TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 5: Tiếng Thở Dưới Mặt Nước Đêm Mưa
Đêm ngày 12 tháng 08 năm 2026, mưa lớn lại đổ xuống làng Ngũ Xã từ chập tối và kéo dài không dứt. Đến mười một giờ bốn mươi phút đêm, Nguyễn Văn Thuần…
Nội dung chương
Đêm ngày 12 tháng 08 năm 2026, mưa lớn lại đổ xuống làng Ngũ Xã từ chập tối và kéo dài không dứt. Đến mười một giờ bốn mươi phút đêm, Nguyễn Văn Thuần vẫn chưa ngủ được. Tiếng mưa gõ lên mái nhà, tiếng nước chảy trong rãnh và nỗi lo về quả chuông dưới đáy bùn khiến ông trằn trọc. Ông khoác áo mưa, cầm đèn pin rồi đi bộ ra quán nước ven bờ hồ của Nguyễn Thị Hoa. Ông đi phần vì muốn xem mực nước ở bờ kè trong đêm mưa, phần vì ông biết quán của Hoa thường mở khuya cho người chài lưới và người trực đê ghé uống nước nóng.
Quán nước nằm ngay đầu bến, mái tôn thấp, xung quanh quây bạt để chắn mưa tạt. Bên trong, một bóng đèn vàng nhỏ treo lủng lẳng, hắt ánh sáng ấm lên mấy chiếc bàn nhựa ướt hơi nước. Hoa đang ngồi sau quầy, tay đan lại một đoạn lưới rách mượn của người quen, trước mặt là ấm trà nóng còn bốc khói. Thấy Thuần bước vào với áo mưa ướt sũng, Hoa vội đứng dậy lấy khăn khô đưa cho ông.
- Cụ Thuần, đêm hôm mưa gió thế này cụ còn ra bờ hồ làm gì? Cụ ngồi xuống đây uống chén trà cho ấm người đã.
- Tôi không ngủ được, ra xem nước lên đến đâu rồi. Đê quai đêm nay có người trực không bà?
- Có chứ cụ. Mấy thanh niên trong làng chia nhau trực ở đoạn đê thấp nhất. Trưởng làng Sen dặn rồi, mưa lớn là phải có người canh, nước lên bất thường thì đánh kẻng ngay. Cụ ngồi đây một lúc, mưa ngớt rồi hãy về.
Thuần cởi áo mưa treo lên móc, ngồi xuống chiếc ghế gần cửa lán để tiện nhìn ra mặt hồ. Ngoài kia tối đen, chỉ khi có tia chớp xa lóe lên mới thấy được mặt nước mênh mông đang cuộn sóng và hàng cây ven bờ rung mạnh trong gió. Mưa rơi xuống mặt hồ tạo thành vô số vòng sóng nhỏ chồng lên nhau, tiếng mưa rào rào át gần hết mọi âm thanh khác. Hoa rót trà, đặt chén trước mặt Thuần rồi ngồi xuống đối diện, tiếp tục công việc đan lưới còn dở.
Hai người nói chuyện nhỏ nhẹ về những việc trong làng mấy ngày qua: chuyện nhà ai mái tôn bị gió tốc, chuyện đê quai nứt thêm một vết ở đoạn gần cống thoát, chuyện giá than và giá đồng lên xuống khiến các xưởng nhỏ đều chật vật. Hoa kể rằng mấy đêm liền, người trực đê đi tuần qua đoạn bờ gần đền Kim Ngưu đều về quán của bà uống nước. Họ nói rằng mặt nước ở đoạn ấy yên tĩnh một cách lạ lùng. Mặt nước không có tiếng cá quẫy, không có tiếng ếch nhái kêu như những đoạn bờ khác trong mùa mưa. Thuần nghe, ghi nhớ từng lời, nhưng ông không vội gắn những chi tiết ấy với nhau thành một kết luận nào. Ông chỉ hỏi thêm Hoa về giờ giấc của các ca trực đê và về những người đã đi qua quán trong đêm nhóm lặn đầu tiên xuất hiện ở bến. Hoa trả lời rành rọt từng việc, kể cả chuyện một người làm thuê ở vựa của Bạo từng ghé quán mua thuốc lá và lỡ miệng nhắc đến tiền công lặn đêm cao gấp đôi ngày thường. Những lời kể rời rạc ấy, đặt cạnh nhau, khiến bức tranh về kèo trục vớt trong đầu Thuần mỗi lúc một rõ nét hơn, dù vẫn chưa đủ để ông mang ra nói trước cả làng. Thuần kể vắn tắt rằng ông đã sang vựa của Hoàng Văn Bạo và nghe chuyện định giá chuông theo cân. Hoa nghe xong thì thở dài.
- Cháu ở quán này, ngày nào cũng nghe người qua kẻ lại nói chuyện. Chuyện quả chuông bây giờ thì cả bến đều biết rồi cụ ạ. Người thì bảo vớt lên bán lấy tiền là phải, người thì bảo đồ ở gần đền Kim Ngưu thì đừng có động vào. Cháu thì cháu chỉ sợ làng mình vì một quả chuông mà cãi nhau to, rồi đê quai thì vẫn yếu, nước thì vẫn dâng.
- Bà nói phải. Tôi cũng chỉ mong mọi người bình tĩnh, tra cho rõ rồi mới quyết. Chứ tiền bạc thúc vào thì ai cũng vội.
Câu chuyện vừa dứt một nhịp thì mưa bỗng ngớt dần. Tiếng rào rào trên mái tôn thưa đi, rồi chỉ còn những giọt nước rơi lộp độp từ mép bạt xuống nền đất. Gió cũng dịu lại. Trong khoảng lặng bất ngờ ấy, từ phía mặt nước tối ngoài bờ kè, một âm thanh trầm và đều đặn vọng vào quán. Ban đầu Thuần tưởng là tiếng sóng vỗ vào thân thuyền neo gần bờ, nhưng rồi ông nhận ra âm thanh ấy không giống tiếng sóng. Nó là một tiếng thở phì phò, trầm hùng, kéo dài và đều nhịp, như một con vật rất lớn đang ngủ say dưới lớp bùn sâu và thở ra từng hơi nặng nhọc qua mặt nước.
Thuần đặt chén trà xuống, nghiêng đầu lắng nghe. Hoa cũng ngừng tay đan lưới, ngẩng mặt nhìn ra bóng tối ngoài bờ kè, mặt bà tái đi một chút.
- Cụ có nghe thấy không? Tiếng gì như tiếng thở ấy.
- Tôi nghe thấy. Bà nín thở một lúc, nghe cho rõ.
Cả hai người cùng im lặng. Tiếng thở lại vọng lên, rõ hơn khi mưa đã tạnh hẳn. Phì một hơi dài, rồi lặng đi mấy nhịp, rồi lại phì một hơi nữa, trầm và sâu, khiến mặt nước gần bờ như rung nhẹ theo từng nhịp thở. Âm thanh ấy không dữ dội, không giống tiếng gầm hay tiếng đe dọa. Nó đều đặn và buồn, như hơi thở của một sinh vật già nua đã nằm yên ở đó rất lâu, nay bị những xáo động gần đây làm cho giấc ngủ không còn yên như trước. Thuần cảm thấy sống lưng mình lạnh đi, không phải vì sợ hãi mơ hồ, mà vì ông chợt nhớ đến những lời kể của cha ông về thần thú canh giữ vùng nước này. Ông cũng nhớ về cách người xưa dặn nhau phải lắng nghe mặt hồ trước khi làm bất cứ điều gì lớn lao trên mặt nước.
- Hồi còn trẻ, cháu đã từng nghe tiếng này một lần vào một đêm hồ cạn, cụ ạ. Lúc ấy cháu sợ quá chạy về nhà, bà cháu bảo đó là hơi thở của trâu vàng dưới nước, đừng có la hét làm kinh động. Mấy chục năm rồi cháu không nghe lại. Đêm nay tự nhiên lại nghe thấy, đúng vào lúc người ta đang bàn chuyện kéo chuông lên.
Hoa nói rất khẽ, như sợ tiếng nói của mình sẽ át mất âm thanh ngoài kia. Thuần im lặng nhìn ra mặt nước tối ngoài quán, không đáp ngay. Ông không kết luận gì. Ông chỉ lấy cuốn sổ tay bọc vải dầu từ trong túi áo ra, mượn ánh đèn vàng trong quán, cẩn thận ghi lại ngày giờ và hiện tượng vừa nghe được. Ông viết: đêm 12 tháng 08, lúc 23 giờ 40, tại quán nước ven bờ hồ của Nguyễn Thị Hoa, cùng bà Hoa nghe tiếng thở phì phò trầm hùng vọng lên từ phía mặt nước tối, đều đặn như một con vật rất lớn đang ngủ dưới bùn. Không thấy hình bóng gì trên mặt nước. Không ai trong quán đưa ra kết luận.
Ông ghi xong, hai người lại ngồi im lặng nghe thêm một lúc nữa. Tiếng thở vẫn tiếp tục thêm mấy nhịp nữa rồi yếu dần, hòa vào tiếng sóng vỗ rất khẽ vào bờ kè khi gió nhẹ quay trở lại. Mưa bắt đầu lất phất rơi trở lại, những hạt mưa nhỏ gõ lên mái tôn từng tiếng rời rạc. Hoa đứng dậy châm thêm nước nóng vào ấm trà, tay bà vẫn còn hơi run.
- Cụ ghi sổ như thế để làm gì ạ?
- Để nhớ cho chính xác. Chuyện trên mặt hồ, nghe hôm nay mà không ghi lại thì mai kia mỗi người kể một kiểu. Tôi làm nghề đúc đồng, quen ghi lại ngày giờ và hiện tượng như ghi lại một mẻ đúc. Mẻ nào lửa thế nào, đồng chảy ra sao, đều phải có sổ. Chuyện này cũng vậy. Mình chưa hiểu thì cứ ghi lại điều mình nghe được, đừng thêm thắt.
- Dạ, cụ nói phải. Cháu là nhân chứng cùng nghe với cụ đêm nay, ai hỏi cháu cũng sẽ nói đúng như thế.
Trước khi ra về, Thuần còn cùng Hoa đi ra tận mép bờ kè một lần nữa khi mưa đã gần như tạnh hẳn. Hai người đứng dưới mái hiên quán, nhìn xuống mặt nước đen đặc ngay dưới chân kè. Gió đêm thổi qua mang theo mùi bùn và mùi rong ướt nồng lên rất rõ. Hoa cầm đèn pin soi xuống mặt nước, vệt sáng vàng chỉ xuyên được một lớp nước mỏng rồi mất hút vào bóng tối bên dưới. Không có hình bóng con vật nào, không có vệt sóng lạ nào, chỉ có những gợn nước nhỏ lan ra từ chân kè theo nhịp gió. Thuần bảo Hoa tắt đèn đi, bởi ông muốn nghe lại mặt hồ bằng tai chứ không phải bằng mắt. Hai người đứng im thêm mấy phút nữa trong bóng tối và sự yên tĩnh của đêm mưa vừa tạnh. Tiếng thở trầm hùng lúc nãy không quay lại nữa, nhưng sự vắng lặng của nó cũng khiến Thuần ghi nhớ không kém gì lúc nó vang lên. Ông cảm ơn Hoa đã cùng ông chứng kiến và ghi nhận hiện tượng đêm nay một cách bình tĩnh, không la hét, không đồn thổi, rồi mới đội áo mưa lên.
Thuần đội lại áo mưa, chào Hoa rồi đi bộ về nhà trong mưa nhỏ. Con đường ven hồ vắng tanh, chỉ có ánh đèn đường vàng nhạt phản chiếu trên mặt đường ướt và tiếng bước chân của chính ông bì bõm qua những vũng nước nông. Về đến nhà, ông treo áo mưa lên sào, ngồi xuống bàn và mở lại trang sổ vừa ghi ở quán, đọc lại một lần nữa cho chắc chắn không sai ngày giờ. Ngoài cửa sổ, mưa vẫn rơi đều, mặt hồ tối đen không còn vọng lại tiếng thở nào nữa. Nhưng trong tai Thuần, nhịp thở trầm hùng đều đặn ấy vẫn còn vang vọng rất rõ. Nó như một lời nhắc nhở lặng lẽ từ dưới lớp bùn sâu rằng vùng nước này từ xưa đến nay chưa bao giờ là một vùng nước vô chủ để người ta muốn làm gì thì làm.