THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 37: Người Vứt Vật Cấm Đã Chết

Sáng ngày 18/07/2026, ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương, Quách Văn Lẹm gặp lại Hà Văn Lực, Đinh Văn Rô đi cùng thợ cả. Ngày này của mùa lũ năm nay rơi…

Nội dung chương

Sáng ngày 18/07/2026, ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương, Quách Văn Lẹm gặp lại Hà Văn Lực, Đinh Văn Rô đi cùng thợ cả. Ngày này của mùa lũ năm nay rơi đúng vào những ngày đoàn chuẩn bị vượt vực. Lẹm tới bờ vắng sớm hơn hẹn, ngồi chờ sẵn trên phiến đá của buổi gặp hôm qua.

Lẹm nói thêm một nửa còn lại của bí mật, trừ hai điều anh vẫn giữ: tên người và vật đã bị vứt. Anh nói người đã vứt vật cấm xuống vực năm xưa nay không còn sống nữa. Người đó đã mất từ mấy năm trước, nên trên đời này không còn ai tự đứng ra tạ cho việc làm của chính mình được nữa.

Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

- Người đó mất rồi, thợ cả ạ. Mất từ năm kia, ở một khúc sông khác, không phải ở vực này.

- Anh chắc về việc người đó đã mất chứ, anh Lẹm.

Dân ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ.

- Tôi chắc. Tôi có tới đám của người đó. Việc này tôi nói ra vì tôi sợ đoàn của anh phải trả thay một món nợ không phải của họ.

Câu nói đó làm bờ sông vắng yên lặng rất lâu. Một món nợ ở đáy vực, người gây nợ đã mất. Một đoàn bè vô tội sắp phải đi qua đúng chỗ đó trong mấy ngày tới. Bức tranh của chuyện cũ giờ chỉ còn thiếu hai mảnh cuối là tên người và tên vật. Cái khung của nó đã đủ làm ba người đàn ông ngồi yên không nói nên lời.

Không ai nhắc, Quách Văn Lẹm vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Lực hỏi Lẹm câu hỏi mà anh đã giữ từ buổi sáng hôm qua. Nếu người có tội không còn sống nữa, thì ai sẽ là người tạ cho việc đó trước chúa vực. Lẹm nhìn anh rất lâu, rồi nói đó là câu anh không dám trả lời thay thợ cả, vì trả lời câu đó là đặt lên vai một người khác một việc nặng hơn cả cầm sào qua vực.

- Tôi nói ra được tới đây là hết sức của tôi rồi. Phần còn lại, thợ cả phải tự quyết cho đoàn của mình.

Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ. Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

- Anh nói vậy là anh đã nói nhiều hơn năm năm im lặng của anh rồi. Tôi cảm ơn anh, anh Lẹm.

Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn.

Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu. Mấy đứa trẻ ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn.

Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.

Sổ tay của Đinh Văn Rô thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.

Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép. Quách Văn Lẹm kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Buổi làm việc ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ. Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ.

Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Đinh Văn Rô ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.

Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.

Khi nắng đứng bóng, bóng của thợ bè đổ ngắn trên mặt mảng, và tiếng ve từ rừng ven sông kêu ran không ngớt. Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.

Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới. Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.

mảng thứ 8 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.

Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Câu chuyện ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Gió sông thổi qua bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Quách Văn Lẹm kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng. Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Sổ tay của Đinh Văn Rô thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu.

Mấy đứa trẻ ở bờ sông vắng dưới bến Cẩm Lương chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn. Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ.

Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.

Trên đường quay về bãi neo, Rô đi bên Lực và không nói một lời nào. Hai người bạn già đi dọc bờ sông trong nắng trưa, mỗi người mang một ý nghĩ riêng về cùng một câu hỏi chưa có lời đáp. Lực biết câu hỏi đó sớm muộn cũng quay về phía mình, vì trên đoàn này, người đứng ra nhận việc của phường trước mặt sông nước xưa nay chỉ có một người: thợ cả.

Buổi chiều hôm đó, Lực ngồi một mình ở đầu mảng điều hành rất lâu, nhìn mặt nước chảy về phía cửa hẻm. Anh chưa quyết gì cả, và anh cũng chưa nói thêm với ai về nửa sự thật vừa nghe. Nhưng trong sổ tay của mình, anh ghi lại đầy đủ buổi gặp: người vứt vật cấm năm xưa đã mất, không còn ai tự tạ được, và câu hỏi ai sẽ tạ thay vẫn còn bỏ trống ở cuối trang.

Chương khác

Xem thêm