Trại Buôn Người - Quyển 1 - Chương 19: Biên giới
Đoàn người dừng lại trước một con mương cạn. Con mương rộng khoảng ba mét, sâu khoảng một mét, đáy đầy bùn khô nứt nẻ và cỏ dại. Hai bên bờ, cỏ mọc um…
Nội dung chương
Đoàn người dừng lại trước một con mương cạn. Con mương rộng khoảng ba mét, sâu khoảng một mét, đáy đầy bùn khô nứt nẻ và cỏ dại. Hai bên bờ, cỏ mọc um tùm, có những bụi cây gai góc. Đây là một con mương thủy lợi cũ, đã bị bỏ hoang từ lâu, giờ trở thành ranh giới tự nhiên giữa hai quốc gia.
Bên kia con mương, Phong nhìn thấy một cột mốc bằng đá, cũ kỹ, rêu phong phủ đầy. Cột mốc cao khoảng một mét, hình trụ vuông, đỉnh hơi vát. Trên mặt đá, anh lờ mờ đọc được dòng chữ đã mờ theo năm tháng: "VIỆT NAM - CAMPUCHIA". Bên dưới, có những con số mà anh không đọc rõ trong ánh trăng mờ. Đây rồi. Biên giới. Ranh giới giữa hai quốc gia. Ranh giới giữa quê hương và đất khách. Ranh giới giữa tự do và nô lệ. Ranh giới giữa làm người và làm "hàng".
Phong đứng nhìn cột mốc, lòng dâng lên một nỗi xúc động khó tả, nghẹn ngào như có ai bóp chặt cổ họng. Anh đã từng học về biên giới trong sách giáo khoa địa lý, đã từng thấy cột mốc trên tivi trong những phóng sự về biên phòng, nhưng chưa bao giờ nghĩ có một ngày mình sẽ đứng trước cột mốc biên giới trong hoàn cảnh này. Không phải như một du khách chụp ảnh lưu niệm, không phải như một người lính biên phòng canh giữ Tổ quốc, mà như một kẻ vượt biên trái phép, một món "hàng" đang bị buôn lậu qua biên giới trong đêm tối.
Gã mặt sẹo không bước qua ngay. Hắn làm một việc khiến Phong ngạc nhiên: hắn quỳ xuống trước cột mốc, lấy từ trong túi ra ba nén nhang và một cái bật lửa. Hắn thắp nhang, cắm xuống đất trước cột mốc, rồi chắp tay khấn vái, miệng lẩm bẩm những lời mà Phong không nghe rõ. Động tác của hắn thành kính đến lạ, khác hẳn với vẻ hung dữ thường ngày.
Sáu người đứng nhìn, không ai dám nói gì. Hai con chó cũng nằm im, như chúng cũng hiểu đây là một nghi lễ quan trọng, không được quấy rầy. Khói nhang bay lên, lượn lờ trong gió đêm, mùi nhang trầm thoang thoảng, quyện với mùi bùn đất, tạo thành một mùi hương kỳ lạ, vừa linh thiêng, vừa ma mị.
Phong nhìn gã mặt sẹo đang quỳ khấn, lòng dâng lên một cảm xúc phức tạp. Một kẻ buôn người, một kẻ dẫn dắt những con người vô tội vào địa ngục, mà cũng biết khấn vái thần linh? Hắn khấn gì? Khấn cho chuyến "hàng" trót lọt? Khấn cho bọn anh không bị phát hiện? Hay khấn cho chính hắn được bình an, không bị bắt, không bị trừng phạt? Phong không biết, nhưng anh thấy mỉa mai đến đau lòng: kẻ ác cũng cần thần linh phù hộ. Hay là, trong thâm tâm hắn, hắn cũng biết mình đang làm điều ác, nên cần khấn vái để xin tha thứ?
Trong lúc gã mặt sẹo khấn vái, Phong tranh thủ quan sát xung quanh, ghi nhớ địa hình một cách có hệ thống như cách anh vẫn làm khi phân tích hệ thống: đầu vào, đầu ra, các điểm mốc. Anh nhìn cột mốc, ghi nhớ hình dáng trụ vuông, chiều cao khoảng một mét, rêu phong phủ đầy mặt Đông, dòng chữ "VIỆT NAM - CAMPUCHIA" đã mờ nhưng vẫn đọc được. Anh nhìn con mương cạn, ghi nhớ hướng chảy Bắc-Nam, độ rộng ba mét, độ sâu một mét, đáy bùn khô nứt nẻ. Anh nhìn về phía sau, nơi ánh trăng vẫn còn chiếu sáng cánh đồng mía bạt ngàn, ghi nhớ hướng về quê hương là hướng Đông. Anh nhìn rặng cây phía Bắc, ghi nhớ hình dáng đặc biệt của một cây cổ thụ to nhất. Anh cố ghi nhớ tọa độ của nơi này, dù không có GPS, chỉ bằng trí nhớ và những dấu hiệu tự nhiên: cột mốc đá rêu phong, con mương cạn hướng Bắc-Nam, rặng mía phía Đông, nghĩa địa phía Đông-Nam, cây cổ thụ phía Bắc.
Anh cũng nhìn lên bầu trời, xác định lại phương hướng bằng ngôi sao Bắc Đẩu. Phía Đông là Việt Nam, phía Tây là Campuchia. Con mương cạn chạy theo hướng Bắc-Nam, là ranh giới tự nhiên. Cột mốc nằm ở giữa, là ranh giới nhân tạo. Bước qua con mương này, bước qua cột mốc này, là bước sang một thế giới khác, một cuộc đời khác.
Gã mặt sẹo khấn xong, hắn đứng dậy, phủi quần, vẻ mặt trở lại lạnh lùng như cũ, như thể nghi lễ vừa rồi chỉ là một thủ tục bắt buộc, không hơn không kém. Hắn quay lại nhìn sáu người, ánh mắt sắc như dao:
- Qua đây, là đất Campuchia. Từ đây, chúng mày không còn là người Việt Nam nữa. Chúng mày là hàng. Nhớ kỹ. Hàng thì phải nghe lời, hàng không được hỏi, hàng không được chạy. Hiểu chưa?
- Hiểu... - Sáu người lí nhí đáp, giọng run run.
- To lên! - Gã quát.
- HIỂU! - Cả đoàn đồng thanh, giọng vang lên trong đêm tối, át cả tiếng côn trùng.
Gã mặt sẹo gật đầu, có vẻ hài lòng, rồi bước xuống con mương cạn. Hắn lội qua lớp bùn khô nứt nẻ, trèo lên bờ bên kia một cách nhẹ nhàng, như đã làm việc này hàng trăm lần. Hai con chó cũng nhảy qua theo, đáp xuống bờ bên kia gọn gàng.
Sáu người đứng bên này, nhìn sang bên kia, chân như đeo chì, không ai dám bước, không ai dám là người đầu tiên. Con mương cạn chỉ rộng ba mét, một bước nhảy là qua, một đứa trẻ cũng nhảy qua được, nhưng sao nó như một vực thẳm không đáy, như một ranh giới giữa sống và chết. Bên này là Việt Nam, là quê hương, là mẹ, là tất cả những gì thân thương nhất. Bên kia là Campuchia, là đất khách quê người, là những điều không biết trước, là địa ngục đang chờ với nanh vuốt giấu kín.
Phong nhìn cột mốc, nhìn dòng chữ "VIỆT NAM" đã mờ theo năm tháng, lòng đau như cắt, như có ai cầm dao cứa vào tim. Anh nghĩ về mẹ, giờ này có lẽ mẹ đã ngủ say sau một ngày mệt mỏi, hoặc có lẽ mẹ đang trằn trọc không ngủ được vì lo cho con trai nơi đất khách. Anh nghĩ về căn nhà nhỏ ở quê với mái ngói cũ kỹ, về bữa cơm đạm bạc nhưng ấm cúng với canh rau và cá kho, về những ngày tháng bình yên dù nghèo khó nhưng đầy ắp tiếng cười. Tất cả giờ đã ở phía sau, cách anh chỉ ba mét ngắn ngủi, mà như cách cả một đời người dài đằng đẵng không thể vượt qua.
- Đi! - Gã mặt sẹo quát khẽ từ bên kia.
Đức là người đầu tiên bước qua, dù chân cậu bé vẫn còn run. Cậu bé nhảy xuống mương, lội qua lớp bùn khô nứt nẻ, rồi trèo lên bờ bên kia, không dám nhìn lại dù chỉ một lần, như sợ rằng nếu nhìn lại sẽ không còn can đảm bước tiếp. Kiều là người thứ hai, cô bé được Phong đỡ xuống mương cẩn thận, rồi tự mình trèo lên bờ bên kia, tay vẫn còn run. Hòa thứ ba, cậu bé nhảy qua mương một cách gọn gàng, tiếp đất vững vàng, như muốn chứng tỏ mình vẫn còn sức, vẫn còn là một chàng trai mạnh mẽ. Nam thứ tư, cậu ta bước qua với vẻ mặt lạnh lùng, không một chút do dự, như thể biên giới với cậu chỉ là một con mương bình thường, như thể cậu đã quá quen với việc bước qua những ranh giới. Bảo thứ năm, cậu ta dừng lại một chút trước cột mốc, nhìn dòng chữ "VIỆT NAM" thật lâu rồi mới bước qua, ánh mắt có gì đó buồn bã, như đang từ biệt một điều gì đó quan trọng.
Phong là người cuối cùng. Anh đứng trước cột mốc, nhìn dòng chữ "VIỆT NAM" lần cuối. Anh nghĩ về mẹ, đang ngủ ở nhà, không biết con trai mình vừa bước qua biên giới. Anh nghĩ về lời hứa ba tháng, giờ nghe sao mà xa vời. Anh nghĩ về tất cả những gì mình bỏ lại phía sau: quê hương, gia đình, tự do, danh dự. Rồi anh cúi đầu, chào quê hương lần cuối, và bước qua.
Khi chân anh chạm đất bên kia, anh cảm thấy như có một cánh cửa vừa đóng sập sau lưng, một cánh cửa vô hình nhưng nặng như đá tảng. Gió đêm thổi qua, lạnh buốt, mang theo mùi đất lạ, mùi cỏ lạ, mùi của một quốc gia khác. Đất bên này cũng là đất, trời bên này cũng là trời, nhưng sao anh cảm thấy mọi thứ đều khác. Không khí nặng nề hơn, bóng tối dày đặc hơn, và nỗi sợ hãi trong lòng anh lớn hơn bao giờ hết.
Phong đứng đó một lúc lâu, nhìn về phía sau, nơi cột mốc vẫn đứng sừng sững trong ánh trăng mờ, như một người lính già trung thành canh giữ biên cương Tổ quốc. Anh thầm nói trong lòng: "Mẹ ơi, con xin lỗi. Con đã bước qua biên giới rồi. Nhưng con hứa, con sẽ trở về. Dù có chuyện gì xảy ra, con cũng sẽ trở về."
Rồi anh quay về phía trước, bước theo đoàn, mỗi bước đi nặng như đeo đá. Không còn quay đầu nữa rồi. Từ đây, anh là một kẻ xa quê, một món "hàng" bị buôn bán, một con người không còn tổ quốc che chở, không còn pháp luật bảo vệ. Nhưng anh vẫn còn mẹ đang đợi ở nhà, vẫn còn lời hứa ba tháng chưa thực hiện, vẫn còn ý chí chưa bị bẻ gãy. Và chỉ cần còn những thứ đó, anh sẽ không gục ngã, sẽ tìm đường trở về.
Bước qua cột mốc, không còn quay đầu lại được nữa. Gã mặt sẹo quỳ xuống, thắp ba nén nhang trước cột mốc: "Xin các ngài cho qua." Rồi hắn đứng dậy, phủi quần, bước qua bên kia. Vẻ mặt thản nhiên như đang đi dạo trong vườn nhà mình vào một buổi chiều yên bình không một chút lo toan nào của cuộc đời đầy sóng gió.