THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 41: Vào Hẻm Cẩm Lương

Sáng ngày 20/07/2026, đoàn bè rời bãi neo trước cửa hẻm và tiến vào hẻm núi Cẩm Lương. Hai vách núi dựng đứng hai bên, lòng sông hẹp lại rõ rệt, nước lũ…

Nội dung chương

Sáng ngày 20/07/2026, đoàn bè rời bãi neo trước cửa hẻm và tiến vào hẻm núi Cẩm Lương. Hai vách núi dựng đứng hai bên, lòng sông hẹp lại rõ rệt, nước lũ đỏ quạch chảy xiết qua hẻm và mặt sông đầy bọt xoáy nhỏ. Hà Văn Lực cho đoàn thu hẹp khoảng cách giữa các mảng theo đúng thứ tự đã chốt.

Vào trong hẻm, ánh nắng chỉ còn là một vệt sáng cao trên đỉnh núi. Tiếng nước dội vào vách đá vang lại thành nhiều lớp, át hết tiếng nói thường. Lực hạ lệnh bỏ hết việc riêng trên các mảng: thợ chỉ giữ sào và dây, mắt nhìn mặt nước, tai chờ tiếng còi của mảng điều hành.

Đinh Văn Rô ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào.

- Trong hẻm này không ai nói chuyện lớn tiếng. Lệnh đi bằng còi và bằng tay ra hiệu, nghe rõ chưa.

- Rõ, thợ cả. Các mảng đã thu hẹp khoảng cách, sào và dây đều sẵn trong tay thợ rồi.

Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 5 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều.

Hà Văn Thao truyền lệnh của cha dọc đoàn bằng tay ra hiệu và bằng tiếng gọi ngắn ở từng mảng. Đinh Văn Rô ở mảng của mình kiểm lại dây chão lần cuối, tay anh đi qua từng nút buộc như đi qua một hàng chữ đã thuộc lòng. Cả đoàn di chuyển trong hẻm chậm và đều, như một con rắn nứa đang trườn vào một cái họng đá.

Nước trong hẻm xiết hơn hẳn đoạn ngoài, nhưng đó là cái xiết của địa hình mà thợ bè còn đọc được. Bọt trôi thẳng theo dòng, rác trôi không xoáy tròn tại chỗ. Lực đứng ở đầu mảng điều hành, mắt không rời mặt nước phía trước, trong lòng anh phân biệt rất rõ đoạn xiết này với vùng nước đang chờ đoàn ở cuối hẻm.

Gió sông thổi qua hẻm núi Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.

Đi hết nửa hẻm, đoàn gặp một bãi đá rộng ở bờ phải, đủ chỗ cho cả đoàn neo tạm. Lực cho đoàn dừng lại ở bãi đá để nghỉ tay và kiểm mảng một lượt. Thợ bè lên bờ duỗi chân, uống nước, và nhìn lại quãng hẻm vừa qua với vẻ mặt của người vừa đi qua một cái cổng hẹp.

Ở cuối hẻm phía trước, mặt nước mở ra thành một vùng rộng. Vùng nước đó phẳng một cách bất thường so với hai bên bờ đang xiết. Cái phẳng lặng đó nằm yên giữa tiếng nước ồn ào của cả hẻm, như một khoảng im lặng đặt sai chỗ. Lực nhìn vùng nước phẳng đó rất lâu mà không nói một lời nào.

Mấy đứa trẻ ở hẻm núi Cẩm Lương chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn.

- Phía trước là vùng nước gì mà phẳng thế hả cha. Nước hai bên đang xiết cơ mà.

Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu.

Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Câu chuyện ở hẻm núi Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.

Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. mảng thứ 5 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.

Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Việc gì qua tay Đinh Văn Rô cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài.

Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới. Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất.

Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng. Không ai nhắc, Hà Văn Thao vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Hà Văn Thao kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi. Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ.

Dân ở hẻm núi Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi. Đinh Văn Rô học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành.

Hà Văn Thao kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa. Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Sổ tay của Đinh Văn Rô thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.

Buổi làm việc ở hẻm núi Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.

Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

mảng thứ 5 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

Buổi làm việc ở hẻm núi Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

- Là cửa của nó đấy, Thao. Tới đây thì đoàn mình không còn đi theo sức của mình nữa. Từ đây, đi bước nào phải tính bước đó.

Buổi sáng vào hẻm khép lại bằng lệnh neo staging ở bãi đá cuối hẻm. Đoàn sẽ nghỉ ở đây, qua một xoáy thường ở cửa hẻm nếu cần, làm lễ tạ trước vực vào buổi chiều, và chờ đỉnh lũ sáng mai để vượt Cửa Thần theo đúng kế hoạch đã khóa trên mảng điều hành.

Chương khác

Xem thêm