THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 34: Có Người Đã Vứt Vật Cấm
Sáng ngày 17/07/2026, ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương, Quách Văn Lẹm chủ động tìm gặp Hà Văn Lực. Anh ta tới một mình, không mang theo đồ nghề, mặt hốc…
Nội dung chương
Sáng ngày 17/07/2026, ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương, Quách Văn Lẹm chủ động tìm gặp Hà Văn Lực. Anh ta tới một mình, không mang theo đồ nghề, mặt hốc hác như người nhiều đêm không ngủ. Hai người ngồi xuống một phiến đá ở bờ vắng, mặt sông chảy qua trước mặt họ rộng và yên trong nắng sớm.
Lẹm im lặng rất lâu trước khi nói câu đầu tiên. Rồi anh thừa nhận một nửa sự thật mà anh đã giữ suốt năm năm. Trên mảng đầu của chuyến bè năm xưa, có một người đã lén vứt một vật thuộc loại cấm kỵ xuống vực Cửa Thần, vào đúng lúc đoàn neo chờ con nước ở cửa vực.
Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi. Không ai nhắc, Quách Văn Lẹm vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.
- Tôi nhìn thấy việc đó bằng mắt mình, thợ cả ạ. Năm năm nay, mùa lũ nào về tôi cũng nhớ tới buổi neo đó.
- Anh nói tiếp đi. Vật đó là vật gì, người đó là ai.
Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ.
Lẹm lắc đầu. Anh nói anh chưa nói được tới đó. Anh chỉ nói được rằng việc đó có thật, rằng anh đã im lặng suốt năm năm, và rằng không đêm nào trong mùa lũ anh ngủ yên được khi nghe tiếng nước sông dâng ngoài bến. Nửa sự thật của buổi sáng hôm đó dừng lại ở đúng chỗ đau nhất của nó.
Lực không ép thêm. Anh nhìn người thợ đang ngồi co lại trên phiến đá và hiểu rằng một bí mật giữ năm năm không mở ra hết trong một buổi sáng. Anh chỉ hỏi Lẹm một câu cuối: vì sao bây giờ anh mới chịu nói ra nửa sự thật này.
Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.
- Vì đoàn của anh sắp qua đúng cái vực đó, thợ cả ạ. Tôi không nói, đoàn anh qua vực mà không biết gì, tôi mang tội với cả mười mảng của phường.
- Anh nói được nửa này là anh đã cứu đoàn tôi một nửa rồi. Nửa còn lại, khi nào anh nói được, tôi ở bãi neo này chờ.
Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài. Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.
Hai người ngồi yên bên bờ sông một lúc lâu nữa trước khi đứng dậy. Lực ghi lại buổi gặp vào sổ tay ngay khi về tới mảng điều hành. Nhân chứng thừa nhận có người trên mảng đầu năm xưa đã vứt một vật cấm xuống vực, chưa nói vật là gì, chưa nói tên người, và lý do nói ra là vì đoàn này sắp qua đúng vực đó.
Hà Văn Lực ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào.
Phần việc của Quách Văn Lẹm được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.
Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.
Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu. Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe.
Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.
Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.
Mấy đứa trẻ ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn. Buổi làm việc ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.
Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi.
Dân ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.
Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 3 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều. Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ.
Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.
Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.
Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Việc gì qua tay Hà Văn Lực cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài.
Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi.
Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương, người ta nói chuyện con nước nhiều hơn nói chuyện giá hàng, vì nước là thứ quyết định hết.
Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.
Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu.
mảng thứ 3 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.
Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ.
Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.
Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.
Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.
Gió sông thổi qua bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.
Quách Văn Lẹm kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.
Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn. Quách Văn Lẹm kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.
Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Việc gì qua tay Hà Văn Lực cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài.
Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.
Buổi làm việc ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.
Tin thừa nhận một nửa này được Lực giữ kín trong nhóm nhỏ của mình: anh, Rô và Hảo. Anh không cho lan ra cả đoàn, vì một nửa sự thật lan ra sẽ thành mười câu đồn khác nhau, và đoàn đang cần yên để chuẩn bị cho ngày vượt vực hơn là cần một câu chuyện dở dang.
Buổi trưa hôm đó, Lực đứng ở đầu mảng nhìn về phía cửa hẻm. Dưới vực đó, năm năm trước, một vật cấm đã chìm xuống trong lúc đoàn neo chờ nước. Người vứt nó là ai và vật đó là gì, anh còn thiếu đúng hai mảnh cuối của bức tranh, và anh biết người giữ hai mảnh đó đang ở ngay bến dưới này.