TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 43: Đêm Mưa Bão Cuối Trước Ngày Lễ

Tối ngày 17 tháng 09 năm 2026, lúc mười giờ đêm, mưa bão quật xuống làng Ngũ Xã dữ dội hơn bất cứ đêm nào trong tuần. Nguyễn Văn Thuần ngồi trực ở gian…

Nội dung chương

Tối ngày 17 tháng 09 năm 2026, lúc mười giờ đêm, mưa bão quật xuống làng Ngũ Xã dữ dội hơn bất cứ đêm nào trong tuần. Nguyễn Văn Thuần ngồi trực ở gian nhà ngang của đình, nghe tiếng gió rít qua hàng cây cổ thụ sau hậu cung và tiếng mưa đập rào rào trên mái ngói. Trước mặt ông là hai chum nước ngũ vị hương đã ngâm được ba ngày, miệng chum đậy vải kín, mùi thơm dịu tỏa ra đều đặn trong gian nhà ẩm lạnh. Ngày lễ 19 đã ở rất gần, và cơn bão cuối mùa này đang thử thách từng khâu chuẩn bị của làng.

Buổi chiều ngày 17, trước khi trời đổ mưa, Thuần đã có mặt ở đình từ rất sớm để kiểm tra lần lượt từng phần việc. Trong hậu cung, bệ thờ dành cho chuông đã được thợ mộc của làng kê xong từ hôm trước, mặt bệ phẳng và chắc, phía trên trải tấm vải điều mới. Hai bên bệ thờ là đôi đèn dầu của đình, bấc đèn đã được thay mới. Thuần đưa tay vuốt mặt bệ gỗ, kiểm tra từng mối ghép. Ông nói với người thợ mộc rằng bệ thờ này sẽ đỡ quả chuông trong nhiều năm tới, nên thà làm chậm một ngày mà chắc, còn hơn làm nhanh rồi sau này phải sửa chữa trước bàn thờ của đình.

Trong gian nhà ngang, các bà trong làng đang gấp lại những tấm khăn phủ lễ vật. Khăn nào cũng được giặt sạch, phơi khô và gấp vuông vắn. Bà Hoa mang tới đình thêm một chồng khăn mới của quán nước nhà bà, nói là góp cho ngày lễ của làng. Thuần cảm ơn bà, rồi cùng Sen kiểm lại danh sách lễ vật sẽ mang ra đàn lễ bờ hồ sáng 19. Hương, hoa, quả, trầu cau, rượu lễ, tất cả đều đã đủ, được cất trong các tủ gỗ của đình, chờ tới ngày lễ mới bày ra. Ông đặc biệt dặn phần văn khấn phải được để trong ống tre có nắp đậy, mang theo người của cụ Kính, không để lẫn vào đống lễ vật chung, tránh mưa ướt làm nhòe chữ.

Đội khiêng chuông vốn có lịch tập buổi chiều 17 ở sân đình. Mưa bắt đầu nặng hạt từ lúc bốn giờ chiều, sân gạch trơn trượt. Thuần cho hoãn buổi tập, gọi Lực và Thắng tới hiên đình nói chuyện. Ông nói tập khiêng trên sân trơn là tự chuốc lấy nguy hiểm, người ngã thì hỏng cả ngày lễ. Buổi tập cuối sẽ dời sang chiều 18, sau khi đội thanh niên dọn xong đường rước. Lực gật đầu nhận lời, nói anh sẽ tranh thủ buổi tối ở nhà tập nâng đòn với bao cát của bến cá để giữ sức vai. Thắng cười, nói phen này vai của Lực còn được tập nhiều hơn cả thợ đúc trong xưởng vào mùa cao điểm.

Từ buổi chiều, tin dự báo thời tiết đã về tới đình. Một đợt áp thấp kèm mưa lớn sẽ quét qua vùng ven hồ trong đêm 17 và ngày 18, tới ngày 19 trời mới có khả năng tạnh. Sen nhận tin ấy khi đang ở bờ hồ xem đội thanh niên lấp những đoạn đường rước còn trũng nước. Bà quay về đình ngay, gọi Thuần và cụ Kính tới bàn việc. Trong làng, lời bàn tán đã nổi lên từ chập tối. Nhiều người lo đàn lễ ở bờ hồ sẽ bị gió quật đổ. Có người đề nghị dời ngày lễ sang ngày 21 hoặc 22, chờ trời tạnh hẳn rồi làm cho chắc chắn.

Thuần nghe hết các ý kiến trong buổi bàn việc vội ở gian nhà ngang. Ông không trả lời ngay. Ông xin Sen cho ông ra bờ hồ và xuống sân xưởng một vòng, xem tận mắt tình hình đàn lễ và quả chuông, rồi mới nói ý kiến của mình. Cụ Kính ngồi trên chõng, nghe gió thổi bên ngoài, nói một câu ngắn gọn trước khi Thuần đi. Cụ nói ngày lễ 19 không phải ngày làng chọn bừa. Đó là ngày được định theo lệ đình sau khi làng chốt ba bước hóa giải, các trưởng họ đã thông báo tới từng hộ, người làng đã sắp xếp công việc để về dự lễ. Dời ngày không phải chuyện nhỏ. Nhưng cụ cũng nói thêm, lệ đình không bắt làng làm lễ trong cảnh nguy hiểm cho người. Việc cần làm tối nay là xem cho rõ bão mạnh tới đâu, chuẩn bị cho chắc tới đâu, rồi mới quyết.

Thuần khoác áo mưa, cầm đèn pin, đi cùng Thắng ra bờ hồ. Gió thổi nghiêng cả người. Khung đàn lễ dựng từ hôm 14 vẫn đứng vững, vì chân bàn đã được đóng cọc sâu và giằng dây thừng vào bốn gốc cây quanh bãi đất. Nhưng hai hàng cờ lễ hai bên đàn đã bị gió quật nghiêng, một lá cờ rách toạc ở mép. Thắng cùng mấy thanh niên trực ở bờ hồ đang tháo dần các lá cờ xuống, cuộn lại mang vào đình cất. Họ nói sáng 19, khi trời tạnh, họ sẽ dựng cờ lên lại trong vòng một buổi sớm. Phần lễ vật chưa được bày ra, vẫn cất cả trong đình, nên không có gì hư hỏng.

Thuần đứng ở đàn lễ, đưa đèn pin soi một vòng mặt bãi đất. Nền đất ướt nhưng không sụt lún. Ông dặn đội trực bờ hồ rút hết về đình sau khi tháo xong cờ, không ai được ở lại bãi đất trống trong đêm gió lớn. Đàn lễ để trống một đêm cũng không sao. Gỗ tre của đàn lễ chịu được mưa. Điều làng không được để xảy ra là có người bị thương vì cố giữ một lá cờ hay một chân bàn giữa đêm bão.

Từ bờ hồ, hai ông cháu đi xuống sân xưởng họ Nguyễn. Quả chuông cổ vẫn nằm yên trên bệ gỗ, tấm bạt che được Thắng buộc lại thêm hai vòng dây từ buổi chiều. Nước mưa chảy thành dòng ở mép sân nhưng không tràn tới bệ chuông, vì sân xưởng đã được khơi rãnh thoát từ những ngày ngập trước. Thuần đưa tay sờ lên tấm bạt ướt lạnh, rồi cúi xuống soi đèn vào chân bệ gỗ. Bệ vẫn khô, gỗ không ngấm nước. Ông dặn Thắng đêm nay cho hai người thợ của xưởng ngủ lại gian nhà trong, thay nhau dậy kiểm tra bệ chuông mỗi khi mưa lớn đổi đợt.

Trở về đình lúc gần mười giờ đêm, Thuần thấy Sen và các trưởng họ vẫn chờ ở gian nhà ngang. Ông báo lại tình hình từng nơi. Đàn lễ đứng vững, cờ đã cất, chuông an toàn, đường rước chỉ còn vài đoạn đọng nước sẽ xử lý trong ngày 18. Rồi ông nói ý kiến của mình. Ông đề nghị làng giữ nguyên ngày lễ 19, không dời. Ông đưa ra ba lý do. Thứ nhất, dự báo nói ngày 19 trời tạnh, cơn bão này là đợt cuối, qua đêm 18 là yếu hẳn. Thứ hai, nước ngũ vị hương đã ngâm theo đúng ngày, để quá lâu nước sẽ quá nồng, không còn đúng độ thơm dịu mà lệ đình yêu cầu. Thứ ba, và quan trọng nhất, làng đã hứa với nhau một ngày lễ trước toàn thể dân làng. Người làng đã sắp xếp, đã chờ đợi. Dời ngày vì một đêm bão chưa biết mạnh yếu ra sao sẽ làm lòng người chao đảo, tin đồn lại nổi lên như những ngày đầu tháng.

Sen nghe xong, quay sang hỏi cụ Kính. Cụ Kính chống gậy đứng dậy, đi tới bên hai chum nước, đưa tay đặt lên tấm vải đậy miệng chum. Cụ nói cụ đồng ý giữ ngày 19. Cụ giữ đình mấy chục năm, đã chứng kiến nhiều năm lễ đình gặp mưa. Có năm mưa còn lớn hơn năm nay, làng vẫn làm lễ đúng ngày, chỉ che chắn kỹ hơn cho lễ vật và văn khấn. Cụ nói thêm một điều mà cả gian nhà đều lắng nghe. Lễ tạ lần này là lễ làng làm để sửa lại một việc đã động vào chuông không đúng lệ. Làng càng gặp khó khăn vì thời tiết mà vẫn giữ đúng ngày, đúng lệ, thì buổi lễ càng có ý nghĩa. Thần thú giữ vùng nước này qua bao đời, không vì một đêm mưa bão mà làng được phép thất hứa với ngày lễ của chính mình.

Sen chốt quyết định ngay trong đêm. Ngày lễ 19 giữ nguyên, không thay đổi. Bà phân công lại việc cho ngày 18. Đội thanh niên dọn đường rước và gia cố đàn lễ ngay khi mưa ngớt. Đội chuẩn bị kiểm tra lại toàn bộ lễ vật, cờ đèn và đòn khiêng. Đội khiêng chuông tập buổi cuối vào chiều 18 nếu trời cho phép. Bà nói quyết định giữ ngày lễ sẽ được thông báo tới từng hộ ngay trong sáng mai, để người làng yên tâm chuẩn bị, không nghe theo tin đồn dời lễ đang lan trong các xóm.

Sau khi mọi người ra về, Thuần ở lại trực đêm ở đình theo lịch đã phân. Ông đi một vòng quanh đình trong mưa, kiểm tra cửa hậu cung, cửa gian nhà ngang và mái che nơi để đòn khiêng chuông. Chiếc đòn khiêng nằm yên trên hai chiếc ghế dài, vải đỏ bọc hai đầu vai còn thơm mùi vải mới. Ông đứng nhìn chiếc đòn một lúc. Ngày kia, chiếc đòn này sẽ đặt lên vai Lực và đội khiêng, đưa quả chuông đi qua con đường bờ hồ về với hậu cung đình, nơi nó sẽ được thờ phụng lâu dài.

Gần nửa đêm, mưa vẫn chưa ngớt, nhưng gió đã bớt giật hơn so với đầu buổi tối. Thuần ngồi xuống chiếc ghế ở hiên đình, rót một chén trà nóng từ bình giữ nhiệt bà Hoa mang sang từ sớm. Ông nhìn ra sân đình ướt đẫm nước mưa, nghe tiếng nước nhỏ giọt đều đều từ mái hiên xuống thềm đá. Trong lòng ông, nỗi lo về ngày lễ vẫn còn, nhưng nó đã nằm yên ở đúng vị trí của nó. Làng đã quyết, việc chuẩn bị đã có người lo từng phần, và ngày 19 vẫn đang tới gần theo đúng lịch của làng. Ông kéo chiếc chăn mỏng đắp lên chân, tựa lưng vào cột đình, chợp mắt trong tiếng mưa đều dần trên mái ngói cổ của đình làng Ngũ Xã. Trong cơn chợp mắt ngắn ngủi ấy, ông vẫn nghe rõ tiếng gió lướt qua mặt hồ phía xa và tiếng nước chảy róc rách trong sân đình, như thể cả làng đang cùng ông thức qua đêm bão cuối cùng này.

Chương khác

Xem thêm