THẺ BÀI HẮC BẠCH VÔ THƯỜNG - Chương 28: Trang Sổ Bị Xé
Giờ Thìn của ngày hai mươi tám tháng tám, phòng văn thư của phủ nha sáng lên trong nắng sớm đầu tiên sau một đêm không ai ngủ. Trần Văn Khải trở về từ…
Nội dung chương
Giờ Thìn của ngày hai mươi tám tháng tám, phòng văn thư của phủ nha sáng lên trong nắng sớm đầu tiên sau một đêm không ai ngủ. Trần Văn Khải trở về từ quán chè của bà Tôn, trình văn bản khai lại lên thư phòng, được Cố Minh Đức ký duyệt, rồi không được cho nghỉ. Tri phủ giao cho hắn một việc nghe qua tưởng nhỏ, mà ông nói rõ là việc phải làm ngay trong giờ này, trước mọi việc khác.
- Quay lại đống sổ sách tịch thu của tiệm họ Ngô. Lần này đừng kiểm kê. Đi tìm trang giấy bị xé.
Khải hiểu ngay. Trang giấy bị xé ấy, chính tay hắn đã ghi vào biên bản tịch thu từ ngày mười lăm tháng tám, khi sổ sách của tiệm được mang về phủ: cuốn sổ nợ của tiệm, ở phần giữa, thiếu một trang, vết xé còn mới, răng cưa không đều. Khi ấy hắn ghi vào biên bản như một chi tiết kỹ thuật, người tiếp nhận hồ sơ gạt đi, nói sổ cũ rách trang là chuyện thường, không ai truy thêm một câu. Mười ba ngày sau, giữa một buổi sáng mà giờ Ngọ đã đếm ngược từng khắc, chi tiết bị gạt đi ấy trở thành lệnh đầu tiên của giờ Thìn.
Đống sổ sách tịch thu để ở góc phòng văn thư, buộc thành hai bó, phủ một lớp bụi mỏng. Có sổ thu chi hằng ngày, sổ hàng nhập, sổ nợ dày nhất, và mấy cuốn sổ cũ đã sờn bìa vải từ những năm trước. Khải tháo dây từng bó, đặt từng cuốn lên án, lật lại cuốn sổ nợ trước tiên. Vết xé vẫn ở đó, giữa hai trang ghi nợ của tháng bảy và tháng tám, mép giấy răng cưa, một vệt mực còn in hằn sang trang sau như thể trang bị xé từng mang chữ viết nặng tay.
Hắn lật chậm từng cuốn còn lại. Không phải tìm một trang rời nằm lỏng lẻo, việc ấy đoàn tịch thu đã làm qua loa một lần rồi. Lần này hắn tìm theo cách khác: tìm nơi một trang giấy có thể bị giấu, kẹp, nhét vào mà người giấu không ngờ có ngày bị lật lại từng bìa. Hắn vuốt tay dọc gáy từng cuốn sổ, sờ độ dày của từng bìa vải, mở từng bìa trước, bìa sau, nhìn vào lớp lót bên trong.
Tới cuốn sổ thu chi cũ nhất, cuốn của mấy năm trước, bìa vải đã bong ở góc, hắn thấy bìa sau dày bất thường. Tay hắn dừng lại. Lớp lót bìa hơi phồng lên ở giữa, không phải phồng vì ẩm đều, mà phồng theo hình một vật mỏng hình chữ nhật bị nhét vào trong. tim Khải đập mạnh. Hắn không xé bìa ngay. Hắn gọi Triệu Thiết Ngưu, người vừa về phủ sau khi bố trí người canh ở bến, tới làm chứng. Hắn gọi thêm người giữ sổ của phòng văn thư đứng nhìn. Rồi hắn mới dùng dao nhỏ rạch mép lớp lót bìa theo đúng đường chỉ đã khâu lại một cách vụng về, chỉ khâu mới hơn hẳn chỉ cũ của bìa.
Bên trong lớp lót là một trang giấy rời, gấp đôi, ép chặt. Giấy đã ngả vàng nhẹ ở mép gấp, nhưng mặt chữ còn rõ. Khải đeo găng vải của phòng văn thư, rút trang giấy ra đặt lên tấm vải trắng trên án, mở từng nếp gấp chậm rãi, sợ giấy giòn rách thêm. Thiết Ngưu cầm đèn, dù phòng đã sáng, để ánh sáng phụ soi rõ từng dòng.
Tim Khải đập mạnh khi hắn nghĩ tới bàn tay đã giấu trang giấy vào đây. Người giấu không phải kẻ xa lạ. Kẻ ấy phải có lúc ở một mình với đống sổ tịch thu. Kẻ ấy phải biết cuốn sổ cũ nhất ít ai mở lại nhất. Kẻ ấy phải đủ bình tĩnh để rạch lớp lót bìa, nhét trang giấy vào, khâu lại bằng chỉ mới rồi đặt cuốn sổ trở về chỗ cũ như chưa từng có ai động tới. Đó là việc của một người quen thuộc với phòng chứa sổ sách của tiệm, hoặc của một người được chủ mưu dặn kỹ phải làm cho trang giấy này biến mất mà không bị đốt. Vì đốt sổ sách của nạn nhân ngay sau án mạng sẽ để lại dấu vết còn lộ hơn cả việc giấu. Giấu, chứ không hủy, là lựa chọn của kẻ tưởng rằng không bao giờ có một đêm phúc tra nào lật lại từng bìa sổ như sáng nay.
Người giữ sổ của phòng văn thư đứng bên, mặt trắng bệch, thưa rằng từ ngày sổ về phủ, đống sổ này chỉ qua tay phòng văn thư và đoàn tiếp nhận của phó tri phủ, ngoài ra không ai được lệnh mở. Khải ghi cả lời ấy vào biên bản phụ, không kết luận, chỉ ghi. Ai đã giấu trang sổ, là việc của công đường và của những ngày sau. Việc của sáng nay chỉ là: trang sổ đã trở về, nguyên vẹn, có chứng kiến, có biên bản, và từ giờ nó thuộc về hồ sơ hội thẩm chứ không thuộc về bất kỳ bàn tay giấu giếm nào nữa.
Trang giấy đúng khổ với cuốn sổ nợ. Mép trái của nó là vết răng cưa, khớp từng răng với vết xé trong sổ nợ khi Khải ướm thử không chạm hẳn vào. Chữ trên trang là chữ của Ngô Đức Tài, nét bút đanh, gọn, quen thuộc với Khải vì hắn đã đọc chữ ấy trong suốt mười mấy ngày qua trên hàng trăm dòng sổ sách.
Nội dung trang sổ chỉ có mấy dòng, mà mấy dòng ấy nặng hơn mọi biên bản của đêm vừa qua cộng lại. Khải đọc thầm một lần, rồi đọc thành tiếng cho Thiết Ngưu và người giữ sổ cùng nghe, giọng hắn khựng lại ở con số.
Trang sổ ghi: Lỗ Kính Đường, cháu của Đề đốc, thiếu tám trăm đồng đại dương, vay quay vòng cho xưởng đúc, hẹn chót trước rằm tháng tám phải trả đủ. Dưới dòng ghi nợ là một dòng nữa, chữ viết đậm hơn, như người viết ấn mạnh ngòi bút khi ghi: nếu tới hẹn không trả, việc xưởng đúc sẽ tới tai tỉnh đường.
Tám trăm đồng. Không phải lời đồn. Không phải lời say ở sòng bạc. Là chữ của chính nạn nhân, ghi trong sổ nợ của chính tiệm mình, kèm theo lời đe dọa tố cáo xưởng đúc tiền giả lên tỉnh, với hạn chót là trước rằm tháng tám, chỉ hai ngày trước đêm ông bị đâm chết trong tiệm của mình.
Khải lập biên bản tìm thấy trang sổ ngay tại phòng văn thư, ghi rõ nơi tìm thấy là trong bìa vải của cuốn sổ thu chi cũ nhất, giờ tìm thấy, người làm chứng, tình trạng trang giấy, vết xé đối chiếu. Hắn và Thiết Ngưu cùng ký, người giữ sổ ký xác nhận việc mở bìa có chứng kiến. Trang sổ gốc được đặt vào một bìa hồ sơ riêng, niêm phong miệng bìa, Khải tự tay ôm lên thư phòng trình Cố Minh Đức, không qua tay bất kỳ ai khác.
Ở thư phòng, Cố Minh Đức đọc trang sổ hai lần. Lần đầu đọc nhanh như đọc mọi hồ sơ. Lần thứ hai đọc chậm, từng chữ, ngón tay lạnh của ông dừng lại ở con số tám trăm và dòng đe dọa cuối trang. Rồi ông đặt trang sổ lên án, cạnh gói ba đồng tiền giả đã niêm phong từ kho tang vật đêm qua, cạnh bản biên bản khám lại tử thi ký tên ở nhà quàn, cạnh văn bản khai lại của bà Tôn vừa ký duyệt sáng nay.
Bốn thứ nằm thành một hàng trên mặt án. Khải nhìn hàng vật chứng ấy và lần đầu tiên trong suốt mười sáu ngày kể từ khi vụ án xảy ra, hắn thấy một câu chuyện hoàn chỉnh hiện ra không cần một lời suy đoán nào chen vào.
Động cơ: món nợ tám trăm đồng vay cho xưởng đúc tiền giả, hạn trả trước rằm, kèm lời đe dọa tố cáo lên tỉnh nếu không trả. Phương tiện và đường đi: thuyền không đèn từ hướng biệt viện, cửa sau được chủ tiệm tự mở cho khách nợ quen mặt, két mở bằng chìa của chủ tiệm. Bàn tay: ba nhát đâm của người thuận tay trái, trong khi người bị kết án tử thuận tay phải với vết chai không thể giả. Tang vật gài: túi tiền một trăm hai mươi đồng lấy vội, trong đó lẫn ba đồng tiền giả mang dấu của chính xưởng đúc nhà họ Lỗ. Nhân chứng bị mua chuộc bằng mười đồng và bị lật lại bằng chính lương tâm của bà hàng chè. Từng mảnh rời rạc của đêm phúc tra, tới giờ Thìn sáng nay, đã khép lại thành một vòng tròn.
Cố Minh Đức nói, giọng bình thản mà Khải nghe ra trong đó một sự quyết liệt đã chín hẳn.
- Bây giờ ta không còn đi tìm sự thật nữa. Ta đi giành quyền được nói sự thật trước giờ Ngọ.
Ông cho xếp toàn bộ hồ sơ hội thẩm theo thứ tự sẽ trình trước công đường. Biên bản khám lại tử thi trước, nhân chứng sau. Vật chứng tiền giả và trang sổ nợ ở phần đối chất. Nhẫn ngọc còn thiếu sẽ là mắt xích cuối nếu kịp lấy về trong buổi sáng nay. Ông dặn Khải chép thêm một bản sao của trang sổ nợ để giữ riêng trong hộp hồ sơ làm việc, bản gốc chỉ rời thư phòng khi ra công đường.
Khải vừa chép xong bản sao, đang hong mực, thì ngoài sân phủ vang lên tiếng ngựa dừng gấp trước cổng. Tiếng vó ngựa trên đá, tiếng lính gác cổng hỏi lớn, rồi tiếng một người lạ xưng là người của Đề đốc mang văn thư tỉnh đường tới, yêu cầu được gặp tri phủ ngay.
Trống điểm giờ Thìn vừa dứt ngoài phố. Cố Minh Đức ngẩng đầu khỏi hồ sơ, nhìn ra cửa thư phòng, và Khải thấy thầy mình mỉm cười rất nhẹ, nụ cười của người đã biết trước đòn này sẽ tới, chỉ chưa biết nó tới dưới hình thức nào.
- Tới rồi. Đòn đáp của họ tới đúng giờ như ta đã liệu từ lúc ở sòng bạc về. Mở cổng. Mời họ vào đúng lễ, trà nước đầy đủ, không để ai nói phủ này thất lễ với người của tỉnh đường.