đang thi công đêm, người ngoài không vào được đâu.

- Tôi là Nguyễn Văn Thọ, thợ trùng tu của hai đợt sửa cầu trước. - Ông nói. - Tôi cần gặp kỹ sư Khải ngay. Việc gấp, liên quan tới vật họ sắp kéo dưới mố.

Người bảo vệ nhìn ông già ướt mưa từ đầu tới chân, rồi cầm bộ đàm gọi vào lán. Một lúc sau, Khải đi ra hàng rào, áo mưa còn nhỏ nước, tay cầm đèn pin.

- Cụ Thọ, mưa bão thế này cụ ra đây làm gì? - Khải hỏi, giọng có phần lo lắng thật. - Cụ vào lán ngồi trú mưa đã, có gì từ từ nói.

- Tôi nói ở đây cũng được, nói trong lán cũng được, miễn là anh nghe trước khi cẩu kéo. - Ông Thọ nói. Ông đứng thẳng dưới mưa, tay giữ chặt quai chiếc túi vải đựng sổ tay giữ cầu mà ông đã mang theo theo thói quen của người thợ già. - Anh Khải, vật dưới mố không phải sắt phế liệu. Nó là cọc kiếm trấn cắm trên sống lưng con Cù dưới lạch này. Các đời thợ giữ cầu dặn nhau từ rất lâu rồi: cây cầu này là hình một thanh kiếm cắm xuống giữ con Cù nằm yên. Cọc dưới mố là mắt xích của hình đó. Chỉ được nhìn, không được kéo. Kéo nó lên thì nước dâng, đất rung, cả phố này chịu.

Khải im lặng nghe ông nói hết. Ông không ngắt lời, không cười, không tỏ vẻ khó chịu. Khi ông Thọ dừng lại để thở, Khải mới hỏi, và ông hỏi đúng những câu mà cả đời nghề đã dạy ông phải hỏi trước một lời cảnh báo.

- Cụ có hồ sơ nào không? - Khải hỏi. - Bản vẽ, biên bản của đợt trùng tu nào ghi vật này là cọc kiếm? Giấy tờ của Trung tâm, hay của dòng thợ, ghi nó cắm sâu bao nhiêu, bằng vật liệu gì, ai cắm, cắm từ năm nào? Tôi cần một căn cứ để dừng một lệnh đã ký, cụ Thọ ạ. Lệnh đó có chữ ký của tôi và có cả tiến độ của cả công trường sau lưng.

Ông Thọ mở túi vải, lấy ra cuốn sổ tay giữ cầu bọc trong hai lớp ni lông. Giấy trong sổ đã ngả vàng, chữ chép tay của nhiều thế hệ thợ nối nhau, có trang ghi lệ hai đầu cầu, có trang ghi cách coi mộng gỗ trong gian thờ, có trang chỉ ghi vỏn vẹn mấy dòng về vật cắm dưới lạch. Ở góc trong của mố, có cọc kiếm giữ cầu, đời thợ nào cũng chỉ coi, không động.

- Căn cứ của tôi chỉ có từng này. - Ông Thọ nói, đưa cuốn sổ ra nhưng không buông tay khỏi nó. - Với lời dặn của thầy tôi. Thầy tôi dặn tôi, tôi dặn lại thợ sau tôi. Ba đời người giữ cầu đều dặn cùng một câu, anh Khải ạ. Giấy tờ của các anh không ghi, không có nghĩa là nó không có thật. Giấy tờ chỉ ghi những gì người ta chịu chép xuống thôi.

- Tôi hiểu lòng cụ. - Khải nói chậm rãi. - Nhưng tôi phải nói thẳng với cụ như tôi đã trình bày trong cuộc họp chiều nay. Đánh giá của tôi đã vào biên bản: vật đó là sắt phế liệu còn sót của một đợt gia cố cũ, cắm nông, cản luồng nước. Đội lặn vừa báo nó cắm vào đá và đá có rung, tôi đã ghi nhận vào nhật ký. Nhưng rung đá trong đêm bão, triều hút mạnh, chưa đủ để kết luận nó là vật trấn như cụ nói. Nếu tôi dừng lệnh đêm nay chỉ bằng lời truyền khẩu, ngày mai giàn giáo sụp trong bão thì người chịu trách nhiệm vẫn là tôi, và lý do tôi đưa ra sẽ không đứng được trước bất kỳ hội đồng nào.

Ông Thọ nhìn người kỹ sư trẻ hơn mình gần bốn mươi tuổi. Ông thấy trong mắt Khải không có sự coi thường. Ông chỉ thấy một người đang bị kẹp giữa giấy tờ của mình và một lời dặn không có giấy tờ của người khác. Đó là điều làm ông buồn nhất trong đêm nay, hơn cả cơn mưa và cái lạnh đang thấm qua áo mưa vào lưng ông.

- Tôi không xin anh tin chuyện con Cù như chuyện kể cho trẻ con nghe. - Ông nói, giọng chậm lại. - Tôi chỉ xin anh một đêm. Đợi bão qua, mời người của Trung tâm xuống coi lại cho tử tế. Một đêm thôi, anh Khải. Vật đó nằm yên dưới kia đã mấy trăm năm, nó không chạy đi đâu trong một đêm bão. Còn nếu nó đúng là thứ giữ cầu như lời các cụ dặn, thì một đêm kéo lên là một đêm không lấy lại được.

- Cẩu đã vào vị trí. - Khải nói. - Cáp đã buộc xong hai vòng. Nếu tôi hoãn đêm nay, tôi phải tháo cẩu, rút sà lan, và để nguyên hiện trạng qua đỉnh bão với một vật mà chính đội lặn của tôi báo là đá quanh nó đang rung. Cụ đặt mình vào chỗ tôi mà xem, phương án nào mới là phương án giữ an toàn cho cây cầu trong đêm bão này?

Ông Thọ không trả lời ngay. Mưa gõ lên mái Chùa Cầu phía sau lưng hai người, nghe rõ từng đợt. Gian thờ Bắc Đế Trấn Vũ ở giữa cầu vẫn sáng đèn. Ông nhìn về phía ngọn đèn đó một lúc lâu.

- Vậy thì tôi nói hết phần của tôi ở đây. - Ông nói cuối cùng, giọng khàn đi vì lạnh và vì đứng lâu dưới mưa. - Tôi đã cản, cản bằng tất cả những gì dòng thợ của tôi có. Sau này ai hỏi, anh cứ nói ông Thọ đã tới tận hàng rào công trường lúc hai mươi ba giờ đêm bão, nói rõ vật đó là cọc kiếm trấn, xin hoãn một đêm, và anh đã không đổi lệnh. Tôi không oán anh. Mỗi nghề có một cách giữ cầu của nó. Cách của anh là giấy tờ và tải trọng. Cách của tôi là lời dặn. Đêm nay hai cách đó không gặp nhau được, thì tôi ở lại đây, ở đầu cầu này, cho tới khi việc của các anh xong. Nếu nước vẫn yên, tôi là ông già lẩm cẩm, tôi tự về. Nếu nước không yên, ít nhất tôi đã ở đúng chỗ của người giữ cầu.

Khải nhìn ông, rồi gọi bảo vệ lấy thêm một chiếc áo mưa khô và mời ông vào gian đầu cầu có mái che ngồi trú, ngay cạnh gian thờ. Ông Thọ nhận áo mưa, gật đầu cảm ơn, và đi vào ngồi ở đầu cầu theo đúng chỗ Khải chỉ, mắt vẫn hướng xuống mặt lạch đen dưới chân cầu.

Đó là lời cản trực tiếp và đầy đủ nhất trước sự cố, nói trước giờ kéo, có người nghe, có giờ giấc rõ ràng. Nó không đổi được lệnh đã ký. Trước khi quay lại vị trí chỉ huy, Khải còn đứng lại một lúc ở hàng rào, nhìn ông già ngồi co ro trong áo mưa ở đầu cầu.

- Cụ ngồi đó thì nhớ giữ ấm. - Ông nói. - Việc kéo còn kéo dài tới sau nửa đêm. Có gì cần, cụ cứ gọi bảo vệ, họ sẽ vào lán gọi tôi.

- Anh cứ làm việc của anh. - Ông Thọ đáp. - Tôi ngồi ở đây là việc của tôi. Hai việc đó đêm nay không cản nhau, chỉ khác nhau ở chỗ ai đúng về cái vật dưới nước thôi. Trời sáng là biết.

Khải quay lại vị trí chỉ huy bên cẩu trục lúc hai mươi ba giờ mười lăm, ghi vào nhật ký ca đêm mấy dòng ngắn về việc ông Thọ tới công trường, rồi tiếp tục kiểm tra cáp như chưa có gì vừa làm cả đêm nay nặng thêm. Ông ghi rõ giờ ông Thọ tới, tóm tắt lời cản trong hai dòng, và ghi quyết định giữ nguyên lệnh của mình ngay bên dưới. Ông viết những dòng đó chậm hơn mọi dòng khác trong đêm, như thể chính tay ông cũng biết chúng sẽ được đọc lại nhiều lần về sau.

Ở đầu cầu, ông Thọ ngồi yên dưới mái che, cuốn sổ tay giữ cầu đặt trên đầu gối, hai bàn tay già nua úp lên trên như giữ một thứ gì đó sắp trượt khỏi tay mình. Mưa vẫn rơi đều trên mái ngói của cây cầu cổ. Dưới chân cầu, mặt lạch tối đen, và thỉnh thoảng, qua tiếng mưa, ông lại nghe một tiếng nước vỗ rất nhẹ vào chân mố, lệch nhịp với sóng triều đang dâng ngoài sông Hoài.

Chương khác

Xem thêm