THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 44: Thứ Tự Qua Vực

Tối ngày 20/07/2026, tại bãi staging trước vực Cửa Thần, Hà Văn Lực phổ biến thứ tự qua vực cho sáng ngày 21/07 trước toàn đoàn. Thợ của mười mảng ngồi…

Nội dung chương

Tối ngày 20/07/2026, tại bãi staging trước vực Cửa Thần, Hà Văn Lực phổ biến thứ tự qua vực cho sáng ngày 21/07 trước toàn đoàn. Thợ của mười mảng ngồi quanh mảng điều hành, nghe thợ cả nói từng mục một, không ai chen lời và không ai hỏi lại những việc đã chốt từ đêm kiểm cuối.

Thứ tự được khóa rõ ràng. Mảng thứ 1 đi đầu như lệ của mọi chuyến qua vực. Mảng điều hành của thợ cả đi ngay sau mảng đầu để xử lý mọi việc phát sinh. Các mảng còn lại nối nhau phía sau, giữ khoảng cách đều nhau theo hiệu còi, mảng nào cũng không được tự ý vượt lên hay tụt lại.

Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Câu chuyện ở bãi staging trước vực Cửa Thần những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

- Thứ tự này chốt từ tối nay, sáng mai không bàn lại nữa. Mảng thứ 1 đi đầu, mảng điều hành theo sát phía sau.

- Em và anh Ơn nhận hiệu còi cuối cùng rồi, thợ cả. Sáng mai sào đầu của mảng thứ 1 nghe còi của thợ cả mà đi.

Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ. Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên.

Trần Văn Nhỏ nói câu đó với giọng chắc của người trẻ đã nhận việc nặng nhất đoàn. Vi Văn Ơn ngồi bên gật đầu, tay đặt trên cây sào đầu của mình. Hai người thợ của mảng đầu trong buổi tối hôm đó bình tĩnh như mọi thợ bè trước một ngày làm việc lớn, và hình ảnh đó ở lại trong đầu Lực rất lâu về sau.

Sau khi phổ biến thứ tự, Lực tự tay kiểm lại ba thứ đặt ở đầu mảng điều hành cho ngày mai. Bộ áo xô của anh gấp ngay ngắn. Cây lao ngạnh đồng cổ nằm dọc mạn mảng, lưỡi lao hướng vào trong. Mâm gạo muối riêng cho việc tạ đặt trong một thúng nhỏ có nắp, buộc dây riêng và tách hẳn với phần lễ chung của đoàn.

Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

- Ba thứ này để đúng chỗ này, không ai được dịch đi đâu trong đêm nay. Sáng mai tôi cần chúng trong tầm tay của mình.

- Con ghi vào sổ rồi, cha. Áo xô, lao đồng và thúng gạo muối riêng, cả ba ở đầu mảng điều hành.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.

Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn. Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.

Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.

Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Phần việc của Trần Văn Nhỏ được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Không ai nhắc, Trần Văn Nhỏ vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe.

Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Trần Văn Nhỏ kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.

Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất. Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.

Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày. Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.

Ở bãi staging trước vực Cửa Thần, người ta nói chuyện con nước nhiều hơn nói chuyện giá hàng, vì nước là thứ quyết định hết. Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.

Buổi làm việc ở bãi staging trước vực Cửa Thần bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ. Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Hà Văn Thao ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Trần Văn Nhỏ kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Sổ tay của Hà Văn Thao thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu.

Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

Gió sông thổi qua bãi staging trước vực Cửa Thần mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.

Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Phần việc của Trần Văn Nhỏ được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

mảng thứ 1 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Buổi làm việc ở bãi staging trước vực Cửa Thần bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.

Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Không ai nhắc, Trần Văn Nhỏ vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

Dân ở bãi staging trước vực Cửa Thần quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Hà Văn Thao ghi từng mục vào sổ phụ và đọc lại cho cha nghe. Đêm staging cuối cùng của đoàn trôi qua trong tiếng nước và tiếng thợ trực ca đi lại nhẹ trên bãi đá. Ai cũng ngủ sớm theo lệnh, trừ ca trực và trừ người thợ cả nằm nghe nước tới gần nửa đêm.

Nửa đêm, một tiếng huýt gió nổi lên một lần rất xa từ phía vực, nhỏ và ngắn, rồi tắt hẳn. Cả bãi staging thức giấc trong một nhịp, nhiều người ngồi dậy nhìn vào bóng tối phía mặt nước. Rồi không có tiếng thứ hai. Đoàn nằm xuống lại theo lệnh của thợ cả, và đêm lại yên cho tới gần sáng.

Chương khác

Xem thêm