THẺ BÀI HẮC BẠCH VÔ THƯỜNG - Chương 43: Tuyên Xử
Mười hai giờ bốn mươi tám phút, Cố Minh Đức bảo Trần Văn Khải đọc lại, ngay tại đường, ba dòng cuối của biên bản lời khai vừa ghi: tên người đâm, số nhát…
Nội dung chương
Mười hai giờ bốn mươi tám phút, Cố Minh Đức bảo Trần Văn Khải đọc lại, ngay tại đường, ba dòng cuối của biên bản lời khai vừa ghi: tên người đâm, số nhát đâm, và việc gài túi tiền cho người vô tội. Khải đọc to, chậm, từng chữ rõ ràng, để cả sân nghe lại một lần nữa trước khi chủ tọa tuyên xử. Khi hắn đọc xong, không một tiếng phản đối nào nổi lên từ bất cứ góc nào của sân phủ. Ngay cả sư gia của Đề đốc cũng cúi đầu nhìn xuống cặp giấy trên tay mình, không đứng dậy, không xin ghi ý kiến khác. Sự im lặng ấy, về sau Khải mới hiểu, chính là bản án đầu tiên: bản án của cả một trấn đã nghe đủ và đã tin đủ.
Cố Minh Đức đặt hai tay lên án, nhìn thẳng xuống đường. Ông tuyên xử từng khoản một, ngắn và rõ, mỗi khoản nói xong lại dừng một nhịp để Khải ghi kịp vào biên bản ngay tại đường, đóng dấu tay của thư lại vào cuối mỗi đoạn. Đó là lệ ông giữ cả đời: lời tuyên nào cũng phải thành chữ ngay trước mặt người nghe, để không ai sau này có thể nói rằng biên bản đã bị sửa trong phòng kín.
- Khoản thứ nhất. - Ông nói. - Lỗ Kính Đường, hai mươi chín tuổi, phạm tội giết người cướp của tại tiệm họ Ngô đêm mười hai tháng tám, và chủ mưu gài tang vật để đổ tội cho người vô tội. Tội danh đã rõ bằng vật chứng, nhân chứng và lời khai của đồng phạm tại đường hôm nay. Đường này tuyên: bắt giam Lỗ Kính Đường ngay tại công đường, đóng gông, giam tại phủ nha, chờ giải lên tỉnh đường xử theo luật. Hồ sơ, vật chứng và toàn bộ biên bản hội thẩm hôm nay đi theo người, không thiếu một tờ.
Lính lệ bước vào ngay khi ông dứt lời. Hai người giữ hai bên, một người mang gông gỗ tới. Kính Đường vùng một cái theo bản năng, áo gấm xô lệch, hư hàm ngũ phẩm rơi nghiêng trên ngực, rồi hắn đứng sững lại khi thấy không một ai trong sân này, kể cả lính doanh đi theo Đề đốc, bước lên ngăn cản. Gông đóng xuống vai hắn trước mặt bác hắn, trước mặt cả trấn. Tiếng gỗ khép lại nghe khô và gọn, như tiếng đóng một cánh cửa đã mở quá lâu. Hắn bị dẫn đi qua sân ngoài, qua đám đông tự dạt ra thành một lối đi im lặng. Không ai chửi rủa, không ai ném gì. Sự im lặng của những người từng phải cúi đầu trước nhà họ Lỗ ở bến đò, ở sòng bạc, ở khắp trấn này, nặng hơn mọi lời nguyền rủa.
Khi lính lệ dẫn hắn đi ngang qua ghế dự khán, Kính Đường dừng lại một nhịp, quay đầu nhìn bác mình. Đề đốc Lỗ Đình Uy lúc ấy mới mở mắt. Ông ta nhìn cháu mình thật lâu, cái nhìn của một người đã nuôi đứa trẻ này từ năm hai mươi mốt tuổi, đã cho nó tiền, cho nó hàm, cho nó thói quen tin rằng không có việc gì trên đời này không dọn dẹp được. Rồi ông ta đứng dậy, không nói một lời xin, không nói một lời trách, quay lưng bước ra khỏi sân phủ giữa sự im lặng của cả trấn. Lính doanh đi theo ông ta tự động dạt sang hai bên nhường đường cho dân, một cảnh mà sáng nay thôi không ai trong trấn dám tưởng tượng. Khải ghi vào biên bản một dòng ngắn: Đề đốc rời ghế dự khán trước khi phiên xử kết thúc, không phát biểu ý kiến.
Trước khi sang khoản thứ hai, Cố Minh Đức cho gọi vợ nạn nhân là Lâm Ngọc Phân lên nghe tuyên xử, vì bà là người của nhà bị hại, có quyền nghe tận tai kẻ giết chồng mình bị xử thế nào trước khi hắn bị giải đi. Bà Phân được người nhà dìu vào, áo tang còn mới, đứng ở bên hông đường, hai tay ôm chặt chiếc khăn đã ướt. Bà nhìn người bị đóng gông rất lâu, không khóc thành tiếng, chỉ nói một câu đủ để Khải ghi vào biên bản theo lệnh của chủ tọa.
- Chồng tôi cho hắn vay tiền, hắn trả bằng ba nhát dao. Hôm nay đường xử hắn trước mặt cả trấn, tôi không còn gì để oán nữa. Chỉ xin đường ghi lại: nhà tôi không nhận một đồng nào của nhà họ Lỗ để bãi nại, dù sau này có ai tới cửa nói gì đi nữa.
Cố Minh Đức gật đầu, cho Khải ghi nguyên văn câu nói ấy, rồi cho người dìu bà ra ngoài nghỉ, vì ông biết bà đã đứng vững được tới đây là nhờ một hơi sức cuối cùng. Đoạn xen vào ngắn ngủi ấy làm cả sân lặng thêm một tầng nữa: người ta hiểu rằng phiên xử này không chỉ gỡ tội cho một người sống, nó còn trả lại danh dự cho một người đã chết không nói được lời nào trong mười sáu ngày qua.
- Khoản thứ hai. - Cố Minh Đức nói tiếp, giọng đã ngắn hơi hơn, nhưng vẫn rõ. - Lỗ Phúc, quản gia của bị cáo, đồng phạm trong đêm án mạng, kẻ gài tang vật, cầm tang vật và mua chuộc nhân chứng khai gian. Đường này tuyên: giam riêng tại phủ, tách khỏi chủ cũ, chờ tỉnh đường xử. Lời khai tự thú toàn bộ tại đường hôm nay, cùng việc hắn khai trước giờ tuyên xử chứ không chờ bị kết tội rồi mới khai, được ghi nhận đầy đủ trong biên bản, để tỉnh đường lượng hình theo đúng phần công và phần tội của hắn.
Lỗ Phúc quỳ dưới đường, nghe tuyên xử phần của mình mà không ngẩng đầu. Khi lính lệ tới dẫn hắn về dãy lao, hắn tự đứng dậy, đi rất thẳng, không cần ai dìu như lúc vào đường nữa. Khải nhìn theo, lòng chợt hiểu một điều buồn bã: người đàn ông này, sau mười sáu ngày giữ im lặng cho một người chủ không xứng, cuối cùng lại đứng thẳng được chính vào lúc hắn nhận tội của mình trước cả trấn.
- Khoản thứ ba. - Ông nói, và lần này ông nhìn sang phía bên trái đường, nơi Quyền Đức Lâm đang đứng chờ từ đầu phiên xử trong bộ áo quan của phó tri phủ. - Phó tri phủ Quyền Đức Lâm, trong lúc tri phủ vắng mặt, đã xử gấp vụ án Trần Đại Trụ. Ông ta tin vào một lời khai gian chưa đối chiếu, bỏ qua hướng vết thương ghi ngược, bỏ qua tang vật tiền nhẹ bất thường, và kết án tử một người vô tội vào ngày hai mươi tháng tám. Đường này tuyên: đình chỉ chức vụ của Quyền Đức Lâm ngay tại đường, thu ấn tín phó tri phủ, chờ thanh tra của tỉnh đường tới xét việc. Từ giờ này, mọi lệnh do ông ta ký trong vụ án này đều vô hiệu.
Quyền Đức Lâm quỳ xuống, hai tay dâng ấn tín lên ngang đầu. Tay ông ta run tới mức lính lệ phải đỡ lấy hộp ấn. Ông ta không cãi một lời nào. Có lẽ trong tám phút nghe lời khai của Lỗ Phúc, ông ta đã tự tuyên án cho mình xong rồi. Khải ghi khoản đình chỉ vào biên bản, ghi cả việc thu ấn tín ngay tại đường, trước mặt dân chúng, để việc này không thể bị nói lại thành một cuộc bàn giao nội bộ êm thấm sau này.
Trước khi đứng dậy, Quyền Đức Lâm quay xuống dưới đường, nhìn người nông dân mà chính tay ông ta đã ký án tử tám ngày trước, và cúi đầu một cái rất thấp. Ông ta không nói lời xin lỗi thành tiếng, có lẽ vì ông ta hiểu một lời xin lỗi lúc này, trước mặt cả trấn, sẽ nghe như một cách xin nhẹ tội cho mình. Cái cúi đầu im lặng ấy, Khải ghi vào sổ tay riêng chứ không ghi vào biên bản, vì biên bản chỉ chép việc công, còn sổ tay của hắn chép cả những điều làm cho một phiên xử thành một việc của người với người. Dưới đường, Đại Trụ nhìn thấy cái cúi đầu ấy, ngơ ngác, rồi cũng cúi đầu đáp lại theo thói quen của người nông dân trước quan, một cảnh khiến mấy người đứng gần phải quay mặt đi.
Cố Minh Đức không bình luận gì về việc ấy. Ông chỉ nói thêm một câu, hướng về phía án thư, cho Khải ghi vào cuối khoản thứ ba.
- Việc thanh tra xử ông ta tới đâu là việc của tỉnh đường. Đường này chỉ ghi đúng phần lỗi thuộc về vụ án này, không thêm, không bớt.
- Khoản thứ tư. - Cố Minh Đức nói. - Vụ án Trần Đại Trụ. Bản án tử ký ngày hai mươi tháng tám, dựa trên lời khai gian, biên bản khám nghiệm sai và tang vật bị gài, kể từ giờ này bị hủy toàn bộ. Mọi ghi chép về tội giết người cướp của của Trần Đại Trụ trong hồ sơ của phủ đều bị gạch bỏ trước mặt hội thẩm hôm nay và ghi chú lý do gạch bỏ ngay bên cạnh.
Ông dừng lại. Hơi thở của ông ngắn tới mức Khải phải nghiêng người tới, sợ ông không nói hết được phần cuối cùng. Nhưng Cố Minh Đức vịn vào mép án, từ từ đứng dậy. Cả sân đứng dậy theo, tiếng ghế và tiếng người xô nhau khẽ vang lên rồi tắt. Ông đứng vịn án, nhìn xuống người nông dân vẫn quỳ dưới đường, hai vai còn run, đầu còn cúi, như người chưa dám tin rằng khoản tuyên thứ tư ấy là nói về mình, dù mọi chữ trong đó đều là tên mình.
Năm phút nữa là cuối giờ Ngọ. Đồng hồ nước bên án chỉ còn một khoảng rất ngắn. Khải cầm sẵn chiếc búa công đường, chờ đưa lên cho chủ tọa. Hắn hiểu rằng phần tuyên quan trọng nhất của cả phiên xử này vẫn chưa được nói ra. Đại nhân đã giữ nó lại sau cùng, tách khỏi mọi khoản xử tội, để nó đứng một mình như nó xứng đáng.
Cố Minh Đức nhìn người nông dân rất lâu, rồi nói câu áp chót của phiên xử, giọng không lớn mà cả sân đều nghe rõ.
- Trần Đại Trụ. Ngẩng đầu lên. Đường này còn một lời phải nói với ngươi.