THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 13: Xưởng Ghe Và Tiếng Cưa Đêm

Tối ngày mười ba tháng mười, xưởng ghe của Đạt vẫn sáng đèn dù trời đã tối hẳn. Mùa nước nổi là mùa bận nhất của nghề đóng ghe, vì ghe nào trong xóm cũng…

Nội dung chương

Tối ngày mười ba tháng mười, xưởng ghe của Đạt vẫn sáng đèn dù trời đã tối hẳn. Mùa nước nổi là mùa bận nhất của nghề đóng ghe, vì ghe nào trong xóm cũng cần sửa, cần thay ván, cần trét chai trước khi nước lên tới đỉnh. Tiếng cưa, tiếng bào, tiếng đục vang lên đều đều dưới mái tôn của xưởng, lẫn với mùi gỗ sao mới xẻ và mùi dầu chai nóng. Ông Thọ tới xưởng vào giờ này không phải để làm việc, mà để phụ con trai coi lại chiếc ghe nhỏ của Sơn vừa được kéo lên đà sửa.

Võ Văn Sơn đứng ở đầu ghe, tay cầm đèn pin soi vào chỗ ván đáy bị hà ăn mòn. Cậu là thợ phụ trẻ nhất trên ghe cào của Hùng, nhưng chiếc ghe nhỏ này là ghe riêng của cậu, ghe cậu dùng đi lại trong xóm những ngày không theo ghe lớn. Đạt nhận sửa chiếc ghe này với giá rẻ, vì anh biết Sơn mới vào nghề, tiền công trên ghe cào chưa nhận được bao nhiêu. Đạt quỳ bên mạn ghe, tay sờ từng đường ván, gõ nhẹ nghe tiếng gỗ, rồi nói chỗ nào phải thay, chỗ nào chỉ cần trét lại là dùng thêm được một mùa nước nữa.

- Đáy ghe của em bị hà ăn hai chỗ này, thay hai tấm ván là xong. - Đạt nói. - Anh làm cho em trong đêm nay, sáng mai hạ thủy được. Tiền công em cứ để đó, chừng nào lãnh tiền ghe lớn rồi trả anh cũng được.

- Dạ, cám ơn anh Đạt. - Sơn nói, giọng cậu thật lòng biết ơn. - Ở xóm này em không quen ai ngoài người trên ghe. Có anh sửa ghe giùm vầy em mừng lắm.

Ông Thọ ngồi trên chiếc ghế gỗ ở góc xưởng, nhìn hai người trẻ làm việc, nghe tiếng cưa đêm xé gỗ thành từng đường dài đều đặn. Xưởng ghe này là cơ ngơi Đạt gây dựng từ hai bàn tay, từ những năm anh còn phụ cha đóng ghe nhỏ cho bà con trong xóm. Ông Thọ tự hào về con trai ở điểm này: Đạt chọn nghề đóng ghe, nghề ở trên bờ, nghề làm ra phương tiện cho người ta đi sông một cách lương thiện, chớ không chọn nghề săn bắt ở vực sâu như cha ngày trẻ. Sự khác biệt đó là điều ông Thọ đã âm thầm mong mỏi từ khi Đạt mới lớn.

Trong lúc chờ Đạt thay ván, Sơn nhìn quanh xưởng, nhìn những chiếc ghe đang đóng dở, nhìn bộ đồ nghề treo ngay ngắn trên vách, rồi cậu quay sang ông Thọ, hỏi một câu mà cậu đã giữ trong lòng từ hôm nghe chuyện ở bến.

- Ông Thọ, anh Đạt nói hồi trẻ ông là thợ săn cá hô nổi tiếng nhất vùng này, có thiệt không ông. - Sơn hỏi, giọng cậu vừa tò mò vừa kính nể. - Mấy người trên ghe cào nói ông biết hết đường nước vực Vàm Nao là vì ông từng săn ở đó nhiều năm. Em nghe mà em nửa tin nửa không, vì nhìn ông hiền vậy, em không hình dung được ông từng đi săn cá lớn ngoài vực.

Ông Thọ chưa kịp trả lời thì Đạt đã lên tiếng từ bên mạn ghe. Anh đặt chiếc bào xuống, nhìn Sơn, giọng anh chắc chắn và có phần tự hào không giấu được.

- Cha tui hồi trẻ là thợ săn cá hô nổi tiếng một thời ở vùng Vàm Nao này, chuyện đó cả xóm Bờ Sông đều biết. - Đạt nói. - Năm cha tui còn trai tráng, ghe nào muốn vào vực sâu đều phải hỏi đường nước của ổng. Ổng thuộc từng miệng xoáy, từng bãi bồi, từng luồng cá đi trong đêm nước lớn như thuộc lòng bàn tay. Không phải ai cũng săn được cá hô ở vực đâu, Sơn. Cá hô lớn sống lâu năm khôn lắm, thợ yếu nghề vào vực là mất ghe như chơi.

- Vậy cá hô khổng lồ có thật không anh. - Sơn hỏi tiếp, mắt cậu mở lớn. - Ý em là con cá lớn thiệt, nặng gần ba trăm ký như người ta đồn ở chợ, chớ cá hô thường vài chục ký thì em thấy rồi.

Đạt nhìn sang cha mình một cái, rồi anh quay lại trả lời Sơn bằng một câu nói mà ông Thọ nghe xong thì im lặng rất lâu.

- Cha tui không bao giờ nói dối chuyện sông nước. - Đạt nói chậm rãi, từng chữ rõ ràng. - Ổng nói ở vực Vàm Nao có cá lớn ngoài sức tưởng tượng thì là có thiệt. Ổng từng sẩy một con cá lớn tới mức quẫy đứt gần hết manh lưới gai đan tay, chuyện đó ổng kể tui nghe từ hồi tui còn nhỏ, và ổng không bao giờ kể hai lần khác nhau một chữ. Người đi sông mà kể chuyện sông nước trước sau như một mấy chục năm, thì chuyện đó không phải chuyện bịa.

Sơn nghe Đạt nói, cậu im lặng gật đầu, vẻ mặt cậu thay đổi hẳn. Sự xác nhận từ miệng con trai của người thợ già, nói ngay trong xưởng ghe của chính gia đình, có sức nặng khác hẳn những lời đồn đại ở chợ cá hay trên ghe cào. Từ giờ phút này, Sơn biết chắc chắn quá khứ thợ săn của ông Thọ không phải là lời đồn, và con cá khổng lồ ở vực Vàm Nao trong lời kể của ông cũng không phải là chuyện kể cho vui miệng.

Ông Thọ ngồi ở góc xưởng, nghe con trai nói về mình, lòng ông vừa ấm vừa nặng. Ấm vì con trai tin cha tuyệt đối trong chuyện sông nước, tin tới mức dám đứng ra xác nhận trước mặt người ngoài. Nặng vì chính uy tín đó, chính quá khứ thợ săn có thật đó, là lý do Hùng quyết tâm mời ông lên ghe cào cho bằng được. Và cũng là lý do bất cứ lời nào ông nói về vực sâu đều được người trẻ như Sơn tin ngay không chút nghi ngờ. Uy tín nghề cũ là một thứ tài sản, nhưng ở mùa nước này, nó cũng là một thứ gánh nặng, vì kẻ tham lam ngoài kia đang tìm mọi cách biến uy tín của ông thành chìa khóa mở đường vào vực.

- Sơn, tui kể cho cậu nghe thêm một điều để cậu nhớ. - Ông Thọ nói, giọng ông trầm xuống giữa tiếng cưa vừa dứt. - Tui săn cá hô hồi trẻ là thiệt, nổi tiếng một thời cũng là thiệt. Nhưng tui giải nghệ năm bốn mươi lăm tuổi, treo lưới lên bàn thờ, khấn tổ nghề không quay lại săn cá thần ở vực nữa, điều đó cũng là thiệt, và nó mới là điều quan trọng nhất. Người ta chỉ nhớ phần nổi tiếng của một ông thợ già mà quên mất phần ổng đã tự tay đóng lại nghề cũ của mình. Cậu đi ghe cho ai thì đi, nhưng đừng bao giờ nghĩ rằng vì tui từng là thợ săn nên tui sẽ chỉ đường cho người ta săn lại ở vực. Tui không làm chuyện đó nữa.

- Dạ, con hiểu, ông Thọ. - Sơn đáp, cậu cúi đầu. - Con hỏi là vì con muốn biết thiệt giả, chớ con không có ý gì khác. Anh Hùng trên ghe cứ nói hoài chuyện cá lớn tiền tỷ, con nghe riết con cũng hoang mang, không biết đâu là thiệt.

- Tiền tỷ là thiệt ở miệng thương lái, cá lớn là thiệt ở dưới vực, nhưng lời nguyền đi kèm hai thứ đó cũng là thiệt trong chuyện nghề của phường chài. - Ông Thọ nói. - Cậu nhớ đủ ba điều đó cùng lúc thì cậu đỡ bị người ta dắt đi xa.

Đạt thay xong hai tấm ván đáy, trét chai cẩn thận, rồi cùng Sơn kiểm lại toàn bộ thân ghe nhỏ dưới ánh đèn xưởng. Tiếng cưa đêm đã dứt, chỉ còn tiếng nước vỗ nhẹ vào bờ đà và tiếng côn trùng ngoài bãi bồi. Đạt nói ghe nhỏ của Sơn sáng mai hạ thủy được, đi lại trong xóm an toàn qua hết mùa nước này nếu cậu biết giữ, tránh chở quá nặng khi nước lớn. Sơn cám ơn hai cha con rối rít rồi ra về, bóng cậu đi dọc bờ sông về phía bến, nơi chiếc ghe cào sắt vẫn neo đen ngòm trong bóng tối.

Đạt khóa cửa xưởng, hai cha con đi bộ về nhà trong đêm. Trên đường về, Đạt nói nhỏ với cha rằng anh kể chuyện nghề cũ của cha cho Sơn nghe không phải để khoe, mà để cậu thợ trẻ đó biết cha anh là người nói thật. Để sau này nếu trên ghe cào có ai nói ngược lại lời cha, Sơn còn có chỗ mà phân vân, mà suy nghĩ lại trước khi làm theo. Ông Thọ nghe con nói, ông gật đầu, ông hiểu ý con trai. Trong xưởng ghe đêm nay, quá khứ thợ săn của ông đã được xác nhận thêm một lần nữa qua lời con trai ruột. Và người thợ trẻ nhất trên ghe cào là Võ Văn Sơn đã chính thức biết rõ điều đó từ chương này, một sự thật tưởng nhỏ mà sẽ đi theo cậu trong mọi chuyến ghe sắp tới trên vùng nước quanh vực Vàm Nao.

Trước khi rời xưởng, Đạt còn lấy từ trong tủ đồ nghề ra một chiếc ghe mô hình nhỏ bằng gỗ mà anh đóng từ hồi mới học nghề, đặt vào tay Sơn cho cậu coi. Anh nói nghề đóng ghe dạy người ta một điều mà nghề cào lưới không bao giờ dạy: làm ra một chiếc ghe phải tính cho người ngồi trên ghe được an toàn trở về. Còn thả một dàn lưới cào xuống đáy thì người thả chỉ tính tới cá kéo lên được bao nhiêu. Sơn cầm chiếc ghe gỗ nhỏ, lật qua lật lại ngắm từng đường ván thu nhỏ, rồi cậu khẽ nói rằng từ ngày theo ghe cào tới giờ. Chưa ai trên ghe nói với cậu một câu nào về chuyện an toàn trở về, chỉ toàn nói về tiền công, về cá lớn, về chuyến này chuyến kia phải trúng mới đáng công ra vực. Ông Thọ nghe câu nói đó của Sơn thì lòng ông chùng xuống, vì ông thấy rõ cậu thợ trẻ này đang ở giữa hai con đường mà chưa có ai chỉ cho cậu thấy rõ ràng như Đạt vừa chỉ trong đêm nay ở xưởng ghe.

Chương khác

Xem thêm