THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 42: Xoáy Thường Ở Cửa Hẻm

Trưa ngày 20/07/2026, ở cửa hẻm Cẩm Lương, mảng thứ 3 của đoàn lọt vào một xoáy nước mạnh khi đang dịch chuyển vào vị trí neo staging. Mặt mảng chao và…

Nội dung chương

Trưa ngày 20/07/2026, ở cửa hẻm Cẩm Lương, mảng thứ 3 của đoàn lọt vào một xoáy nước mạnh khi đang dịch chuyển vào vị trí neo staging. Mặt mảng chao và xoay ngang, đầu mảng bị dòng xoáy kéo chệch về phía vách đá. Sầm Văn Đức và Hà Văn Pín ở các mảng gần nhất cùng thợ trên mảng thứ 3 chống sào hết sức để giữ mảng.

Hà Văn Lực đứng trên bãi đá staging hô lệnh qua tiếng nước. Anh hô dây cho hai mảng bên ghì mạn ngoài của mảng thứ 3, hô sào cho thợ trên mảng chống về phía dòng xiết. Từng lệnh một đi rõ ràng qua tiếng nước dội vách đá, và thợ của ba mảng làm theo không một nhịp thừa.

Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi. mảng thứ 3 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.

- Ghì dây mạn ngoài vào. Sào chống đều tay, không ai được buông sào giữa chừng đâu.

- Mảng đang ra rồi thợ cả ơi. Thêm một nhịp sào nữa là nó thoát khỏi vòng xoáy.

Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.

Sau một lúc vật lộn hoàn toàn bằng sức người, mảng thứ 3 thoát ra khỏi xoáy ở cửa hẻm và trở lại vị trí neo an toàn. Không ai bị thương, hàng trên mảng không ướt, phên nứa chỉ lỏng một mối buộc nhỏ và được thợ của mảng siết lại ngay tại chỗ.

Khi cả bãi staging đã yên, Lực nói rõ cho cả đoàn nghe một điều quan trọng trước ngày vượt vực. Anh nói xoáy vừa rồi là xoáy đất, sinh ra từ cửa hẻm hẹp và đá ngầm, và nó qua được bằng nghề của thợ bè. Anh nhắc cả đoàn nhớ kỹ cảm giác của một xoáy thường, để ngày mai không ai nhầm nó với cái đang chờ ở Cửa Thần.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ.

- Xoáy này là xoáy đất, qua được bằng nghề. Cái chờ ở Cửa Thần ngày mai không qua bằng cách này được đâu.

- Nghe thợ cả nói vậy, tôi ở dưới sào nghe rõ lắm. Xoáy này kéo tay tôi biết được sức của nó, kéo đều và kéo theo dòng.

Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài. Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất. Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.

Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.

Sầm Văn Đức kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.

Hà Văn Pín ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào.

Câu chuyện ở cửa hẻm Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu. Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn.

Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 3 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi.

Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Gió sông thổi qua cửa hẻm Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Việc gì qua tay Hà Văn Pín cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài.

Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi. Hà Văn Pín học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành.

Phần việc của Sầm Văn Đức được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn. Sầm Văn Đức kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Sổ tay của Hà Văn Pín thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ.

Buổi làm việc ở cửa hẻm Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Phần việc của Sầm Văn Đức được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

mảng thứ 3 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.

Buổi làm việc ở cửa hẻm Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.

Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.

Đức nói câu đó trong lúc rửa tay ở mép nước. Anh là người vừa chống sào ở vị trí nặng nhất trên mảng thứ 3. Lời của anh làm bài học của buổi trưa hôm đó thêm chắc: thợ bè phân biệt được xoáy thường bằng chính tay sào của mình, và ngày mai, nếu tay sào không còn đọc được sức kéo nữa, đó mới là lúc đoàn gặp chuyện thật.

Buổi chiều, đoàn neo staging yên ổn ở bãi đá cuối hẻm. Trước mặt đoàn là vùng nước của Cửa Thần, phẳng và sẫm màu. Lực cho thợ nghỉ sớm và giữ sức cho lễ chiều và cho sáng mai, ngày vượt vực mà cả chuyến đi gần hai mươi ngày này đã hướng về từ buổi sáng đầu tiên ở bến Hồi Xuân.

Chương khác

Xem thêm