THẺ BÀI HẮC BẠCH VÔ THƯỜNG - Chương 29: Văn Thư Của Tỉnh Đường
Cố Minh Đức tiếp sư gia của Đề đốc ở phòng khách của phủ, đúng lễ, như tiếp một vị khách từ tỉnh đường xuống thăm nhân ngày thọ của tri phủ. Ông đã liệu…
Nội dung chương
Cố Minh Đức tiếp sư gia của Đề đốc ở phòng khách của phủ, đúng lễ, như tiếp một vị khách từ tỉnh đường xuống thăm nhân ngày thọ của tri phủ. Ông đã liệu trước đòn này từ lúc nghe tin sòng bạc bị bịt miệng và nhà chài bị đốt trong cùng một đêm. Kẻ nắm quyền ở vùng này không cần cho người tới đốt thêm một căn nhà nữa. Họ chỉ cần một tờ văn thư đóng dấu tỉnh đường, vài dòng chữ đúng thể thức, và toàn bộ đoàn phúc tra của ông có thể bị cắt tay chân ngay giữa buổi sáng, hợp lệ, êm thấm, không một tiếng la ó nào ở bến.
Sư gia riêng của Lỗ Đình Uy là một người trung niên áo dài thâm, nói năng nhỏ nhẹ, theo sau là hai lính doanh đứng ngoài thềm, không bước vào phòng khách. Ông ta dâng văn thư bằng hai tay, nói mấy câu chúc thọ lấy lệ, rồi mới vào việc chính, giọng vẫn nhỏ nhẹ như đang bàn chuyện trà nước.
Văn thư đóng dấu tỉnh đường, nhân danh giữ yên địa phương, yêu cầu phủ Chu Gia Giác giao nộp toàn bộ hồ sơ vụ án Ngô Đức Tài lên tỉnh xét lại. Vì vụ án đã tuyên tử hình mà địa phương còn có dấu hiệu lật lại làm rối lòng dân trước ngày hành hình. Kèm theo văn thư là một lệnh điều động riêng: bộ đầu Triệu Thiết Ngưu, người thuộc biên chế doanh trại biệt phái sang phủ, bị rút về doanh ngay trong ngày, không được ở lại phủ thêm một khắc nào kể từ khi nhận lệnh. Và một lệnh miệng được sư gia truyền lại, không ghi trong văn thư, đúng như cách quyền lực vẫn làm khi muốn một điều không tiện viết thành chữ. Biệt viện Tùng Phong là nơi ở của gia quyến Đề đốc. Không cơ quan nào được tự tiện tới khám xét, làm kinh động người nhà của Đề đốc trong những ngày này.
Cố Minh Đức đọc văn thư hai lần, chậm rãi, trước mặt khách. Trong lòng ông, từng dòng chữ tự xếp thành ý nghĩa thật của chúng. Rút bộ đầu là cắt cánh tay phải của đoàn phúc tra: Thiết Ngưu là người duy nhất trong đoàn vừa biết bến, vừa biết lính, vừa đủ sức đứng ra bắt người và giữ nhân chứng trước đám đông. Cấm khám biệt viện là bịt đường chạm vào nơi ở của hung thủ thật, nơi có thể còn giữ tang vật, sổ sách của xưởng, và người quản gia đã đi gài tiền, mua chuộc nhân chứng trong suốt mười sáu ngày qua. Đòi chuyển hồ sơ lên tỉnh là đòn cuối. Hồ sơ một khi rời phủ này, lên tới tỉnh đường, sẽ nằm trong tay những người đã chuẩn y bản án tử hình ngay từ đầu. Tới cuối giờ Ngọ hôm nay, sẽ không còn một phiên xử lại nào nữa. Đại Trụ sẽ bị đưa ra pháp trường đúng hẹn cũ. Còn ông, giao kèo của ông sẽ vỡ ngay tại công đường trống, và điều chờ ông ở đầu kia của giờ Ngọ không phải một cái chết bình thường.
Ông hiểu hết. Và ông không cãi một câu nào.
- Văn thư của tỉnh đường, hạ quan đã nhận. Việc giao hồ sơ và điều động người đều là việc lớn, liên quan tới sổ sách và biên chế, hạ quan xin để lo liệu trong ngày sinh nhật hôm nay cho chu tất, mai sẽ phúc đáp đầy đủ lên tỉnh. Sư gia đường xa tới đây, mời dùng chén trà rồi hẵng về, kẻo Đề đốc lại trách phủ này tiếp khách không chu đáo.
Câu nói của ông mềm tới mức sư gia mỉm cười hài lòng ra mặt. Trong mắt người ấy, đây là một tri phủ già đã biết thân biết phận, vừa qua sinh nhật sáu mươi, vừa bị rút người, bị đòi hồ sơ, bị cấm cửa biệt viện, mà chỉ dám xin khất một ngày bằng cớ sinh nhật. Sư gia uống nửa chén trà, nói thêm mấy câu xã giao về sức khỏe của Đề đốc, rồi đứng dậy cáo từ, hai lính doanh theo sau ra cổng. Tiếng ngựa xa dần ngoài phố.
Cửa phủ vừa đóng lại, Cố Minh Đức đứng dậy, và sự mềm mỏng trong phòng khách biến mất như chưa từng có. Ông gọi Khải và Triệu Thiết Ngưu vào thư phòng, đóng kín cửa, và ra ba lệnh miệng liên tiếp, không giấy tờ, không văn thư, không qua phòng văn thư, đúng như mọi lệnh của đêm phúc tra này.
Lệnh thứ nhất dành cho Thiết Ngưu. Bề ngoài, bộ đầu vâng lệnh tỉnh đường, thu xếp đồ đạc, rời phủ về doanh ngay trước mắt mọi người trong phủ và tai mắt có thể có của Đề đốc, để ai nhìn vào cũng thấy phủ đã mất bộ đầu thật. Nhưng rời phủ không phải về doanh. Thiết Ngưu lén ở lại trấn theo lệnh miệng riêng của chính tri phủ, thay áo thường, ở nhờ nhà người tin cẩn gần bến, giữ liên lạc với phủ qua Khải, sẵn sàng xuất hiện ở nơi cần nhất trong ngày hôm nay. Lệnh này không có giấy. Nếu việc bại lộ, tội kháng lệnh điều động sẽ đổ lên đầu bộ đầu và lên đầu tri phủ đã ra lệnh miệng, không có văn thư nào cứu được ai.
Thiết Ngưu nghe xong, quỳ một gối xuống nền thư phòng.
- Bẩm đại nhân, thuộc hạ ở lại. Về doanh hay ở lại, thuộc hạ theo lệnh của đại nhân từ ngày đầu về phủ này. Chỉ xin đại nhân một điều: nếu việc hôm nay không thành, đại nhân đừng nhận thay phần tội của thuộc hạ.
- Ngươi ở lại là vì lệnh của ta. Tội kháng lệnh, nếu có, là tội của người ra lệnh. Đứng lên. Thời giờ không còn cho chuyện quỳ lạy.
Lệnh thứ hai: phủ đóng cửa từ giờ này, lấy cớ đại nhân nghỉ thọ sau sinh nhật, không tiếp khách, không nhận văn thư xã giao, người ra vào chỉ qua cổng trong và phải có lời truyền của Khải. Việc đóng cửa này vừa che mắt tai mắt của Đề đốc, vừa giữ cho những người còn lại trong phủ không bị lôi kéo, mua chuộc hay dọa dẫm thêm trong mấy giờ cuối.
Lệnh thứ ba dành cho Khải. Hắn phải chuẩn bị ngay hai thứ. Một là toàn bộ hồ sơ hội thẩm đã xếp thứ tự từ giờ Thìn: biên bản khám lại, lời khai mới, trang sổ nợ, tiền giả, tất cả chép thêm bản sao giữ riêng, bản gốc khóa trong hộp hồ sơ của phủ. Hai là một bản thảo lệnh chưa có tên, trên giấy lệnh chính thức của phủ, để trống phần nội dung, chỉ chờ tri phủ đọc tên nó và điền vào khi giờ tới. Cố Minh Đức chưa nói tên của lệnh ấy. Ông chỉ nói: chuẩn bị giấy, mài mực sẵn, triện để sẵn, tới giờ ta đọc, con chép, không hỏi trước.
Khải ghi lại cả ba lệnh vào sổ tay riêng, tay hơi run ở lệnh thứ nhất. Hắn hiểu đoàn phúc tra sáng nay đã mất phân nửa nhân lực thật sự, không phải mất trên giấy. Người giữ kho, người gác cổng, lính lệ thường trực, phần lớn bộ sậu của phủ từ giờ này hoặc đã bị rút, hoặc không dám dính vào một vụ án mà tỉnh đường đã ra văn thư đòi lại. Còn lại trong thư phòng này chỉ có một tri phủ sáu mươi tuổi đang suy kiệt từng giờ, một thư lại hai mươi bốn tuổi, và một bộ đầu đã chính thức không còn ở phủ nữa. Đó là toàn bộ quân số để đi tới giờ Ngọ.
Cố Minh Đức nhìn hai người còn lại trong phòng, nói một câu chậm rãi.
- Chúng lấy hết đường quan của ta rồi. Rút người của ta, bịt cửa biệt viện của chúng, đòi hồ sơ của ta. Vậy ta sẽ đi đường cuối cùng mà một tri phủ còn có. Đường ấy không cần nhiều người. Chỉ cần một người dám ký, một người dám chép, và một người dám đứng giữ cửa công đường khi cần.
Trước khi hai người lui ra làm việc, Khải lấy hết can đảm hỏi một câu mà hắn giữ trong lòng từ lúc sư gia rời phủ.
- Bẩm đại nhân, văn thư tỉnh đường đòi hồ sơ ngay trong ngày. Nếu tới chiều tỉnh cho người xuống tận phủ lấy hồ sơ và hỏi người, ta đối đáp thế nào?
- Tới chiều thì việc ở công đường này đã xong rồi, Khải ạ. Họ tính giờ theo ngày tháng của văn thư. Ta tính giờ theo giờ Ngọ của một mạng người. Hai cách tính giờ ấy không gặp nhau được nữa. Điều ta cần không phải là thắng họ trong việc văn thư qua lại. Điều ta cần là tuyên lại án trước mặt dân trấn, trước khi bất kỳ tờ văn thư thứ hai nào kịp tới đây. Một bản án đã tuyên công khai trước mặt trăm người, có vật chứng trình tại đường, có nhân chứng nói tại đường, thì văn thư tỉnh đường có tới sau cũng không xóa được tiếng búa đã gõ. Còn một bộ hồ sơ chưa tuyên, nằm trong hộp, thì chỉ cần một tờ giấy là người ta mang đi mất.
Câu trả lời ấy làm rõ thêm trong lòng Cố Minh Đức cái giá của thất bại sáng nay, một thất bại có thật chứ không phải thất bại để kể cho hay. Ông đã thua một trận rõ ràng: mất bộ đầu trên giấy tờ, mất quyền khám biệt viện, mất thế chủ động về hồ sơ, và mất luôn vẻ ngoài của một phủ nha còn nguyên bộ máy. Từ giờ tới giờ Ngọ, ông làm việc như một người đã bị tước gần hết quyền lực mà chức vụ thường cho. Ông chỉ còn giữ được những gì quyền lực không kịp tước trong một buổi sáng: con triện trong tay, thư phòng khóa kín, mấy con người còn dám ở lại. Đó là một lệ cũ của vùng này mà ông sắp phải đánh cược cả chức tước lẫn tính mạng để dùng tới.
Ông mở hộp triện của mình đặt trên án thư, lấy con triện tri phủ ra. Ông đặt nó lên mặt án, ngay cạnh tấm lệnh bài của Thất Gia vẫn cắm đứng từ đêm qua tới giờ. Hai vật, một của dương gian, một của âm ty, nằm cạnh nhau trong ánh nắng sớm chiếu qua cửa sổ thư phòng. Ông nhìn con triện rất lâu, như nhìn lại cả một đời làm quan của mình thu vào một khối gỗ khắc chữ ấy.
- Con biết một tri phủ còn lại gì khi bị rút hết người không? Còn con triện này, và một lần dùng nó mà không ai thu hồi kịp.