THƯƠNG HẢI QUAN TRƯỜNG - Chương 18: Những gì còn nhớ
Đêm thứ bảy xuống chậm, nhưng trong đầu Võ Minh Khang đã bắt đầu chia mọi thứ thành hai loại. Những gì còn nhớ. Và những gì không chắc. Buổi tối, sau bữa…
Nội dung chương
Đêm thứ bảy xuống chậm, nhưng trong đầu Võ Minh Khang đã bắt đầu chia mọi thứ thành hai loại.
Những gì còn nhớ.
Và những gì không chắc.
Buổi tối, sau bữa cơm, cha anh ngồi ở phòng khách đọc báo như cố giữ cho nếp sinh hoạt trong nhà không lệch đi. Mẹ anh vá lại đường chỉ bung ở cổ áo sơ mi. Tivi nhà bên mở chương trình ca nhạc cuối tuần ồn ã. Tất cả đều yên như mặt nước trước gió. Chỉ có trong phòng riêng, dưới ánh đèn bàn ngả vàng, Minh Khang đang lật sổ và bắt đầu liệt kê những thứ không được phép để tan mất lần nữa.
Anh viết tiêu đề giữa trang:
“Còn nhớ.”
Rồi ngay dòng đầu tiên:
“1. Không phải người của ông Dân.”
Anh nhìn câu đó rất lâu.
Mọi suy nghĩ về cha, về Phạm Hữu Dân, về vụ năm ấy, đều phải bắt đầu từ đây. Nếu người truyền lời không phải người của ông Dân, vậy cha anh bị đẩy đi không phải để cứu ông Dân theo cách ai cũng tưởng. Mà là để cắt đứt ông khỏi một điều gì đó.
Anh viết tiếp:
“2. Tên: Nguyễn Hữu Lâm.”
Cây bút dừng một chút ở chữ “Lâm”.
Nguyễn Hữu Lâm là cái tên anh đã giữ được từ giữa ranh giới sống chết. Nhưng ngoài cái tên, anh còn gì? Một gương mặt mờ. Một nụ cười khó chịu. Một vai trò nào đó ở hành lang cơ quan. Có thể là thư ký. Có thể là người chuyển lời. Có thể là mắt xích trung gian không ai để ý. Chỉ từng đó thôi.
Minh Khang thêm vào bên cạnh:
“Người chuyển lời?”
Rồi:
“Thư ký / văn phòng / trung gian.”
Trang giấy trắng dần kín chữ. Anh không viết đẹp, nhưng càng viết đầu óc càng sáng ra.
“3. Đất cảng.”
“4. Kho cũ.”
“5. Hồ sơ bị rút.”
Ba dòng này đi liền nhau như một chuỗi. Hồi ở năm 2018, anh đã lần được tới kho muối cũ Bến Nam. Trước đó nữa là một cựu bảo vệ kho lưu trữ. Xa hơn nữa là những mẩu chuyện về bến cũ, kho cũ, hồ sơ giấy tờ đã từng đi qua tay cha anh. Mỗi đầu mối đều mỏng, nhưng khi ghép lại, tất cả đều chỉ về cùng một hướng: đất và hồ sơ.
Anh gạch một dấu mũi tên giữa ba dòng ấy.
Đất cảng không chỉ là đất.
Nó là tiền.
Là quy hoạch.
Là vị trí của những người đủ gần để ký, đủ xa để chối.
Tới đây, Minh Khang buộc phải dừng một lúc. Vì càng viết, anh càng thấy rõ mình đang ngồi trong căn phòng tuổi mười sáu, cầm cây bút bi rẻ tiền, mà đầu óc thì lôi cả những sợi dây của hai mươi năm sau trở ngược lại. Cảm giác đó vừa buồn cười vừa đáng sợ. Nếu ai bước vào nhìn trang sổ này, họ sẽ chỉ thấy một thằng học sinh đang ghi chép lộn xộn. Không ai nhìn ra đây là sơ đồ đầu tiên của một vụ việc đã nghiền nát đời anh.
Anh cúi xuống viết tiếp.
“6. Lũ mở kho lưu trữ.” Đây là mảnh nối lớn thứ hai sau cái tên Nguyễn Hữu Lâm. Nếu không có lũ, có thể hồ sơ vẫn bị rút, vẫn bị sửa, nhưng sẽ khó hơn. Còn khi thiên tai đổ xuống, mọi hỗn loạn đều trở thành áo khoác tốt nhất cho việc xóa dấu. Minh Khang không còn nhớ năm đó những giấy gì mất trước, giấy gì mất sau. Nhưng anh nhớ rất rõ cảm giác nhiều năm sau khi đứng trước một cựu bảo vệ kho, nghe lão nói trong lúc nhả khói thuốc:
Nước lên một cái là người ta chạy tán loạn. Mất một xấp hay mười xấp có khi cũng chẳng ai dám chắc.
Anh thêm vào cuối dòng:
“Thiên tai = cơ hội.”
Rồi ngồi lặng một lúc.
Từ ngoài phòng khách vọng vào tiếng cha anh ho khan. Không nặng, chỉ là kiểu hắng giọng quen thuộc trước khi lật trang báo mới. Âm thanh đó kéo Minh Khang quay về hiện tại rất nhanh.
Cha anh còn ở đây.
Còn trong căn nhà này.
Thế thì mọi ghi chép vẫn còn ý nghĩa.
Anh tiếp tục.
“7. Thu Hà rời xa sau biến cố.”
Ngòi bút dừng ở chữ “xa”.
Minh Khang không định đưa tình cảm vào giữa trang ghi chép lạnh như thế này. Nhưng rồi anh vẫn để lại. Không phải vì yếu lòng. Mà vì nếu quên trả cái giá tình cảm trong chuyện này, anh sẽ dễ biến toàn bộ vụ việc thành một trò giải đố thuần túy. Mà nó không phải.
Phía sau những hồ sơ, những lời nhắn, những chiếc xe rời thành phố là những con người thật. Có người mất danh dự. Có người mất tuổi trẻ. Có người mất người mình thương theo cách cả đời không nhặt lại được.
Anh viết tiếp, chậm hơn:
“8. Mẹ là người thấy lời đồn đầu tiên.”
“9. Cha tin vào trật tự cũ.”
“10. Mình từng phản ứng sai.”
Dòng cuối làm anh siết bút chặt hơn.
Đúng. Anh phải ghi cả lỗi của mình.
Nếu không, tất cả sẽ rất dễ trượt thành một ảo tưởng quen thuộc: rằng kiếp trước mình chỉ là nạn nhân. Không. Anh cũng góp phần làm mọi thứ xấu thêm bằng sự bốc đồng, bằng những trận đánh nhau, bằng cơn giận nhắm sai hướng, bằng việc chỉ nhìn thấy vết thương của mình mà không nhìn thấy cái giá cha mẹ phải chịu.
Viết xong mười dòng, Minh Khang ngả người ra lưng ghế, đọc lại từ đầu tới cuối.
Mỗi dòng đều là một mảnh.
Chưa đủ để kết luận chuyện gì.
Nhưng đủ để xác định đích đào.
Nguyễn Hữu Lâm.
Đất cảng.
Kho cũ.
Lũ.
Lời đồn.
Phạm Hữu Dân.
Giữ cha ở lại.
Anh dùng bút khoanh tròn ba mục cuối cùng, rồi nối lại bằng một đường đậm:
“Mục tiêu trước mắt.”
Lần đầu tiên từ lúc quay về, Minh Khang cảm thấy ký ức của mình không còn là một mớ hỗn độn chỉ biết làm anh đau. Nó bắt đầu thành công cụ. Thô, thiếu, rời rạc, nhưng vẫn là công cụ.
Ngay lúc ấy, ngoài phòng khách có tiếng chuông điện thoại bàn đổ lên.
Minh Khang và cây bút trong tay cùng khựng lại.
Tiếng chuông thứ hai vang lên.
Cha anh nhấc máy ngoài kia.
Anh không nghe rõ đầu dây bên kia nói gì, chỉ nghe giọng cha, rất ngắn:
Tôi nghe.
Rồi im.
Một quãng im đủ dài để Minh Khang thấy tay mình lạnh đi.
Anh đứng dậy, bước thật nhẹ ra gần cửa phòng, nín thở nghe.
Giọng cha anh lại vang lên, thấp và cứng.
Chuyện đó để mai nói.
Thêm một quãng im nữa.
Tôi hiểu.
Rồi cạch. Ống nghe được đặt xuống.
Minh Khang đứng yên trong bóng tối của hành lang giữa hai phòng. Không nghe rõ nội dung, nhưng anh biết điều gì vừa xảy ra.
Một mắt xích nữa đã động.
Anh quay trở lại bàn, cúi xuống trang giấy mới kín nửa.
Dưới mục số mười, anh viết thêm ngay một dòng:
“11. Tối nay có cuộc gọi thứ hai.”
Rồi, bên cạnh, rất nhỏ:
“Mai sẽ có người tới.”
Ngòi bút kéo hết câu đó xong thì đầu ngón tay anh đã lạnh hẳn.
Những gì còn nhớ đang dần khớp vào hiện tại.
Trong nhà tập thể, mọi câu chuyện đều lan nhanh. Khang chọn lọc lời mình nói để không tạo thêm hoang mang. Cậu giữ nguyên tắc: chỉ nói điều có thể kiểm tra, chỉ nhắc việc có thể làm ngay, và luôn để lại đường lui cho người nghe. Nhờ vậy, nhịp chương giữ được độ gọn nhưng vẫn có chiều sâu hành động.
Khang để ý nhịp nhà trong ngày những gì còn nhớ kỹ hơn mọi hôm. Ở chiếu nghỉ cầu thang, chỉ cần một ánh nhìn đổi hướng hay một câu bỏ lửng cũng đủ cho cậu đo mức căng đang tăng. Cậu không cố nói lớn để thuyết phục ai. Cậu chọn cách làm trước: ghi mốc, sắp thứ tự việc, chuẩn bị đường lui cho từng tình huống. tiếng mưa gõ mái tôn. Đến cuối buổi, cậu mở sổ đối chiếu điều gì chắc, điều gì chưa chắc để tránh tự cuốn vào suy đoán.
Trong chặng anh liệt kê được các đầu mối lớn: cha, phạm hữu dân, đất cảng, công văn giả., Khang hiểu sai lầm đắt nhất là phản ứng theo cảm giác. Cậu ép mình bám vào dữ kiện tại chỗ: ai nói gì, nói lúc nào, nói trước mặt ai, và thay đổi gì xuất hiện sau đó. Nhờ thế cậu bớt bị ký ức 2018 kéo đi quá xa. Ở nhà, cậu chỉ đề nghị việc có thể làm ngay để cha mẹ dễ theo hơn. Cậu chấp nhận đi chậm ở đầu, đổi lại giữ được nhịp tỉnh táo khi cửa nguy tới gần.
Và đó mới là điều đáng sợ nhất.