THAO THIẾT TRÊN ĐỈNH ĐỒNG - Chương 23: Tấm Ảnh Thứ Hai
Bộ ảnh thứ hai tới tay Tôn Khắc Minh vào một buổi sáng đầu tháng Năm. Người gửi là một đồng nghiệp cũ trong giới giám định. Hai người từng cùng ngồi hội…
Nội dung chương
Bộ ảnh thứ hai tới tay Tôn Khắc Minh vào một buổi sáng đầu tháng Năm.
Người gửi là một đồng nghiệp cũ trong giới giám định. Hai người từng cùng ngồi hội đồng thẩm định một lô đồ đồng giả cách đây ba năm. Từ đó họ giữ thói quen chuyển cho nhau những món lạ xuất hiện trên thị trường.
Tin nhắn đi kèm bộ ảnh chỉ có một dòng.
- Đỉnh vừa vào nhà một đại gia Lạc Dương. Ảnh do người trong chợ đồ cổ chuyền tay. Ông xem thử.
Khắc Minh đang ở văn phòng khoa khảo cổ. Trên bàn ông là chồng tài liệu giảng dạy chưa soạn xong. Ông định để bộ ảnh đó tới chiều.
Nhưng tấm ảnh đầu tiên hiện lên khiến ông dừng tay.
Đó là mặt bên của một chiếc đỉnh ba chân. Ảnh chụp gần. Lớp đồng xanh rỉ chiếm gần hết khung hình. Giữa thân đỉnh là hoa văn mặt thú với đôi mắt lồi trừng và cái miệng há rộng.
Ông đã thấy hoa văn này một lần. Ở tấm ảnh thứ nhất.
Tấm ảnh đó đến với ông hôm 28 tháng Tư, ngay trong buổi nói chuyện chuyên đề về đồ đồng thời Thương. Một học viên trong giới sưu tầm đưa ông xem. Khi ấy ảnh chụp xa và mờ. Ông chỉ kịp nhận ra hai điều bất thường. Hoa văn thuộc loại đỉnh trấn sát. Miệng thú bị bịt bằng đất đỏ.
Giờ bộ ảnh mới chụp gần hơn nhiều.
Ông phóng lớn từng tấm trên màn hình. Tấm thứ hai chụp thẳng vào mặt thú. Đôi mắt lồi nằm ở hai bên sống mũi ngắn. Tròng mắt không có đồng tử. Bề mặt mắt nhẵn và gồ lên như hai cục u đồng.
Khắc Minh mở ngăn kéo và lấy ra một cuốn sổ tay cũ. Cuốn sổ chép tay của chính ông. Trong đó có những trang ông chép từ Trấn Sát Lục của họ Tôn từ nhiều năm trước, khi cha ông còn cho phép ông ngồi chép ở nhà thờ họ.
Ông lật tới trang vẽ mắt thú.
Trong sách của họ Tôn, mắt của mặt thú trên đỉnh trấn sát có hai trạng thái được ghi rất rõ. Khi phong ấn còn nguyên, đường cong dưới mắt hạ xuống. Người xưa gọi là mắt đã khép. Khi nút giam bị mở mà lễ đóng chưa làm, đường cong ấy căng lên. Mắt như đang trừng. Sách gọi là mắt chưa khép.
Ông nhìn lại màn hình.
Đường cong dưới đôi mắt trong ảnh căng và gồ. Không hạ.
Ông ngồi thẳng dậy.
- Mắt chưa khép.
Ông nói khẽ với căn phòng trống.
Tấm ảnh thứ ba chụp vào miệng thú. Cái miệng há rộng không hàm dưới. Trong miệng có một vật tròn màu đen nằm gọn ở giữa. Quanh vật tròn đó còn sót những vệt màu đỏ nâu bám vào rãnh hoa văn.
Khắc Minh dừng lại và hít một hơi chậm. Ông không cho phép mình vội.
Ông mở tấm ảnh ở độ phân giải gốc. Vệt đỏ nâu nằm ở mép miệng thú. Nó không đều. Một phần đã bong hẳn. Một phần còn dính chặt.
Đó là vết đất bịt miệng đã bị bóc một phần. Ông nhận ra sắc đỏ của bột chu sa lẫn trong đất nung. Sắc đỏ đó ông đã thấy trong ảnh thứ nhất ở dạng một lớp bịt kín. Giờ lớp bịt không còn kín nữa.
Ông ghi ba dòng vào sổ tay làm việc.
Một. Đỉnh trấn sát. Hai. Đất trấn đã bị bóc ở miệng thú. Ba. Vật tròn đen trong miệng đã lộ.
Ông khoanh tròn dòng thứ ba.
Trong nghề giám định, một vật tròn trong miệng hoa văn không tự nó nói lên điều gì. Nó có thể là một phần của cấu trúc đúc. Nó có thể là trang trí. Nhưng trong ghi chép của họ Tôn, nó có một tên riêng và một vai trò riêng. Nó là nút giam.
Khắc Minh đứng dậy và đi tới tủ hồ sơ ở góc phòng. Ông rút tập danh mục di vật thất lạc mới được cập nhật. Đây là tài liệu nội bộ mà bảo tàng tỉnh gửi cho các cố vấn.
Ông tra theo khu vực An Dương. Ông tra theo tháng.
Một dòng thông tin nằm ở gần cuối tập. Cuối tháng Ba, khu mộ quý tộc ở Ân Khư có dấu hiệu bị đào trộm. Hiện trường để lại hố đào và dấu tời. Di vật mất chưa xác định đầy đủ. Vụ việc đang được cơ quan chức năng theo dõi.
Ông đọc dòng đó hai lần.
Ân Khư. Tháng Ba. Một chiếc đỉnh thời Thương xuất hiện ở Lạc Dương vào tháng Tư qua chợ đồ cổ. Thời gian khớp nhau một cách khó chịu.
Ông gọi cho người đồng nghiệp đã gửi ảnh.
- Ảnh này chụp ở đâu?
- Chụp ở nhà đại gia đó, nghe nói là phòng trưng bày riêng. Người chụp là khách dự khánh thành.
- Khánh thành hôm nào?
- Đầu tháng Tư. Nghe đâu mùng 5.
- Cậu có biết tên chủ nhà không?
Đầu dây bên kia cười khẽ.
- Giới buôn thì biết. Nhưng tôi không viết vào tin nhắn đâu. Ông muốn biết thì tự tra. Tôi chỉ chuyển ảnh vì thấy nó giống món ông giảng hôm trước.
- Cậu làm đúng. Đừng chuyển tiếp nữa.
- Sao vậy? Hàng giả hả?
Khắc Minh nhìn đôi mắt lồi trên màn hình.
- Ngược lại. Tôi sợ nó là hàng thật.
Ông cúp máy. Ông không giải thích thêm. Trong nghề của ông, có những câu nói ra khi chưa đủ chứng cứ sẽ chỉ gây thêm rắc rối.
Ông quay lại bàn và mở hồ sơ tra cứu trên máy tính. Ông tìm các lô đỉnh đồng thời Thương đã có hồ sơ công bố. Ông đối chiếu tỷ lệ thân, quai và chân. Ông đối chiếu kiểu hoa văn phụ chạy quanh miệng đỉnh.
Càng đối chiếu, ông càng im lặng.
Kiểu mắt lồi này không xuất hiện ở tế khí thông thường dùng trong lễ cúng. Nó thuộc nhóm nhỏ đỉnh đúc cho việc trấn giữ. Số lượng ghi chép còn lại rất ít. Và trong số ít đó, họ Tôn là một trong những dòng thợ hiếm hoi để lại cách nhận diện bằng văn bản.
Cha ông, cụ Tôn Đức Hiền, từng nói một câu khi ông còn trẻ. Nhà mình không giữ đồ trấn sát. Nhà mình chỉ giữ cách nhận ra chúng và cách đóng lại khi chúng bị mở sai tay.
Hồi trẻ Khắc Minh cho rằng đó là chuyện của đời trước. Ông chọn khảo cổ học đường hoàng. Ông dạy học, giám định, viết bài. Ông tránh dùng tới nhãn thuật của dòng họ trong công việc chính thức.
Vì nhãn thuật không phải thứ có thể đưa vào báo cáo.
Ông nhìn thấy âm khí bám trên đồ đồng bị yểm từ năm mười sáu tuổi. Lần đầu ông tưởng mắt mình có bệnh. Cha ông không đưa ông đi viện. Cha ông đưa ông vào nhà thờ họ và mở Trấn Sát Lục.
Từ đó ông học cách phân biệt. Vệt khói mờ bám trên miệng một món đồ vừa rời mộ khác hẳn vệt khói bám trên đồ đã bị khai mở. Nhưng ảnh chụp không cho ông thấy khói. Ảnh chụp chỉ cho ông thấy hình.
Và hình trong bộ ảnh này đã đủ tệ rồi.
Ông tra tiếp về cái tên mà đồng nghiệp không chịu viết vào tin nhắn. Việc này không khó. Giới bất động sản Lạc Dương không có nhiều đại gia vừa xây phòng trưng bày cổ vật ngầm vừa mở tiệc khánh thành vào ngày 5 tháng Tư.
Cái tên Chu Vĩnh Khang hiện ra sau vài cuộc gọi ngắn.
Chủ tịch một tập đoàn bất động sản. Nổi tiếng vì các dự án giải tỏa ở phía đông thành phố. Cũng nổi tiếng trong giới sưu tầm mới nổi vì sẵn tiền và ít kiên nhẫn.
Khắc Minh ghi cái tên đó vào sổ. Ông khoanh nó lại nhưng chưa kết luận gì về con người.
Ông chỉ kết luận về chiếc đỉnh.
Ông lấy một tờ giấy trắng và viết chậm rãi, như viết một biên bản cho chính mình.
Đối tượng: đỉnh đồng ba chân, hoa văn Thao Thiết, nghi thời Thương. Trạng thái: đất trấn ở miệng thú đã bị bóc, vật giam đã lộ, mắt thú chưa khép. Nguồn gốc nghi vấn: liên quan vụ đào trộm ở Ân Khư tháng Ba. Khuyến nghị: gặp chủ sở hữu càng sớm càng tốt.
Ông đọc lại dòng cuối. Gặp chủ sở hữu. Nói thì dễ. Một đại gia không mở cửa cho một giảng viên chỉ vì giảng viên đó thấy một đôi mắt đồng không ổn trong ảnh.
Ông cần thêm một đường vào. Hoặc ông cần chờ người trong nhà đó tự tìm tới.
Ý nghĩ thứ hai làm ông không yên.
Vì nếu chủ nhân của chiếc đỉnh đã chạm vào vật trong miệng thú, thì theo ghi chép của họ Tôn, người đó giờ này không còn là một chủ sưu tầm bình thường nữa.
Ông mở lại cuốn sổ tay gia truyền chép dở của mình. Đây là cuốn sổ khác với sổ làm việc. Bìa của nó đã sờn. Trong đó ông chép những phần của Trấn Sát Lục mà ông cho là mình có thể cần tới trong đời làm nghề.
Ông lật tới trang cuối còn trống một nửa.
Ông viết thêm một dòng bằng nét chữ nhỏ và đều.
- Nếu chủ nhân đã chạm ngọc, giờ này chắc đang đói lắm.
Ông nhìn dòng chữ đó rất lâu.
Ngoài cửa sổ văn phòng, sinh viên đang tan buổi học sáng. Tiếng nói cười vọng lên từ sân trường. Mọi thứ ngoài kia đều bình thường.
Khắc Minh gấp sổ lại. Ông quyết định bắt đầu dựng hồ sơ về chiếc đỉnh ngay từ hôm nay, ngày 5 tháng Năm. Dù chưa ai mời ông tới ngôi nhà đó.
Trước khi rời văn phòng, ông in bộ ảnh ra giấy và kẹp vào hồ sơ mới lập. Ông ghi ngày tháng lên bìa hồ sơ bằng bút chì. Ngày 5 tháng Năm. Ông cũng ghi rõ nguồn của từng tấm ảnh, người chuyển, giờ nhận và cả dòng thông tin về vụ đào trộm ở Ân Khư. Nghề khảo cổ dạy ông một điều đơn giản. Một kết luận chỉ đứng được khi chuỗi giấy tờ phía sau nó đứng được. Nếu ngày nào đó ông phải nói trước mặt chủ nhân chiếc đỉnh rằng món đồ này nguy hiểm, ông sẽ nói bằng hồ sơ, không nói bằng cảm giác. Nhưng khi khóa cửa văn phòng, ông vẫn mang cuốn sổ tay chép dở theo người, thay vì để nó lại trong ngăn kéo như mọi ngày.
Ông có cảm giác hồ sơ này sẽ không nằm yên trong ngăn kéo được lâu.