THẺ BÀI HẮC BẠCH VÔ THƯỜNG - Chương 40: Đề Đốc Đứng Dậy
Mười hai giờ hai mươi tư phút, từ ghế chủ tọa trên công đường, Cố Minh Đức nhìn người đàn ông quyền lực nhất vùng Giang Nam từ từ đứng dậy giữa đường của…
Nội dung chương
Mười hai giờ hai mươi tư phút, từ ghế chủ tọa trên công đường, Cố Minh Đức nhìn người đàn ông quyền lực nhất vùng Giang Nam từ từ đứng dậy giữa đường của mình.
Ông đã chờ thời điểm này từ lúc phong thiệp mời dự khán được trao cho viên sư gia ở tiền sảnh. Một người như Lỗ Đình Uy không tới dự khán một phiên xử ở trấn nhỏ để ngồi yên từ đầu tới cuối như một người khách thường. Ông ta tới để sự có mặt của mình tự nó là một lời nói: ghế dự khán nặng hơn ghế chủ tọa, quân ở doanh nặng hơn lính lệ ở phủ. Và một ông tri phủ đã bị rút hết tay chân nên biết điều mà kết thúc phiên xử này trong êm đẹp trước khi nó chạm tới nhà họ Lỗ. Suốt từ mười một giờ năm mươi tới giờ, Đề đốc ngồi yên, để sư gia của mình nói thay ở phần khám nghiệm, để sự im lặng của mình nói thay ở phần nhân chứng. Bây giờ, khi chiếc nhẫn ngọc và hai tờ biên lai đã nằm trên án thư trước mặt cả sân, khi nhân chứng miệng bị giữ dọc đường mà vật chứng vẫn trình xong, ông ta không còn ai nói thay được nữa. Ông ta phải tự đứng dậy.
Cố Minh Đức cảm nhận rõ cơ thể của mình trong lúc chờ đối thủ lên tiếng. Hai bàn tay ông đặt trên mặt án, lạnh, các đầu ngón tay đã mất cảm giác ở mép giấy của chồng biên bản. Hơi thở của ông ngắn, và ông phải tự nhắc mình thở chậm lại, vì một câu đáp lệch nhịp giữa công đường lúc này sẽ nghe rõ tới tận sân ngoài. Ông không nhìn xuống đồng hồ nước ở góc đường. Ông không cần nhìn. Trong thư phòng, nén hương âm vẫn đang cháy xuống theo hạn của nó, và ở đây, giữa đường này, thời gian cũng đang cháy xuống như vậy: còn ba mươi sáu phút khi Đề đốc đứng dậy. Và mỗi lời nói từ giờ phút này đều phải tính bằng phút.
Lỗ Đình Uy nói năng điềm đạm và đúng mực ở bề ngoài, đúng phong thái của một vị đề đốc tới dự khán một phiên xử ở địa phương.
- Tri phủ, bản đốc nói mấy lời, không phải để can thiệp vào việc xử án của phủ, mà là vì lo cho thể diện của địa phương. Vụ án này đã được phủ xét, đã được tỉnh chuẩn y. Nay phủ xử lại giữa công đường, trước mặt đông dân như vậy, dù có lòng tốt muốn làm sáng tỏ, cũng đã làm rối lòng dân trong trấn mấy ngày nay. Và tổn hại thanh danh của các nhà có công với địa phương, những nhà đã góp của, góp người giữ yên vùng sông nước này nhiều năm. Bản đốc khuyên tri phủ nên hoãn đường tại đây, giao toàn bộ hồ sơ lên tỉnh đường xét lại cho đúng trình tự. Tránh để một trấn nhỏ mang tiếng là nơi quan phủ và quân doanh không cùng một lòng, tới tai kinh thành thì không hay cho ai cả.
Mỗi chữ đều là đe dọa được bọc trong lễ. Hoãn đường là hủy phiên xử. Giao hồ sơ lên tỉnh là chôn vụ án vào một ngăn tủ mà ông đã suýt làm được hôm qua bằng văn thư. Thanh danh các nhà có công là một tấm màn che cho một cái tên mà ông ta không nói ra giữa đường, tên của cháu ông ta. Và kinh thành, hai chữ cuối cùng, là lời nhắc rằng trên đầu một tri phủ trấn nhỏ còn có những tầng quyền lực mà một tờ đình đao lệnh không với tới được.
Cả sân im lặng chờ câu trả lời của chủ tọa. Cố Minh Đức biết dân chúng ở sân ngoài không hiểu hết những tầng nghĩa trong lời của Đề đốc, nhưng họ hiểu một điều rất rõ: người đàn ông vừa đứng dậy là người có thể rút bộ đầu của phủ trong một buổi sáng. Và người đàn ông đang ngồi ở ghế chủ tọa là người sáng nay phải vịn tay ghế mới đứng vững ở tiền sảnh. Họ đang chờ xem lệ, thứ vũ khí duy nhất của phủ này, có đứng vững trước quyền hay không.
Cố Minh Đức đáp lại bằng đúng thứ vũ khí của mình. Ông không cãi về lòng dân, không cãi về thanh danh, không cãi về kinh thành. Ông chỉ đưa tay ra hiệu cho Khải, và thư lại trẻ hiểu ý ngay, hai tay nâng tờ đình đao lệnh bản lưu của phủ lên, đọc to lại trước cả đường phần đã ban sáng nay: điều kiện hội thẩm phải kết thúc trước cuối giờ Ngọ. Án cũ tự khôi phục nếu không tuyên kịp, và tội kháng mệnh do chính tri phủ tự nhận nếu hội thẩm tuyên sai hoặc không tuyên được. Tiếng đọc của Khải vang qua công đường, qua sân trong, ra tới sân ngoài, nơi sáng nay chính tờ lệnh này đã được dán ở cổng phủ cho mọi người cùng đọc.
Khi Khải đọc xong, Cố Minh Đức mới nói, giọng ngắn, từng câu một, không một chữ thừa.
- Lệnh này đã ban sáng nay. Đã đóng triện. Đã dán ở cổng phủ. Đã gửi ra pháp trường. Đã giao một bản tận tay sư gia của đại nhân.
Ông dừng lại một nhịp thở, rồi nói tiếp.
- Lệnh của tri phủ đã ban ra trước dân chúng, không thể tự thu hồi giữa đường, nếu người ban lệnh không có tội. Hoãn đường lúc này, không phải giữ thể diện cho địa phương. Hoãn đường lúc này là để án cũ tự khôi phục lúc mười ba giờ, và để một người mà hai bàn tay vừa giơ ra giữa đường này phải quay lại pháp trường. Điều ấy, lệnh này không cho phép, và ta cũng không cho phép.
Rồi ông nhìn thẳng vào người đang đứng ở ghế dự khán, và nói rõ thêm một câu về chính chiếc ghế ấy, câu mà cả buổi trưa nay ông giữ lại cho đúng lúc này.
- Ghế đại nhân đang ngồi, là ghế dự khán. Là ghế của khách danh dự. Khách tới đường này để chứng kiến phép nước được thi hành. Khách không xử án ở đường này.
Một tiếng xì xào rất nhỏ chạy qua sân trong, rồi tắt ngay, vì không ai dám để tiếng của mình lớn hơn tiếng của hai người đang đối đáp giữa đường. Viên sư gia đứng sau ghế dự khán cúi đầu xuống thấp hơn nữa. Hắn hiểu, như chủ của hắn đang hiểu, rằng từng chữ của tri phủ đều có chỗ đứng trong lệ cũ của phủ, đều đã được chuẩn bị từ tờ lệnh ban sáng nay. Và đều đang được nói trước mặt gần một nghìn người dân, những người sẽ mang từng câu này ra khỏi sân phủ chiều nay và nói lại ở mọi bến đò, mọi quán chè, mọi thôn xóm trong vùng. Ở một nơi như vậy, quyền lực không thể dùng cách nó vẫn dùng trong phòng kín: rút người, chuyển hồ sơ, giữ nhân chứng ở đầu phố. Ở đây, nó chỉ còn một cách là ngồi xuống và xem tiếp, hoặc đứng dậy bỏ về và mang tiếng đã bỏ chạy khỏi một phiên xử công khai trước mặt dân chúng.
Cố Minh Đức nói câu cuối cùng của phần đối đáp, câu khiến cả sân nín thở, và ông nói nó không cao giọng hơn bất cứ câu nào trước đó.
- Đại nhân sợ một phiên xử công khai tới vậy, hay là sợ điều sắp được nói ra ở phiên xử này?
Đề đốc Lỗ Đình Uy nhìn ông rất lâu.
Trong cái nhìn ấy, Cố Minh Đức thấy nhiều thứ mà một vị quan làm nghề mấy chục năm đọc được trên mặt một đối thủ: sự giận dữ bị nén xuống vì thể diện, sự tính toán rất nhanh về cái giá của việc bỏ về giữa đường. Và một thoáng nhận ra, rất muộn, rằng buổi trưa nay đã đi quá xa để bất cứ ai còn kéo nó lại được bằng một lời khuyên bọc lễ. Ngoài sân, nắng giữa trưa đứng trên mái ngói của công đường, và một luồng gió lạnh rất nhẹ lại lướt qua án thư, làm mép của tờ đình đao lệnh khẽ rung. Như một lời nhắc chỉ dành cho hai người trong cuộc rằng ở một nơi khác của phủ này, một nén hương tro lạnh vẫn đang ngắn dần.
Đề đốc từ từ ngồi xuống.
Đó là cái ngồi xuống của một người hiểu rằng rút lui lúc này còn mất mặt hơn ở lại, và rằng ghế dự khán, một khi đã ngồi vào trước mặt dân chúng, chỉ có thể ngồi cho tới khi búa của chủ tọa gõ xuống tiếng cuối cùng. Ông ta đặt hai tay trở lại lên đầu gối, lần này bàn tay không nắm chặt nữa, mà buông ra, phẳng, như người đã chấp nhận xem hết một vở diễn mà mình không còn viết được hồi kết.
Cố Minh Đức không để cho cảnh ấy kéo dài thành một sự đắc thắng cho ai nhìn vào. Ông cúi xuống án thư ngay, trở lại nhịp của công đường, vì đồng hồ không dừng lại cho một cái ngồi xuống của Đề đốc. Mười hai giờ ba mươi hai phút. Còn hai mươi tám phút tới hạn chót cuối giờ Ngọ. Phần trình vật chứng đã xong. Phần nhân chứng đã xong. Đòn áp lực trực tiếp cuối cùng của phía bên kia đã thất bại tại đường, và từ giờ phút này, như ông biết rõ hơn bất cứ ai trong sân này, Đề đốc chỉ còn có thể im lặng.
Ông ra lệnh cuối cùng của phần này, giọng trở lại ngắn và rõ như mọi lệnh ông đã ban từ sáng. Trước khi ra lệnh, ông liếc xuống chồng vật chứng còn chưa trình ở phía trái án thư: ba đồng tiền giả khắc dấu đang nằm trong phong bì riêng. Trang sổ nợ tám trăm đồng đang nằm trong cặp hồ sơ, và con dao găm cán khắc chữ Đường đang nằm trong hộp tang vật niêm phong từ bến. Ba thứ ấy là phần việc của những phút sắp tới, và chúng đang chờ đúng một người bước vào đường để đối chiếu. Ông biết mình còn đủ sức cho phần ấy, không phải vì thân thể ông khá lên. Mà vì ông đã chia phần sức còn lại của mình cho từng phần của buổi trưa này, như chia một nén hương đã cháy tới đoạn cuối cho những việc cuối cùng phải làm.
- Truyền Lỗ Kính Đường, cháu của Đề đốc, vào đường đối chất.
Lính lệ ở cửa đường hô to tên người bị truyền, tiếng hô lan qua sân trong ra sân ngoài như một đợt sóng. Cửa đường mở ra.
Lỗ Kính Đường bước vào trong bộ áo gấm, hư hàm ngũ phẩm đeo trước ngực, và tiếng xì xào của cả sân phủ nổi lên như sóng.