TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 47: Lần Hiện Dấu Thứ Tư: Hào Quang Trọn Và Rước Chuông Về Đình
Chiều ngày 19 tháng 09 năm 2026, sau khi lễ tạ ở bờ hồ kết thúc, dân làng Ngũ Xã bắt đầu di chuyển về phía cổng đình theo hàng lối đã định. Nguyễn Văn…
Nội dung chương
Chiều ngày 19 tháng 09 năm 2026, sau khi lễ tạ ở bờ hồ kết thúc, dân làng Ngũ Xã bắt đầu di chuyển về phía cổng đình theo hàng lối đã định. Nguyễn Văn Thuần đi ở đoạn giữa của đoàn người, bên cạnh cụ Đỗ Văn Kính. Đồng hồ trên tay một người trong đội phục vụ lễ chỉ mười bảy giờ hai mươi phút. Đúng lúc ấy, từ phía mặt hồ sau lưng đoàn người, một quầng sáng vàng bỗng bừng lên, mạnh tới mức ánh sáng của nó hắt cả lên lưng áo của những người đang đi và lên hàng tre ven đường rước.
Thuần quay lại đầu tiên. Trên mặt hồ phía đền Kim Ngưu, một vùng hào quang vàng rực đang phủ rộng ra, lớn hơn bất cứ vệt sáng nào làng từng chứng kiến trong hơn một tháng qua. Những lần trước, hào quang chỉ thoáng nổi thành một vệt mỏng trên mặt sóng, kéo dài vài chục giây, hoặc trong đêm 11 tháng 09 là một vùng sáng giữ được gần nửa giờ trên mặt nước động. Lần này, ánh vàng phủ khắp một quãng mặt hồ rộng, sáng rực và đều, phản chiếu xuống mặt nước phẳng lặng thành một vùng sáng lung linh như có muôn vàn đốm lửa nhỏ đang cháy dưới làn nước trong. Cả đoàn người dừng lại. Không ai bảo ai, tất cả cùng quay mặt về phía hồ.
Cùng lúc ấy, từ dưới mặt nước sâu, tiếng thở phì phò trầm hùng vang lên, rõ ràng và gần gũi hơn mọi lần trước. Âm thanh ấy không dồn dập, không giận dữ. Nó vang lên từng nhịp dài, đều đặn, như hơi thở của một con vật khổng lồ đang thức dậy sau một giấc ngủ dài bị quấy rầy, và giờ đây đang dần yên lòng trở lại. Tiếng thở cuối cùng kéo dài hơn hẳn, rồi dịu xuống thành một âm trầm rất khẽ, tan vào mặt nước như một cái thở dài yên ổn. Sau âm thanh ấy, mặt hồ trở lại im lặng hoàn toàn, chỉ còn vùng hào quang vàng vẫn sáng rực trên mặt nước.
Thuần đứng yên giữa đường rước, mắt không rời khỏi vùng sáng trên mặt hồ. Ông lấy cuốn sổ tay của nghề từ trong túi áo, ghi lại ngày giờ và hiện tượng vừa chứng kiến trước mắt cả làng. Ông ghi rõ đây là lần hiện dấu thứ 4 của thần Kim Ngưu trong mùa hồ động năm nay, và là lần hiện dấu trọn vẹn nhất mà ông từng được thấy. Ba lần trước, dấu hiệu chỉ đến ở mức thoáng qua, hoặc qua sóng ngầm, hoặc qua một vùng sáng trong đêm mưa. Lần này, hào quang hiện rõ giữa ban ngày đang ngả chiều, trước mắt hàng trăm người dân làng vừa làm xong lễ tạ, không một ai trong làng còn phải nghi ngờ về điều mình vừa nhìn thấy.
Trong vùng sáng vàng đang phủ trên mặt hồ, mỗi người trong đoàn rước đứng yên theo cách riêng của mình. Bà Hoa đứng ở gần cuối đoàn, tay ôm chặt chiếc khay đồng của đội phục vụ lễ, mắt không rời khỏi mặt nước. Bà nói với người đứng bên cạnh rằng tiếng thở vừa rồi khác hẳn tiếng thở bà nghe trong đêm mưa hôm 12 tháng 08. Đêm ấy, âm thanh dưới nước làm bà lạnh cả sống lưng vì không hiểu chuyện gì đang xảy ra với vùng hồ của mình. Chiều nay, cùng một thứ âm thanh ấy, bà lại thấy lòng mình nhẹ hẳn đi. Bà nói có lẽ thần thú cũng như người làng, khi được đối xử đúng lễ, đúng lòng, thì hơi thở cũng yên ổn trở lại.
Lực đứng ở đầu đội khiêng đang chờ lệnh ở phía trước đoàn người. Anh nhìn vùng hào quang sáng rực trên mặt hồ, hai tay buông thõng, im lặng rất lâu. Đứng lặng trong những phút ấy, anh nghĩ về buổi chiều mình đứng trên ghe sắt chỉ huy cẩu chuông, về tiếng cáp trượt và về khoản tiền ứng đã cầm. Anh tự biết mình không hiểu hết những chuyện linh thiêng của vùng nước này, và có lẽ cả đời anh cũng không hiểu hết được. Nhưng chiều nay, đứng trước vùng sáng trên mặt hồ ngay sau buổi lễ tạ, anh hiểu một điều rất rõ. Việc anh vừa quỳ tạ lỗi ở bờ hồ là việc đúng, và con đường anh chọn từ nay phải là con đường tử tế trước mặt làng.
Thắng đứng cạnh ông nội, tay vẫn cầm cuốn sổ nhỏ ghi việc của ngày lễ. Anh nhìn vùng hào quang một lúc, rồi nhìn sang Thuần. Anh hỏi khẽ ông nội rằng dấu hiệu lần này có phải là lần rõ ràng nhất trong tất cả những lần ông đã ghi vào sổ tay hay không. Thuần trả lời cháu bằng một câu ngắn. Ông nói bốn lần hiện dấu trong mùa hồ động này giống như bốn nấc thang. Lần đầu chỉ là một vệt sáng thoáng qua trong đêm mưa. Lần thứ hai là sóng ngầm và tiếng thở trong đêm cuối tháng. Lần thứ ba là vùng sáng lâu nhất trong đêm bão lớn. Và lần này, sau khi làng làm đủ ba bước theo lệ, dấu hiệu hiện ra trọn vẹn giữa ban ngày, trước mắt cả làng. Ông nói ông ghi sổ đã nhiều năm, chưa từng ghi một hiện tượng nào mà lòng ông yên như lần ghi chiều nay.
Cụ Kính đứng bên cạnh Thuần, chống gậy, nhìn ra mặt hồ một lúc lâu. Cụ nói, giọng khẽ nhưng đủ cho những người xung quanh nghe rõ. Cụ nói cụ đã chờ đợi dấu hiệu này từ ngày làng chốt ba bước hóa giải. Các đời trước truyền lại rằng khi làng làm đúng lệ tạ, thần thú giữ vùng nước sẽ cho làng thấy một dấu hiệu yên lòng. Cụ không dám chắc dấu hiệu ấy sẽ đến vào lúc nào. Nhưng chiều nay, ngay sau buổi lễ tạ, hào quang hiện trọn trên mặt hồ như thế này, cụ tin rằng làng mình đã làm đúng những gì tổ nghề để lại. Lời của cụ được truyền đi dọc theo đoàn người, từ hàng này sang hàng khác, trong tiếng xì xào nhỏ và đầy xúc động.
Sen đứng ở đầu đoàn người, quay lại nhìn toàn thể dân làng đang đứng lặng trên đường rước. Bà nói lớn, để cả đoàn cùng nghe. Bà nói làng vừa chứng kiến dấu hiệu yên lòng ngay sau lễ tạ. Nhưng việc của làng chiều nay chưa xong. Bước cuối cùng trong ba bước đã chốt vẫn còn ở phía trước. Quả chuông phải được rước vào hậu cung đình và an vị trang trọng trong chiều nay, đúng như lời làng đã hứa trước đàn lễ. Bà mời dân làng tiếp tục đi theo đoàn rước, giữ nguyên hàng lối trang nghiêm như lúc ở bờ hồ.
Vùng hào quang trên mặt hồ bắt đầu nhạt dần sau khoảng mười phút. Ánh vàng rút lại chậm rãi từ phía bờ xa, thu hẹp dần về phía đền Kim Ngưu, rồi tắt hẳn khi đoàn người về tới gần cổng đình. Mặt hồ trở lại màu xám bạc của buổi chiều muộn, phẳng lặng và yên ổn. Mấy người dân đi ở cuối đoàn kể lại với nhau rằng trong suốt quãng hào quang còn sáng, không một gợn sóng nào nổi lên trên mặt nước. Nước hồ yên tới mức bóng của hàng cờ lễ dựng ở bờ in xuống mặt nước không hề lay động.
Tại sân đình, đội khiêng chuông đã vào vị trí quanh bệ chuông. Quả chuông sau một buổi chiều phủ khăn điều chờ lễ tạ, giờ được mở khăn ra, để lộ thân đồng trầm ấm và hình trâu thần khắc nổi rõ ràng dưới ánh sáng cuối ngày. Lực đặt vai vào vị trí đầu đòn, Thắng ở ngay phía sau anh, hai tốp khiêng sẵn sàng theo đúng đội hình đã tập. Thuần đứng ở thềm hậu cung, nhìn đội khiêng một lượt, rồi ra hiệu cho đội trống của đình nổi hồi trống rước chuông an vị.
Tiếng trống vang lên trầm và trang nghiêm khắp sân đình. Đội khiêng cùng hô một tiếng ngắn, nhấc quả chuông lên khỏi bệ giữa sân. Đoàn rước đi chậm rãi qua sân đình, vòng qua phía trước gian chính, rồi tiến về thềm hậu cung. Dân làng đứng kín hai bên lối đi, người nào cũng cúi đầu nhẹ khi quả chuông đi ngang qua trước mặt mình. Bà Hoa đứng ở hàng đầu gần thềm hậu cung, hai tay chắp trước ngực, mắt rưng rưng nhìn quả chuông mà mới tháng trước bà còn nghe người ta định giá theo cân ngay ở vựa đồng ven hồ.
Đoạn đường khó nhất là ba bậc thềm đá dẫn lên hậu cung. Đội khiêng chậm lại nửa nhịp theo đúng lời dặn của Thuần trong buổi tập. Lực ở vị trí đầu đòn nghiến răng chịu sức nặng dồn xuống vai khi đòn khiêng bắt đầu lên dốc thềm. Thắng ở phía sau hô khẽ nhịp bước cho cả đội. Từng bước một, quả chuông lên hết ba bậc thềm, qua ngưỡng cửa hậu cung, và tiến vào vị trí bệ thờ đã chuẩn bị sẵn ở chính giữa gian hậu cung. Đội khiêng hạ chuông xuống bệ từ từ, theo hiệu tay của Thuần, cho tới khi thân chuông nằm yên và vững chãi trên mặt bệ gỗ.
Sau khi chuông yên vị trên bệ, Sen mời dân làng lần lượt vào hậu cung lễ chuông theo từng nhóm nhỏ, để gian hậu cung không quá chật. Người già trong làng vào trước, thắp hương và cúi lạy trước bệ thờ. Nhiều cụ già chạm tay nhẹ lên thềm đá của hậu cung, nói rằng họ đã chờ ngày đình làng có thêm một vật thờ được rước về trang trọng như thế này từ rất lâu rồi. Các trưởng họ vào sau, đứng thành hàng ngang trước bệ chuông, cùng nhau hứa trước làng sẽ giữ lệ thờ chuông như giữ chính gian đình này. Đội khiêng chuông vào cuối cùng. Lực bước vào hậu cung với đôi vai còn đau ê ẩm sau cả ngày khiêng nặng. Anh đứng trước bệ chuông, cúi đầu thật thấp, đứng yên như vậy một lúc lâu mới lùi ra.
Đồng hồ trong đình chỉ mười tám giờ mười phút. Phôi chuông cổ của làng Ngũ Xã đã an vị tại hậu cung đình làng, khép lại bước thứ ba trong ba bước hóa giải mà làng đã chốt theo tấm bia. Cụ Kính bước lên trước bệ thờ, tự tay thắp nén hương đầu tiên trước quả chuông vừa an vị. Khói hương bốc lên trong gian hậu cung ấm đèn, quyện với mùi nước ngũ vị hương còn thoang thoảng trên thân chuông. Thuần đứng sau cụ, nhìn hình trâu thần khắc nổi trên vai chuông sáng lên dưới ánh đèn dầu hai bên bệ thờ. Hơn một tháng sóng gió của làng, từ buổi chiều cẩu chuông hỗn loạn tới đêm nay, cuối cùng đã dừng lại ở gian hậu cung yên tĩnh này, trước một quả chuông đã trở về đúng vị trí của nó.