THẺ BÀI HẮC BẠCH VÔ THƯỜNG - Chương 31: Đình Đao Lệnh
Chín giờ sáng ngày hai mươi tám tháng tám, trong thư phòng của phủ nha Chu Gia Giác, Cố Minh Đức ngồi trước án. Trước mặt là tờ giấy trắng ông đã trải…
Nội dung chương
Chín giờ sáng ngày hai mươi tám tháng tám, trong thư phòng của phủ nha Chu Gia Giác, Cố Minh Đức ngồi trước án. Trước mặt là tờ giấy trắng ông đã trải sẵn từ giờ trước, bên phải là con triện tri phủ, bên trái là hộp vật chứng niêm phong của chiếc nhẫn ngọc và biên lai gốc mà Trần Văn Khải vừa mang về từ tiệm cầm đồ Điển Ký.
Trần Văn Khải đứng mài mực. Mã Cửu, trưởng lao của phủ, được gọi vào đứng chờ ở cửa, hai tay buông thẳng, không dám ho một tiếng. Trên án, ở chỗ trang trọng nhất, tấm lệnh bài của Thất Gia vẫn cắm đứng như đêm qua, không cần giá đỡ. Và bên cạnh nó, nén hương âm vẫn cháy, tro lạnh màu xám trắng cong lại mà không rụng, đã ngắn đi một đoạn rõ rệt so với lúc mới cắm đêm hai mươi bảy. Không ai trong phòng nhắc tới nén hương. Cả ba người đều biết nó đang đếm điều gì.
Cố Minh Đức cầm bút lên.
Khải nhìn thấy tay tri phủ run.
Đó là một cái run rất nhẹ, chỉ ở đầu ngón tay, khiến đầu bút chấm vào nghiên mực hơi lệch một chút, một giọt mực rơi xuống mép tờ giấy trắng. Suốt mười bảy ngày Khải theo hầu, suốt một đêm phúc tra không ngủ, hắn chưa từng thấy tay của đại nhân run khi cầm bút. Tay ấy đã ký duyệt hồ sơ, đã đóng triện, đã viết tấu chương hậu sự trong đêm, vẫn vững như tay người chép chữ mẫu. Sáng nay, bàn tay ấy lạnh và run.
Cố Minh Đức đặt bút xuống. Ông không giấu, không vội. Ông đặt hai bàn tay lên mặt án, để mười đầu ngón tay chạm vào mặt gỗ lạnh, hít một hơi thật chậm, thật sâu, như người lặn xuống nước trước một việc đã biết là nặng. Rồi ông cầm bút lên lần thứ hai, và lần này nét bút đi xuống giấy không run nữa, không phải vì tay ông khỏe lại, mà vì ông đã dồn hết phần sức còn lại của buổi sáng vào bàn tay ấy.
- Chép theo lời ta đọc, chữ phải rõ, không được thêm bớt một chữ. Mã Cửu đứng nghe làm chứng, lát nữa chính ngươi mang một bản ra pháp trường.
Mã Cửu cúi đầu đáp dạ.
Cố Minh Đức đọc, Khải chép. Mỗi câu đọc ra, gian thư phòng như hẹp lại một chút.
Đình đao lệnh. Tri phủ Chu Gia Giác là Cố Minh Đức, viện lệ cũ của phủ về việc đình chỉ hành hình khi có vật chứng mới trong án tử. Nay tuyên bố: trong vụ án Ngô Đức Tài bị giết đêm mười hai tháng tám, Trần Đại Trụ đã bị tuyên tử và định hành hình vào chính Ngọ hôm nay. Đoàn phúc tra của phủ đã tìm được vật chứng mới và nhân chứng mới chưa từng được xét ở sơ thẩm, gồm bản khám nghiệm lại tử thi. Trang sổ nợ bị xé của tiệm họ Ngô, ba đồng tiền giả lẫn trong tang vật, và chiếc nhẫn ngọc của nạn nhân cùng biên lai cầm đồ. Vì vậy, việc hành hình tại pháp trường ngoài trấn vào chính Ngọ hôm nay được đình chỉ. Thay vào đó, phủ mở hội thẩm công khai tại công đường vào giờ Ngọ hôm nay, xét lại toàn bộ vụ án trước mặt dân chúng trong trấn.
Khải chép tới đó thì ngòi bút dừng lại một nhịp. Khi những chữ ấy thành văn bản, hắn mới thấy hết sức nặng của nó. Đây không còn là phúc tra trong đêm, không còn là đọc hồ sơ gốc trong phòng kín. Đây là đưa cả vụ án, cả nhà họ Lỗ, cả Đề đốc, ra giữa sân phủ, trước mắt cả trấn, vào một buổi trưa không còn đường lui.
Cố Minh Đức đọc tiếp, giọng chậm lại ở hai điều kiện cuối cùng, và ông dặn Khải gạch chân hai điều ấy bằng một nét mực đậm.
Điều thứ nhất: hội thẩm phải kết thúc, phải tuyên xong, trước cuối giờ Ngọ hôm nay, tức là trước mười ba giờ. Quá khắc đó mà hội thẩm chưa tuyên, hoặc tuyên không xong, thì án cũ tự khôi phục hiệu lực ngay lập tức, không cần lệnh mới, và đao phủ ở pháp trường sẽ thi hành bản án tử cũ đối với Trần Đại Trụ ngay tại chỗ.
Điều thứ hai: đình đao lệnh này là lệnh do chính tri phủ tự ý ban ra trên chức tước và con triện của mình. Nếu hội thẩm tuyên sai, hoặc nếu tới hạn chót mà không tuyên được, thì chính tri phủ Cố Minh Đức chịu tội kháng mệnh trước tỉnh đường, chịu mất chức và chịu mọi hình phạt thay cho sự chậm trễ ấy. Không một thuộc cấp nào của phủ phải chịu thay phần tội này.
Khi Khải chép xong chữ cuối cùng, hắn nhìn tờ lệnh rất lâu. Ông cược con triện. Ông cược chức tri phủ đã giữ thanh liêm cả một đời. Phía bên kia có quân, có văn thư của tỉnh, có quyền rút người và chuyển hồ sơ. Phía bên này chỉ còn một ông quan sáu mươi tuổi vừa qua một đêm không ngủ, tay lạnh, hơi thở đã ngắn hơn hôm qua, và một tờ lệnh.
Đây là đòn đáp thứ ba trong vòng mấy giờ qua. Tiền giả bị lật ở sòng bạc thì miệng người bị bịt. Bà Tôn lật lại lời khai thì bộ đầu bị rút, biệt viện bị cấm khám. Nhẫn ngọc vừa về tới phủ sáng nay, đáp lại không thể là một chuyến đi đêm nữa, vì không còn đêm nào nữa. Đáp lại chỉ có thể là một tờ lệnh ban giữa ban ngày, dán ở cổng phủ, cho cả trấn cùng đọc, để phía bên kia dù muốn thu hồi cũng không kịp trước mắt dân chúng.
- Đại nhân, hai điều kiện này, một khi đã đóng triện và dán ra cổng, thì không rút lại được nữa.
Cố Minh Đức gật đầu.
- Phải không rút lại được, thì lệnh này mới có sức. Nếu còn đường rút, người ta sẽ tìm cách bắt ta rút. Hôm qua chúng lấy hết đường quan của ta rồi. Rút bộ đầu, cấm khám biệt viện, đòi chuyển hồ sơ lên tỉnh. Một tri phủ bị rút hết người, trong tay còn lại đúng một thứ không ai thu hồi kịp trong buổi sáng nay. Là con triện này, dùng một lần, trước mặt dân.
Ông cầm con triện lên. Tay ông lại run rất nhẹ khi nâng nó khỏi mặt án, và lần này ông không đặt xuống để lấy lại sức nữa. Ông chấm triện vào hộp son, chờ một nhịp cho son ăn đều, rồi ấn xuống cuối tờ lệnh, ngay dưới chữ ký của mình. Triện tri phủ Chu Gia Giác in xuống giấy, đỏ và rõ, không lệch một góc.
Mã Cửu đứng ở cửa, nhìn dấu triện, nuốt nước bọt.
- Sao ra ba bản. Một bản dán ngay ở cổng phủ, cho dân đọc. Một bản giao Mã Cửu mang thẳng ra pháp trường ngoài trấn, giao tận tay đao phủ và người coi trường, đọc to trước mặt tử tù và dân có mặt ở đó, rằng hành hình chính Ngọ đã đình, chờ kết quả hội thẩm. Một bản còn lại, Khải, con mang tới tận tay viên sư gia của Đề đốc đang ở quán trọ đầu trấn. Phải giao tận tay, phải nhìn hắn nhận, không giao cho người nhà, không để ở quầy. Để phía bên kia sau này không thể nói một câu rằng họ không biết.
Khải sao ba bản, tay chép nhanh mà chữ vẫn ngay ngắn, vì hắn biết mỗi bản sao lệch một chữ là một kẽ hở cho người ta bẻ lệnh. Cố Minh Đức tự tay kiểm lại từng bản, đóng triện lên từng bản, không giao việc đóng triện cho ai khác, đúng thói quen cả đời của ông: lệnh của mình, triện của mình, tay mình ấn.
Bản thứ nhất được lính lệ mang ra cổng phủ dán lên bảng cáo thị. Khải theo ra và đứng nhìn. Ban đầu chỉ một hai người dừng lại đọc, rồi cả một vòng người chen quanh bảng, có người đọc to cho những người không biết chữ nghe. Đình đao. Xử lại. Trưa nay, giờ Ngọ, ở công đường, trước mặt dân. Một người đàn bà ở thôn ngoài trấn nghe tới chữ đình đao thì ngồi bệt xuống chân cổng mà khóc, như người vừa được đặt xuống một gánh đã mang mười lăm ngày.
Tin lan đi nhanh hơn lính lệ chạy ngựa. Trong vòng chưa đầy một giờ, cả trấn đều biết một tin duy nhất: đại nhân đình đao, trưa nay xử lại án oan. Người ta bỏ dở gánh hàng, đóng sớm sạp chợ, gọi nhau về thay áo sạch để trưa lên sân phủ xem xử án. Đó chính là điều Cố Minh Đức cần, và cũng là điều khiến Khải sợ: càng đông dân chứng kiến, phía bên kia càng khó bẻ cong, nhưng cũng càng không có chỗ cho một sai sót nhỏ nào của phủ.
Bản thứ hai, Mã Cửu ôm vào ngực, lên ngựa chạy ra pháp trường ngoài trấn.
Bản thứ ba, Khải mang tới quán trọ đầu trấn. Viên sư gia của Đề đốc đang ngồi uống trà ở gian ngoài, vẻ mặt của người tin rằng hôm nay chỉ còn là ngày nghỉ thọ của một ông tri phủ đã bị rút hết tay chân. Khải đặt bản lệnh đã đóng triện lên bàn, ngay trước chén trà của hắn, và nói rõ từng chữ.
- Đây là đình đao lệnh của tri phủ Chu Gia Giác, đã ban sáng nay, đã dán ở cổng phủ và đã gửi ra pháp trường. Đại nhân dặn phải giao tận tay sư gia, để Đề đốc đại nhân được biết: trưa nay giờ Ngọ, phủ mở hội thẩm công khai xét lại vụ án Trần Đại Trụ. Kính mời Đề đốc đại nhân dự khán.
Viên sư gia đọc tờ lệnh một lần, rồi đọc lại lần thứ hai, chậm hơn. Sắc mặt hắn thay đổi ở đúng hai dòng gạch chân: hạn chót cuối giờ Ngọ, và tội kháng mệnh do chính tri phủ tự nhận. Hắn hiểu ngay: đây không phải một lời xin xét lại. Đây là một tờ lệnh đã tự trói người ban lệnh vào kết quả của buổi trưa, và cũng trói cả phía bên kia vào một sân chơi công khai mà họ không còn kịp dẹp.
- Tri phủ các ngươi, thật sự dám làm tới mức này sao?
- Lệnh đã đóng triện, đã dán cổng phủ. Sư gia vừa đọc tận mắt.
Khải chờ viên sư gia tự tay gấp tờ lệnh lại và gọi người nhà vào, dặn ngựa chuẩn bị về biệt viện và lên doanh báo tin, rồi mới quay ra. Sau lưng hắn, tiếng ghế xê dịch và tiếng gọi ngựa dồn dập vang lên. Phía bên kia đã nhận được lệnh, và đồng hồ của họ, từ giờ phút này, cũng bắt đầu chạy.
Ngoài pháp trường ở phía tây trấn, nắng giờ Tỵ đã lên cao. Trần Đại Trụ bị trói ở cột chờ, đầu cúi xuống, không còn biết buổi trưa nay là buổi trưa cuối cùng hay là một buổi trưa khác. Mã Cửu phi ngựa tới, xuống ngựa ngay trước mặt đao phủ, đọc to đình đao lệnh trước dân đang tụ ở trường và người coi trường. Đao đã mài sẵn từ sáng, lưỡi sáng dưới nắng, đặt trên giá gỗ chờ giờ Ngọ.
Đao phủ nghe xong lệnh, nhìn dấu triện đỏ trên giấy rất lâu, rồi nhìn người tử tù đang bị trói ở cột.
Hắn không nói một lời nào. Hắn chỉ lặng lẽ lấy một tấm vải trắng phủ lên lưỡi đao đã mài sẵn, phủ kín từ sống dao tới mũi dao, như phủ lên một việc phải tạm gác lại, và buộc nút vải thật chậm.