THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 45: Đỉnh Lũ Sáng Hai Mốt

Rạng sáng ngày 21/07/2026, nước sông Mã ở vực Cửa Thần đạt đỉnh lũ của mùa này. Mặt vực sẫm và nặng, bọt nước và rác trôi xoáy thành vòng chậm quanh vùng…

Nội dung chương

Rạng sáng ngày 21/07/2026, nước sông Mã ở vực Cửa Thần đạt đỉnh lũ của mùa này. Mặt vực sẫm và nặng, bọt nước và rác trôi xoáy thành vòng chậm quanh vùng vực rộng. Hà Văn Lực đứng ở đầu mảng điều hành từ lúc trời chưa sáng hẳn, tay cầm còi sậy, mắt nhìn mực nước ở cọc đá đánh dấu bên bãi staging.

Đinh Văn Rô và Hà Văn Thao đứng hai bên thợ cả, chờ hiệu lệnh đầu tiên của ngày vượt vực. Cả đoàn đã dậy từ sớm, thợ các mảng vào vị trí của mình trong yên lặng. Không một bếp lửa nào được nhóm sáng nay, vì đoàn sẽ đi vào vùng nước của vực ngay khi trời đủ sáng để nhìn bọt nước.

Việc gì qua tay Đinh Văn Rô cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

- Nước đạt đỉnh rồi. Đoàn bắt đầu vào vùng nước của Cửa Thần theo thứ tự đã khóa tối qua.

- Các mảng nghe rõ. Giữ khoảng cách đều, mắt nhìn mảng trước, tai nghe còi của thợ cả.

Gió sông thổi qua vực Cửa Thần mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về. Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Tiếng còi đầu tiên của ngày vượt vực vang lên trong hẻm núi và dội lại từ hai vách đá. Mảng thứ 1 nhổ neo trước tiên, trượt ra khỏi bãi staging và tiến vào vùng nước của vực theo đúng vị trí đi đầu của nó. Mảng điều hành của thợ cả nối theo ngay phía sau, rồi lần lượt các mảng còn lại rời bãi theo thứ tự.

Đoàn đi vào vùng nước của Cửa Thần chậm hơn mọi chặng trước rất nhiều. Sào của thợ các mảng chống xuống mà nhiều chỗ không chạm được đáy, vì lòng sông ở vùng vực sâu hơn hẳn đoạn ngoài. Thợ chuyển sang giữ hướng bằng sào dài và dây liên kết giữa các mảng, như cách người ta dắt nhau qua một mặt nước không có đường.

Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó. Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi.

Bọt nước quanh vùng vực xoáy thành vòng chậm và rộng, rác trôi đi theo vòng đó một cách đều đặn tới mức lạ thường. Lực nhìn vòng bọt đó mà trong lòng tính nhịp di chuyển của đoàn: còn một quãng nữa mảng đầu mới tới giữa vùng xoáy, và quãng đó là quãng anh lo nhất từ ngày nghe già bến kể địa hình ở Cẩm Lương.

- Mảng thứ 1 giữ hướng này, đừng để đầu mảng lệch theo vòng bọt. Mảng điều hành thu hẹp khoảng cách thêm một sào.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

- Sào đầu nghe rõ, thợ cả. Tụi em giữ hướng, mảng đang đi đều vào trong.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Ở vực Cửa Thần, người ta nói chuyện con nước nhiều hơn nói chuyện giá hàng, vì nước là thứ quyết định hết.

Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.

Câu chuyện ở vực Cửa Thần những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè. Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi.

Không ai nhắc, Hà Văn Thao vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

Mấy đứa trẻ ở vực Cửa Thần chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Buổi làm việc ở vực Cửa Thần bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.

Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe. Khi nắng đứng bóng, bóng của thợ bè đổ ngắn trên mặt mảng, và tiếng ve từ rừng ven sông kêu ran không ngớt.

Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu.

Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 2 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều. Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Đinh Văn Rô ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.

Gió sông thổi qua vực Cửa Thần mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi. Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.

Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

mảng thứ 2 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Buổi làm việc ở vực Cửa Thần bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.

Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Không ai nhắc, Hà Văn Thao vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên.

Dân ở vực Cửa Thần quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Giọng của Nhỏ đáp lại qua tiếng nước, trẻ và rõ. Mảng thứ 1 chở 50 tấn luồng tiến vào vùng xoáy từng chút một, nặng và chậm. Nhưng khi mảng đầu tới gần giữa vùng xoáy, Lực nhận ra một điều không hợp với con nước sáng nay: tốc độ của mảng thứ 1 chậm lại một cách bất thường, như có một sức nặng vô hình nào đó đang ghì nó lại từ phía dưới.

Anh đưa còi lên miệng định thổi lệnh ghìm đoàn lại để xem xét, nhưng đúng lúc đó, mặt nước quanh mảng thứ 1 đổi khác hẳn. Vòng bọt xoáy quanh vùng vực bỗng thu hẹp và quay nhanh hơn. Cả đoàn trên các mảng phía sau cùng nhìn về phía mảng đầu, và một cảm giác lạnh chạy dọc bãi sông khi mọi người nhận ra con nước trước mặt mình không còn là con nước họ vừa đi qua.

Chương khác

Xem thêm