TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 44: Đàn Trâu Tự Kéo Về Bờ Hồ Đứng Lặng

Sáng ngày 18 tháng 09 năm 2026, lúc năm giờ bốn mươi phút, Nguyễn Văn Thuần thức dậy ở gian nhà ngang của đình sau một đêm trực bão. Mưa đã ngớt hẳn từ…

Nội dung chương

Sáng ngày 18 tháng 09 năm 2026, lúc năm giờ bốn mươi phút, Nguyễn Văn Thuần thức dậy ở gian nhà ngang của đình sau một đêm trực bão. Mưa đã ngớt hẳn từ lúc gần sáng, chỉ còn gió nhẹ lướt qua sân đình ẩm ướt. Ông vừa bước ra hiên, tay còn cầm chiếc khăn mặt, thì Thắng chạy từ cổng đình vào, áo còn ướt sương, nói gấp một tin lạ. Đàn trâu trong vùng đang tự kéo nhau ra bờ hồ, con nào con nấy đi rất chậm, không con nào chạy, và chúng đang đứng thành hàng dài trên bãi đất trước đàn lễ.

Thuần khoác vội chiếc áo, đi cùng Thắng ra bờ hồ ngay. Trời còn mờ sáng, sương phủ một lớp mỏng trên mặt nước. Tới bãi đất ven hồ, ông dừng lại ở đầu đường đất, đứng yên nhìn cảnh tượng trước mắt. Hơn hai chục con trâu của các hộ trong làng đứng thành một hàng dài dọc bờ nước, con nào cũng hướng đầu xuống mặt hồ, tai dựng lên, đuôi thỉnh thoảng khẽ phe phẩy. Không con nào lồng lên. Không con nào giật dây, phá phách hay húc vào hàng rào quanh đàn lễ. Chúng đứng lặng yên như một hàng tượng sống trong sương sớm.

Dân làng nghe tin, lần lượt kéo ra bờ hồ. Mọi người đều đi nhẹ, nói khẽ, như sợ làm kinh động đàn trâu. Bà Hoa bưng theo ấm nước nóng cho đội trực đêm, đứng sau lưng Thuần, nói nhỏ mấy câu. Bà sống ven hồ mấy chục năm nay. Chưa từng có sáng nào bà thấy đàn trâu trong làng tự kéo nhau ra bờ hồ, rồi đứng yên thành hàng như thế này. Những lần trước, trâu về hồ đều là những lần chúng giật đứt dây, chạy ào ào trong đêm mưa, làm cả làng thức giấc vì lo lắng. Lần này khác hẳn. Chúng tới trong yên lặng, và đứng trong yên lặng.

Thuần đi dọc theo hàng trâu, cách chúng một quãng an toàn, quan sát từng con. Ông nhận ra con trâu đực già của nhà ở xóm trên đứng ở vị trí đầu hàng, bộ lông đen còn ướt đẫm nước mưa đêm qua. Bên cạnh nó là mấy con trâu cái và hai con nghé nhỏ, nghé đứng sát vào bụng mẹ, mắt mở to nhìn xuống mặt nước. Ông để ý thấy không con nào có vẻ hoảng sợ. Hơi thở của chúng đều đặn, thân mình thả lỏng, thỉnh thoảng một con khẽ lắc đầu cho nước mưa đọng trên sừng rơi xuống. Đây không phải dáng dấp của một đàn trâu bị kinh động. Đây là dáng dấp của một đàn trâu đang chờ đợi một tín hiệu nào từ mặt nước, hoặc đang đứng canh giữ mặt hồ theo một bản năng mà con người không nhìn thấy được.

Trong lúc đứng xem đàn trâu, Thuần nhận ra một điều khiến ông chú ý. Đàn trâu đứng ngay ngắn ở phía ngoài đàn lễ, không một con nào bước chân vào khoảng đất đã được quét dọn và cắm cọc cho buổi lễ ngày mai. Giữa hàng trâu và đàn lễ là một khoảng đất trống rộng, sạch sẽ, như thể có một ranh giới vô hình mà đàn trâu tự biết và tự giữ. Mấy người trong đội trực đêm kể lại rằng đàn trâu tới bờ hồ từ lúc trời còn tối, đi thành hàng qua bãi đất, rồi dừng lại đúng ở hàng đứng hiện tại. Không ai nghe thấy tiếng động lớn nào trong đêm. Nếu không có người trực ở chòi canh bờ hồ trông thấy và chạy về đình báo tin, có lẽ tới khi trời sáng hẳn làng mới biết đàn trâu đã đứng ở đây từ lâu.

Chủ của các đàn trâu trong làng cũng lần lượt ra tới bờ hồ. Người nào cũng nhận ra trâu nhà mình trong hàng, nhưng không ai dắt trâu về ngay. Một người đàn ông trung niên ở xóm trên nói trâu nhà ông vốn rất khó tính, người lạ tới gần là né, vậy mà sáng nay nó đứng yên giữa đàn, để mặc sương phủ trên lưng. Ông nói ông chăn trâu từ nhỏ, ông hiểu tính từng con. Đàn trâu sáng nay không phải bị ai lùa đi, cũng không phải đi lạc. Chúng tự đi, và chúng biết rõ chúng đang đứng ở đâu. Ông nói xong thì lùi lại đứng cùng mọi người, không hề có ý định gọi trâu nhà mình ra khỏi hàng.

Sen tới bờ hồ sau đó ít phút, cùng hai người trong đội quản lý của làng. Bà hỏi Thuần có nên cho người lùa đàn trâu về chuồng hay không, vì sáng nay đội thanh niên cần dọn đường rước và gia cố lại đàn lễ cho ngày mai. Thuần suy nghĩ một lúc rồi trả lời. Ông nói không ai được lùa đàn trâu lúc này. Chúng tự tới, đứng ở mép bãi đất, không chắn đường rước, không phá đàn lễ. Cứ để chúng đứng yên như vậy. Tới khi nắng lên, chúng khắc tự kéo nhau về. Nếu làng xua đuổi ầm ĩ, đàn trâu hoảng lên mới thật sự nguy hiểm cho người và cho cả đàn lễ vừa dựng xong.

Ông nói thêm một điều nữa, rõ ràng, để những người có mặt cùng nghe. Hiện tượng sáng nay là một hiện tượng riêng, khác hẳn hai lần đàn trâu lồng lộn chạy về hồ trong tháng trước. Hai lần ấy xảy ra trong đêm bão, trâu giật dây, chạy hỗn loạn, gắn với những ngày hồ động dữ dội nhất. Sáng nay, trời vừa tạnh, trâu đi chậm, đứng lặng, không một dấu hiệu hung hãn nào. Làng ghi nhận việc này như một điềm lạ nhưng bình yên trước ngày lễ, và không ai được gộp nó vào với những lần hồ động trước đây. Sen nghe xong, truyền lại đúng lời ấy cho đội quản lý, dặn mọi người trong làng không đồn thổi thêm thắt về đàn trâu sáng nay.

Lực cũng có mặt ở bờ hồ từ sớm. Anh đứng ở phía cuối hàng trâu, tay cầm chiếc cuốc định đi dọn đường rước, nhưng rồi đứng yên như mọi người. Anh nói với Thắng rằng hồi còn làm nghề lặn thuê, anh từng nghe dân chài kể trâu trong vùng rất thính với sự thay đổi của nước hồ. Khi nước hồ sắp động lớn, trâu thường bỏ ăn, đứng ngồi không yên. Còn khi nước hồ sắp yên, trâu lại hay tự tìm về phía bờ nước đứng lặng. Anh nói anh không dám chắc lời kể ấy đúng hay sai. Nhưng nhìn đàn trâu sáng nay, anh thấy lòng mình yên hơn hẳn so với những ngày nghe tin đê quai báo động.

Nắng lên dần qua lớp sương mỏng. Mặt hồ bắt đầu sáng ra, nước phẳng lặng, phản chiếu hàng cây ven bờ còn ướt mưa. Đàn trâu vẫn đứng nguyên hàng, bóng của chúng in dài xuống mép nước. Dân làng đứng xem một lúc rồi lặng lẽ tản ra làm việc của mình, để lại bờ hồ yên tĩnh. Mấy đứa trẻ trong làng được người lớn dặn không chạy nhảy gần đàn trâu, chỉ đứng từ xa nhìn, mắt tròn xoe. Một cụ bà mang theo nắm cỏ non đặt ở đầu bãi đất rồi đi ra, nói để trâu nào đói thì tự tới ăn, không ai ép.

Khoảng bảy giờ sáng, con trâu đực già ở đầu hàng bỗng khẽ rống lên một tiếng trầm ngắn, rồi quay đầu đi chậm rãi về phía đường làng. Cả đàn trâu lần lượt quay theo, con sau nối con trước, đi thành hàng qua bãi đất ướt, trở về hướng các chuồng trâu trong làng. Không con nào chạy. Không con nào chen lấn. Đội thanh niên đứng dẹp sang hai bên đường, nhường lối cho đàn trâu đi qua. Thắng nhìn theo đàn trâu cho tới khi con cuối cùng khuất sau hàng tre ở đầu xóm, rồi quay sang ông nội nói một câu. Anh nói ngày mai làng rước chuông, hôm nay đàn trâu đã tự mở đường trước cho làng rồi.

Thuần nghe cháu nói, chỉ mỉm cười, không đáp. Ông ở lại bờ hồ cùng đội thanh niên bắt đầu công việc của ngày 18. Đàn lễ được gia cố lại từng chân bàn, dây giằng được thay mới ở những chỗ đã sờn sau đêm bão. Hàng cờ lễ được dựng lên lại hai bên đàn, lá cờ rách hôm qua đã được thay bằng lá cờ mới của đình. Đường rước từ bờ hồ về cổng đình được dọn sạch cành cây gãy, những đoạn trũng đọng nước được đổ đất và cát cho khô ráo. Tới gần trưa, con đường đã thông thoáng từ đàn lễ tới tận sân đình.

Buổi chiều, đội khiêng chuông tập buổi cuối ở sân xưởng họ Nguyễn. Quả chuông thật vẫn nằm yên trên bệ gỗ, đội khiêng tập với chiếc đòn và khối gỗ nặng tương đương được xưởng chuẩn bị sẵn. Lực khiêng ở vị trí đầu đòn, Thắng ở vị trí ngay sau, nhịp bước của cả đội đi đều theo tiếng trống thử của đình từ xa vọng lại. Thuần đứng ở sân xưởng xem hết buổi tập. Ông chỉ nhắc đội khiêng hai điều. Một là bước chân phải ngắn và đều, không ai được bước dài hơn người trước. Hai là khi qua đoạn đường bờ hồ còn ẩm, cả đội phải chậm lại nửa nhịp, thà đi chậm mà chắc, không để đòn khiêng chao đảo một lần nào.

Chiều muộn, mọi việc chuẩn bị cho ngày lễ đã xong xuôi. Thuần đi một mình ra bờ hồ lần cuối trong ngày. Đàn lễ đứng trang nghiêm giữa bãi đất đã khô, hàng cờ lễ thẳng tắp trong gió nhẹ. Mặt hồ trước đàn lễ phẳng lặng, ánh hoàng hôn nhuộm một vệt sáng dài trên mặt nước về phía đền Kim Ngưu. Ông đứng đó, nghĩ về đàn trâu sáng nay và về ngày mai đang tới. Làng đã chuẩn bị mọi thứ bằng đôi tay của mình, đúng lệ, đúng ngày. Phần còn lại, ông tin, thuộc về sự yên ổn mà vùng nước này sắp trả lại cho làng sau hơn một tháng sóng gió. Ông quay về đình khi trời bắt đầu tối, bước chân nhẹ nhàng trên con đường rước vừa được dọn sạch. Đêm nay, cả làng sẽ ngủ sớm để mai dậy từ tinh mơ. Riêng Thuần, ông biết mình sẽ còn thức lâu thêm một lúc nữa, để xem lại lần cuối từng việc của ngày lễ trong đầu, từ chum nước thơm trong gian nhà ngang cho tới hàng cờ lễ đang phấp phới ngoài bờ hồ.

Chương khác

Xem thêm