THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 32: Lẹm Ở Bến Dưới

Chiều ngày 16/07/2026, Hà Văn Lực tìm gặp Quách Văn Lẹm ở bến dưới Cẩm Lương, Đinh Văn Rô đi cùng anh. Lẹm đang buộc lại phên mảng thuê của một đoàn khác…

Nội dung chương

Chiều ngày 16/07/2026, Hà Văn Lực tìm gặp Quách Văn Lẹm ở bến dưới Cẩm Lương, Đinh Văn Rô đi cùng anh. Lẹm đang buộc lại phên mảng thuê của một đoàn khác ở mép bến. Anh ta tiếp hai người rất bình thường, rót nước mời khách và kể rành rọt chuyện nghề bè, chuyện lệ qua vực của dân bến dưới.

Lẹm nói về lệ qua vực còn rành hơn nhiều thợ trong đoàn của Lực. Anh ta nói người đi bè ở đoạn sông này thuộc ba điều kiêng từ ngày mới cầm sào. Anh ta nói về cách nghe nước ở cửa hẻm, cách nhìn bọt trôi để đoán xoáy, giọng nói đều và tay vẫn làm việc không ngừng.

Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Mấy đứa trẻ ở bến dưới Cẩm Lương chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn.

- Anh Lẹm ở bến dưới này, chuyện sông nước đoạn này anh thuộc lắm. Đoàn tôi sắp qua Cửa Thần, tôi muốn hỏi anh ít chuyện cũ.

- Chuyện nghề thì thợ cả cứ hỏi. Tôi biết tới đâu tôi nói tới đó.

Buổi làm việc ở bến dưới Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Nhưng khi Lực nhắc tới Cửa Thần và chuyến bè mùa lũ năm năm trước, không khí đổi hẳn. Lẹm đang buộc dây thì tay khựng lại. Anh ta nói nhanh rằng năm đó không có gì đáng nhớ, đoàn qua được là xong, rồi đứng dậy bỏ đi giữa câu chuyện, dù mảng thuê của anh ta chưa tới giờ xuống nước và phên mảng mới buộc được một nửa.

Lực và Rô ngồi lại ở mép bến nhìn theo. Một người thợ đang làm dở việc tay của mình mà bỏ đi chỉ vì một câu hỏi về chuyện cũ: hình ảnh đó nói nhiều hơn bất cứ lời phủ nhận nào. Rô lắc đầu chậm rãi và nói một câu với bạn mình.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Phần việc của Quách Văn Lẹm được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

- Người không có chuyện gì giấu thì không bỏ đi kiểu đó đâu, anh Lực.

- Tôi biết. Nhưng ép một người đang sợ nói ra sự thật ngay tại bến đông người thì không ra được gì. Phải cho anh ta một chỗ vắng và một lý do để nói.

Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe. Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.

Chiều đó, Lực không đuổi theo Lẹm. Anh quay về bãi neo của đoàn, ghi lại buổi gặp vào sổ tay: nhân chứng sống phản ứng bất thường khi bị hỏi về chuyến năm xưa, bỏ đi giữa câu chuyện, và nghi vấn trong đầu thợ cả được đặt ra rõ ràng từ buổi chiều này. Anh ghi chữ nghi vấn rất đậm, vì anh chưa có trong tay một lời thừa nhận nào cả.

Sổ tay của Đinh Văn Rô thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Câu chuyện ở bến dưới Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Đinh Văn Rô học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Quách Văn Lẹm kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào. Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.

Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng. Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ.

Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái. Không ai nhắc, Quách Văn Lẹm vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

mảng thứ 7 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Quách Văn Lẹm kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.

Dân ở bến dưới Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi.

Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Phần việc của Quách Văn Lẹm được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Câu chuyện ở bến dưới Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ.

Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Dân ở bến dưới Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ.

Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Gió sông thổi qua bến dưới Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về. Đinh Văn Rô học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành.

Quách Văn Lẹm kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa. Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu.

Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng. Quách Văn Lẹm kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Tối về, Rô kể lại cho Hảo nghe phản ứng của Lẹm ở bến dưới. Hảo nghe xong thì im lặng rất lâu. Ba người đàn ông của phường ngồi trên mảng điều hành và cùng hiểu một điều: chuyện năm xưa không còn là lời đồn nữa, nó là một sự thật đang được một người sống giữ chặt trong lòng, ở cách đoàn của họ chỉ một bãi sông.

Lực quyết định chờ. Anh nói với Rô và Hảo rằng người giữ bí mật năm năm không nói ra vì bị ép, họ chỉ nói ra khi tự thấy không giữ nổi nữa. Đoàn của anh đang neo ngay trước cái vực của câu chuyện đó, và thời gian lúc này đứng về phía sự thật hơn là đứng về phía người giấu nó.

Chương khác

Xem thêm