TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 4: Vựa Đồng Định Giá Theo Cân
Sáng ngày 11 tháng 08 năm 2026, lúc mười giờ, Nguyễn Văn Thuần đạp xe ra khu bãi ven hồ nơi có vựa thu mua đồng phế liệu của Hoàng Văn Bạo. Ông đi chuyến…
Nội dung chương
Sáng ngày 11 tháng 08 năm 2026, lúc mười giờ, Nguyễn Văn Thuần đạp xe ra khu bãi ven hồ nơi có vựa thu mua đồng phế liệu của Hoàng Văn Bạo. Ông đi chuyến này với một lý do bề ngoài rất rõ ràng: xưởng họ Nguyễn còn mấy bao đồng vụn và bavia cũ cần bán đi để lấy tiền mua than cho đợt đúc sắp tới. Vựa của Bạo là nơi thu mua quen thuộc của nhiều xưởng nhỏ quanh vùng. Nhưng trong lòng, Thuần biết ông còn muốn tận mắt nhìn cách Bạo làm ăn và nghe chính miệng Bạo nói về quả chuông vừa lộ ra dưới bùn, thay vì chỉ nghe lời kể vòng vo qua người khác.
Vựa của Bạo nằm trên một khoảnh đất rộng được quây bằng tôn cũ, phía trước chất đầy những đống đồng phế liệu phân loại sơ sài: dây điện đã tuốt vỏ, nồi niêu móp méo, ống đồng cong queo và mấy khung máy cũ gỉ sét. Mùi kim loại, mùi dầu máy và mùi rác ẩm quyện vào nhau, nồng lên dưới nắng tháng tám. Một chiếc cân điện tử lớn đặt ngay giữa sân, bên cạnh là bàn làm việc kê dưới mái che, trên bàn có sổ ghi chép, máy tính cầm tay và một ấm trà đã nguội. Hai người làm thuê đang phân loại đồng, tiếng kim loại va vào nhau loảng xoảng không dứt.
Hoàng Văn Bạo ngồi ở bàn làm việc, dáng người thấp đậm, tóc húi ngắn, tay đeo chiếc đồng hồ to bản đã xước mặt. Thấy Thuần dắt xe vào, Bạo đứng dậy chào với vẻ niềm nở của một người buôn bán quen mặt cả làng.
- Cụ Thuần hôm nay đích thân mang hàng ra à? Cụ cứ để các cháu nó mang cũng được, vựa cháu cân đàng hoàng, trả tiền ngay, không để cụ thiệt đâu.
- Tôi mang ít đồng vụn của xưởng ra bán, tiện thể đi xem bãi của anh dạo này làm ăn thế nào. Mưa gió thế này, hàng họ có ướt hết không?
- Ướt thì phơi, cụ ạ. Nghề này quen rồi. Cụ ngồi uống chén nước đã.
Thuần ngồi xuống chiếc ghế nhựa dưới mái che, để bao đồng vụn của xưởng sang một bên cho người làm thuê cân thử. Trong lúc chờ, ông quan sát sân vựa. Ở góc trong cùng có một chiếc ghe sắt nhỏ neo dưới bến phụ của vựa. Bên cạnh là cuộn cáp thép và một khung cẩu tự chế hàn bằng sắt hộp. Đó là những thứ mà một vựa thu mua đồng thông thường ít khi cần đến với kích thước lớn như vậy. Ông ghi nhớ chi tiết ấy mà không nói ra.
Đúng lúc người làm thuê ghi xong số cân của bao đồng vụn, Trần Văn Lực bước vào sân vựa, tay cầm chiếc điện thoại bọc trong túi chống nước. Lực hơi khựng lại khi thấy Thuần ngồi đó, nhưng rồi vẫn tiến đến bàn của Bạo, gật đầu chào Thuần một cách gượng gạo.
- Ông Bạo, tôi mang ảnh chụp hôm qua cho ông xem. Chuông ở dưới đó đấy, to như tôi đã nói.
Bạo cầm lấy điện thoại, nheo mắt xem từng tấm hình. Thuần ngồi ngay bên cạnh, không cần nhìn trộm cũng nghe rõ từng câu trao đổi giữa hai người, bởi Bạo nói chuyện buôn bán luôn có thói quen nói to và rõ, như muốn người xung quanh đều nghe thấy giá cả do mình đưa ra.
- Vành dày thế này thì nặng đấy. Ước lượng phải vài tạ. Thân chuông đặc, đồng xưa lại dày. Nếu kéo lên nguyên quả mà nấu chảy bán đồng vụn thì cũng được một món kha khá. Tôi mua theo cân, giá đồng phế liệu loại tốt, cân bao nhiêu trả bấy nhiêu, không ép.
Lực liếc nhìn Thuần, rồi hỏi:
- Ông định giá khoảng bao nhiêu nếu kéo lên được?
Bạo bấm máy tính cầm tay, lẩm nhẩm một lúc rồi nói một con số tiền cụ thể theo từng tạ đồng, kèm theo tiền công lặn và tiền ghe cẩu sẽ được trừ hoặc cộng ra sao. Thuần nghe rõ con số ấy. Đó không phải là số tiền nhỏ đối với một thợ lặn đang nợ nần, và cũng không phải số tiền nhỏ đối với một vựa phế liệu đang muốn gom hàng trước mùa mưa bão. Bạo nói tiếp, giọng thúc giục hơn:
- Nhưng phải làm cho xong trước khi bão lớn vào. Nước mà dâng cao, sóng mà mạnh lên thì ghe cẩu không làm được, dây cáp cũng nguy hiểm. Mấy hôm nay nước còn lặng tay chân được. Để lâu, người khác biết chuyện, làng xóm bàn ra tán vào, lại thêm rắc rối. Anh cứ kéo lên, cân ký đàng hoàng, tiền trao tận tay.
Lực cầm lại điện thoại, im lặng một lúc khá lâu. Thuần nhìn thấy bàn tay Lực siết chặt mép bàn, các khớp ngón tay trắng bệch. Lực nói chậm:
- Chuông to và nặng, nằm nghiêng trong bùn, kéo lên không dễ. Phải có ghe sắt và cáp tốt. Một mình nhóm tôi làm cũng phải tính kỹ, không là đứt cáp giữa chừng thì nguy hiểm.
- Ghe sắt và cáp thì vựa này lo. Tôi ứng trước cho anh một khoản để thuê thêm người và mua dầu máy. Làm xong chuyến này, anh trả nợ cũng nhẹ đi một nửa, đúng không?
Nói rồi, Bạo mở ngăn kéo bàn, lấy ra một cọc tiền, đếm ngay trước mặt Lực và Thuần, rồi đẩy về phía Lực. Lực nhìn cọc tiền, rồi nhìn sang Thuần, ánh mắt thoáng vẻ áy náy nhưng cuối cùng vẫn đưa tay nhận lấy, đút vào túi áo và gật đầu.
- Tôi nhận tiền ứng trước. Nhưng tôi phải nói rõ, tôi chỉ hứa cố gắng kéo lên. Dưới nước thế nào không ai nói trước được hết.
- Cố gắng là được. Miễn là đừng để lâu.
Đến lúc ấy Thuần mới lên tiếng. Ông nói chậm, đủ để cả hai người cùng nghe rõ, nhưng không cao giọng.
- Anh Bạo này, quả chuông ấy chưa rõ là chuông gì, của ai, từ đời nào. Anh định giá theo cân như đồng vụn, liệu có vội quá không? Đồ đồng chìm dưới hồ gần đền thờ, theo lệ làng từ xưa, không phải cứ vớt lên là đem nấu chảy được đâu.
Bạo cười, nụ cười của người đã quen nghe những lời can ngăn và quen gạt chúng sang một bên bằng lý lẽ tiền bạc.
- Cụ Thuần nói lệ làng thì cháu chịu. Nhưng cụ xem, chuông nằm dưới bùn bao nhiêu năm, không ai thờ, không ai biết. Nó là đồng bỏ đi rồi. Kéo lên bán lấy tiền, làng còn có tiền sửa đê, sửa xưởng, chẳng hơn là để nó mục dần dưới nước à? Cháu làm ăn thì cháu tính theo cân theo giá, thế mới rõ ràng. Cụ là nghệ nhân, cụ quý đồ xưa, cháu hiểu. Nhưng quý thì cũng phải ra tiền mới giữ được nghề, đúng không cụ?
Thuần không tranh cãi thêm. Ông biết với một người đã quyết định nhìn quả chuông cổ chỉ bằng số cân và giá đồng, thì mọi lời nói về lệ làng trong buổi sáng hôm nay đều sẽ trôi đi như nước qua mặt hồ. Ông đứng dậy, nhận tiền bán bao đồng vụn của xưởng do người làm thuê đưa, đếm lại cẩn thận rồi mới ra về. Trước khi dắt xe ra khỏi sân vựa, ông quay lại nhìn một lần nữa chiếc ghe sắt và cuộn cáp thép ở góc bãi. Chúng nằm im lìm dưới nắng, nhưng trong mắt ông, chúng đã mang một ý nghĩa khác hẳn so với lúc ông mới bước vào.
Rời sân vựa, Thuần không về thẳng xưởng ngay. Ông đạp xe chậm qua đoạn đường ven hồ gần bến phụ của vựa, dừng lại nhìn chiếc xe tải nhỏ đang đỗ sẵn ở bãi đất trống và mấy thanh gỗ kê hàng xếp ngay ngắn gần mép nước. Những chuẩn bị ấy cho thấy Bạo không chỉ nói miệng về chuyện kéo chuông lên. Người làm ăn như Bạo, khi đã bỏ tiền thuê ghe sắt, chuẩn bị cáp thép và xe tải chờ sẵn, thì trong đầu họ món hàng đã coi như thuộc về mình rồi, chỉ còn chờ ngày cân ký và trao tiền nữa mà thôi. Thuần đứng bên đường một lúc lâu, nghe tiếng cân điện tử trong sân vựa bíp lên từng hồi theo mỗi mẻ đồng được đặt lên bàn cân, lòng ông càng thêm nặng. Ông tự nhủ rằng khi trở về, ông phải nói lại cho Thắng nghe thật rõ ràng mọi chuyện. Cháu ông phải hiểu rằng đối thủ của lời dặn và lệ làng lần này không phải là một ý định mơ hồ, mà là một kế hoạch đã có tiền, có ghe và có ngày giờ hẳn hoi.
Trên đường về, Thuần ghé qua xưởng và kể lại toàn bộ những gì ông vừa chứng kiến cho Nguyễn Đức Thắng nghe, từ con số giá theo cân, khoản tiền ứng trước cho đến lời thúc giục phải làm xong trước khi bão lớn vào. Thắng nghe xong thì đập nhẹ tay xuống bàn.
- Thế là rõ rồi ông ạ. Ông Bạo chỉ coi quả chuông là mấy tạ đồng vụn thôi. Anh Lực thì đã cầm tiền rồi, khó mà dừng lại được nữa.
- Ừ. Tiền đã trao thì lời dặn của ông càng nhẹ đi. Nhưng mình vẫn phải ghi lại cho rõ ràng, ai nói gì, hứa gì, vào ngày nào. Sau này làng có họp bàn thì còn có cái mà đối chiếu, không phải cãi nhau bằng trí nhớ.
Thuần mở sổ tay, ghi trang mới: ngày 11 tháng 08, lúc 10 giờ, tại vựa đồng của Hoàng Văn Bạo, tận mắt thấy Bạo xem ảnh chuông, ước lượng nặng vài tạ. Bạo ra giá mua theo cân nếu nấu chảy bán đồng vụn, thúc nhóm trục vớt làm xong trước bão lớn. Thuần tận mắt thấy Lực nhận tiền ứng trước. Ông ghi thêm một dòng riêng về ghe sắt và khung cẩu ở góc vựa. Viết xong, ông khép sổ, lòng nặng trĩu. Ông hiểu rằng từ lúc cọc tiền đổi chủ trong sân vựa nồng mùi dầu máy ấy, quả chuông dưới đáy bùn đã bước một bước dài từ một vật cổ nằm yên sang một món hàng đang bị thúc ép phải kéo lên bờ bằng mọi giá.