VỆT MỰC TRÊN THƯỚC LỖ BAN - Chương 8: Gia Phả Phụ
Nam chờ tới sáng mới kể chuyện dấu tay đen cho bà Tịnh. Bà nghe xong không hỏi lại chi tiết nào, chỉ lật chén trà úp xuống bàn một cái cạch. – Vậy là…
Nội dung chương
Nam chờ tới sáng mới kể chuyện dấu tay đen cho bà Tịnh. Bà nghe xong không hỏi lại chi tiết nào, chỉ lật chén trà úp xuống bàn một cái cạch.
– Vậy là khóa đã đổi người giữ.
Nam cau mày.
– Ý bà là sao.
– Trước đây thứ đó chỉ bám lên gỗ. Giờ nó bám lên người.
Nam đẩy chén trà sang một bên.
– Bà nói thứ đó là gì.
– Tôi không đặt tên.
– Không đặt tên thì cháu điều tra kiểu gì.
Bà Tịnh nhìn thẳng vào anh.
– Điều tra bằng giấy.
Bà kéo ngăn bàn lấy ra một mảnh giấy ố vàng, vẽ nhanh sơ đồ từ đường và khu đình rồi khoanh tròn một điểm ở mép nam.
– Gia phả chính ai cũng xem được. Nhưng nhà cậu có gia phả phụ, chỉ người giữ lễ đời trưởng nhánh biết.
Nam chồm lên.
– Ở đâu.
– Trước kia ở kho đình. Từ đợt sửa mái lớn, chuyển sang nhà ông từ.
– Ông từ đang bệnh.
– Thì cậu tới.
Nam cầm mảnh sơ đồ, nhìn nét khoanh tròn.
– Gia phả phụ ghi gì.
– Không ghi sinh tử bình thường. Nó ghi lời thề và tên người ký thề.
Nam nhớ lại câu của cô Sương, lệ giữ im lặng. Nếu lời đó nằm trong gia phả phụ, anh có thể biến điều đồn đại thành tài liệu có chữ ký.
Đường sang nhà ông từ đi qua bờ mương cạn, hai bên đầy cỏ chỉ. Nhà ông nằm cuối ngõ, cửa gỗ đóng nửa, mùi thuốc bắc đậm từ trong bay ra. Con trai ông từ là anh Lâm ra mở cửa, mắt hốc sâu vì thức đêm.
– Anh tìm ai.
– Tôi là Nam, bên họ Đoàn. Tôi cần gặp bác Từ.
Lâm chần chừ.
– Bố tôi mệt.
– Tôi chỉ hỏi một chuyện về sổ lễ.
Lâm ngước nhìn trời rồi mở cửa rộng thêm.
– Vào nhanh, nói gọn.
Ông Từ nằm trên giường tre trong buồng trong, thở khò khè, mắt vẫn tỉnh. Thấy Nam, ông ra hiệu ngồi gần.
– Cậu là cháu ông Chính.
Nam gật.
– Dạ.
Ông ho một tràng rồi nói đứt quãng.
– Tôi biết cậu đang đụng vào khóa mộng.
Nam giữ giọng nhỏ.
– Cháu cần xem gia phả phụ.
Ông Từ nhắm mắt mấy giây, như cân nhắc giữa mệt và sợ.
– Ai bảo cậu hỏi cái đó.
– Bà Tịnh.
Ông cười khô.
– Đúng là bà ấy.
Ông đưa tay run run chỉ về tủ thờ góc buồng.
– Ngăn dưới, vách sau. Có khe mỏng.
Lâm đứng ở cửa nghe được, bước vào ngay.
– Bố.
Ông Từ quay sang con, giọng bất ngờ cứng.
– Mở cho nó.
Lâm cắn môi, kéo ngăn tủ dưới. Bên trong chỉ có áo lễ gấp gọn. Anh gạt áo sang, lần tay theo vách sau. Một lát, anh bật được tấm gỗ mỏng. Trong khe là một ống đồng nhỏ bọc vải dầu.
Lâm rút ra, không đưa ngay cho Nam.
– Anh lấy cái này làm gì.
– Đọc rồi trả.
– Nếu bác Hưng biết.
Nam cắt ngang.
– Nếu không đọc, bác Hưng sẽ quyết luôn phần còn lại.
Lâm nhìn bố. Ông Từ gật rất nhẹ. Lâm đặt ống đồng vào tay Nam.
– Mang đi. Trả trong ngày.
Nam cảm ơn, gói ống đồng vào khăn rồi đi nhanh về đình thay vì về từ đường, vì anh biết khóa mới ở cổng nhà thờ có thể đã cài người canh.
Trong kho đình, bà Tịnh đã chờ sẵn, trên bàn có kính lúp, bút chì và đôi găng vải.
– Mở đi.
Nam tháo nắp ống đồng. Bên trong là cuốn sổ đóng chỉ đỏ, bìa da nâu mờ chữ Gia phả phụ tịch. Mép sổ khô nhưng không cháy. Mùi giấy cũ thơm nhẹ kiểu sách lâu năm cất kín.
Trang đầu ghi tên các trưởng nhánh và người giữ chìa từng đời. Trang hai có mục nghi lễ khóa mộng, chỉ ghi thủ tục chung. Đến trang ba, Nam dừng hẳn.
Giữa trang, viết bằng mực đen đậm:
Giữ nhà thì giữ miệng.
Giữ miệng thì giữ họ.
Kẻ tiết lộ việc gian trái bị đoạn tộc.
Bên dưới là năm chữ ký, mỗi chữ ký kèm dấu điểm chỉ son đã phai.
Nam đọc lại lần nữa, ngực nặng như có ai đặt đá lên.
– Đoạn tộc là gạch tên khỏi gia phả.
Anh nói khẽ.
Bà Tịnh không đáp, chỉ chỉ xuống dòng dưới cùng.
– Nhìn chữ ký cuối.
Nam cúi sát. Chữ ký cuối cùng bắt đầu bằng nét móc ngược đặc trưng, rồi kéo xuống thành thân chữ Đoàn rõ ràng. Đoạn tên sau mờ, nhưng nét bút rất giống nửa chữ ký anh thấy trong cuốn sổ cháy đêm trước.
– Đây là tay ông cố.
Nam thì thào.
– Cậu có mẫu đối chiếu không.
Nam lấy điện thoại mở ảnh phần chữ ký nửa cháy từ trang sổ anh chụp được vội trước khi bị giật. Bà Tịnh đặt hai ảnh cạnh nhau, dùng bút chì can lên giấy nháp.
Nét móc đầu.
Độ nghiêng thân chữ.
Khoảng cách giữa họ và tên.
Khớp.
Nam ngồi lặng đi. Ông cố, người mà cả họ vẫn gọi là người giữ nhà nghiêm cẩn, đã ký vào lời thề khóa miệng cả họ về gian trái.
– Có ngày ký không.
Nam hỏi.
Bà Tịnh lật mép trang.
– Có. 17 tháng 9 năm 1973.
Con số 7 từ trang giấy tự cháy đêm qua như bật lại trong đầu Nam. 1973. Lời thề lập sau mốc 4.3.73 trong ống tre. Nghĩa là sau khi các mốc di chuyển đã hoàn tất, họ chốt bằng một văn bản ràng buộc cả dòng tộc.
Nam lật tiếp trang sau. Phần lớn chỉ là ghi chú nghi thức, nhưng ở góc dưới có dòng mực nhỏ hơn.
Ai thay khóa mộng mà không đủ huyết thống thì sát khí hồi.
Nam chạm tay lên dòng chữ đó rồi rụt lại. Tay anh lạnh buốt dù trời trưa nóng.
– Bà từng đọc dòng này chưa.
– Chưa. Sổ này tôi chỉ nhìn bìa chứ không được quyền mở.
Nam ngẩng lên.
– Huyết thống nào.
– Dòng trưởng gánh lời thề. Hoặc người cùng máu trực hệ của người đặt khóa.
Nam hiểu ngay vì sao bà nói không thể đi cùng đêm mở chốt. Anh là cháu trực hệ nhánh ông nội, người để lại thước và dấu khắc. Nếu văn bản này đúng, anh là một trong số rất ít người có thể chạm khóa mà chưa chết tại chỗ.
Chiều xuống, Nam chép nguyên văn ba đoạn quan trọng vào sổ tay riêng:
Giữ nhà thì giữ miệng.
Kẻ tiết lộ việc gian trái bị đoạn tộc.
Ai thay khóa mộng mà không đủ huyết thống thì sát khí hồi.
Anh chụp toàn bộ trang ký tên, đặc biệt chữ ký cuối, lưu ba bản trong điện thoại và thẻ nhớ rời. Thẻ nhớ anh bọc nilon, gài vào đường may trong cổ áo.
Đến gần tối, Nam mang gia phả phụ trả lại nhà ông Từ. Lâm ra nhận, mắt không dám nhìn thẳng.
– Anh đọc rồi.
– Rồi.
– Có thứ cần quên không.
Nam nhìn Lâm.
– Có thứ cả làng đã cố quên quá lâu.
Lâm siết cuốn sổ trong tay.
– Anh cẩn thận. Tối qua có người hỏi bố tôi về chìa kho lễ.
– Ai.
Lâm không đáp, chỉ khép cửa lại.
Nam đi bộ về qua con ngõ nhỏ sau đình. Trời tối nhanh, đèn đường chưa bật. Khi anh đi qua bức tường sau từ đường, có tiếng xe máy dừng ở đầu ngõ. Một bóng người cao đậm bước xuống, hút thuốc, rồi tắt ngay khi thấy Nam. Ánh tàn thuốc đỏ lóe trong tay người đó một thoáng rồi biến mất.
Nam đi tiếp, không quay đầu, nhưng cảm giác bị bám theo không rời khỏi vai.
Về tới sân sau nhà cô Sương, anh móc sổ chép ra đọc lại dưới đèn vàng yếu.
Giữ nhà thì giữ miệng.
Kẻ tiết lộ việc gian trái bị đoạn tộc.
Hai dòng chữ như lệnh hành quyết treo giữa không trung. Nếu Hưng thực sự muốn cắt anh ra khỏi họ, đó không còn là đe dọa cá nhân. Nó là thực thi lời thề viết tay từ nửa thế kỷ trước.
Nam đóng sổ, ngả lưng vào cột hiên. Gió đêm mang mùi bùn ruộng và mùi khói xa xa. Anh chợt nhớ cảnh cha cầm chén rượu trước bàn thờ mỗi mùa giỗ, chưa bao giờ kể một chữ về chuyện cũ. Có thể cha giữ im lặng để bảo vệ người nhà. Cũng có thể cha bị buộc im lặng như tất cả.
Nửa đêm, Nam mở lại ảnh chụp trang ký tên trên điện thoại, phóng to chữ ký cuối cùng. Nét móc đầu chữ vẫn rõ, sắc như lưỡi đục mới mài.
Anh lật qua ảnh nửa chữ ký trong cuốn sổ cháy.
Khớp.
Không còn chỗ cho tự an ủi. Lời thề bịt miệng cả họ được viết đúng tay ông cố của anh, người từng truyền nghề và để lại cây thước Lỗ Ban trong hòm dụng cụ.
Nam đặt điện thoại xuống, nhìn vào bóng tối sau cửa sổ.
Ở nơi đó, câu thề vẫn đang có hiệu lực, và chữ ký của ông cố là chiếc đinh đóng vào miệng tất cả người sống.