Vực Đáy Đập Thủy Điện - Chương 9: Thuồng Luồng Nghìn Năm Tuổi
Gió đêm trên đỉnh đập thủy điện Sơn La rít qua những thanh dầm thép của cần cẩu chân dê, mang theo hơi ẩm lạnh buốt đặc trưng của lòng hồ sông Đà vào…
Nội dung chương
Gió đêm trên đỉnh đập thủy điện Sơn La rít qua những thanh dầm thép của cần cẩu chân dê, mang theo hơi ẩm lạnh buốt đặc trưng của lòng hồ sông Đà vào tháng Chín. Mặt nước đen ngòm dưới chân công trình phẳng lặng đến rợn người, nhưng dưới độ sâu sáu mươi mét, dòng xoáy ngầm qua các cửa xả đáy vẫn đang gầm thét không ngừng nghỉ.
Tôi siết chặt đai ốc hãm của giá đỡ cụm thiết bị thăm dò ngầm. Trên sàn thao tác ở cao trình đỉnh đập, tổ công tác kỹ thuật đang khẩn trương chuẩn bị những công đoạn cuối cùng. Trước mặt tôi là cụm sonar đa tia Reson SeaBat kết hợp cùng camera chuyên dụng vỏ hợp kim titan chịu áp lực ba mươi bar. Lăng kính sapphire dày bốn phân của camera phản chiếu ánh đèn cao áp nhập nhòe, trông trơ lạnh như một tròng mắt vô hồn.
- Anh Hải, cáp tín hiệu quang học đã thông mạch. Tốc độ truyền dẫn đạt mức tối đa. - Tuấn quỳ trên sàn bê tông, hai tay thoăn thoắt bấm đầu nối cáp bọc thép chống đứt. Khuôn mặt cậu kỹ sư trẻ vẫn chưa hết tái mét sau lần suýt chết dưới khoang kiểm tra cửa van đáy, nhưng trách nhiệm công việc buộc cậu ta phải bám trụ ở đây.
Tôi gật đầu, liếc mắt sang phía người đàn ông lớn tuổi đang ngồi im lìm trên một cuộn dây thừng bện bằng sợi gai dầu. Cụ Cương khoác chiếc áo chàm bạc phếch, hai bàn tay thô ráp đan chéo vào nhau, ngón tay cái liên tục miết lên chiếc vòng đồng khắc hình sóng nước. Đôi mắt cụ nhìn đăm đăm xuống khoảng tối thăm thẳm của mặt hồ, nơi những đợt sóng vỗ bì bõm vào mố trụ bê tông số ba.
- Chú Hải đừng tin quá vào mấy cái máy mắt sắt kia. - Cụ Cương lên tiếng, giọng nói trầm đục lẫn vào tiếng gió hú. - Loài Giao Long dưới đáy vực không nhìn bằng ánh sáng. Nó nhìn bằng dòng chảy, bằng tiếng đập của quả tim và hơi nóng của máu. Chú thò cái ống sắt xuống tổ của nó, chẳng khác nào lấy que chọc vào hốc mắt cọp.
- Chúng cháu bắt buộc phải nhìn thấy hình thể thực tế của nó, thưa cụ. - Tôi đáp, tay vẫn kiểm tra lại từng mối hàn trên khung treo tời cáp. - Ban giám đốc tập đoàn và hội đồng an toàn đập cần bằng chứng hình ảnh cụ thể để phê duyệt phương án xả lũ khẩn cấp hoặc kích hoạt quy trình gia cố móng. Không một ai ký quyết định dừng phát điện cả nhà máy trị giá hàng tỷ đô la chỉ dựa trên vài vết cào xước trên giàn chắn rác và những câu chuyện truyền khẩu.
Cụ già người Mường không đáp lại. Cụ chỉ khẽ nhếch mép, rút ra từ trong túi áo một mẩu ngải khô rồi châm lửa đốt. Mùi khói ngai ngái, cay nồng nhanh chóng bốc lên, át đi mùi dầu mỡ máy móc nồng nặc trên sàn công tác.
Vết xăm rồng nước trên ngực tôi khẽ giật giật. Một cơn đau râm ran chạy dọc theo các thớ cơ dưới xương ức, giống hệt cảm giác kim châm khi cụ Cương hạ từng nét mực khoáng thạch lên da thịt tôi cách đây vài giờ. Vết thương do mực xăm chưa kịp lành, nhưng chất nhựa cay của vỏ cây rừng dường như đang tạo ra một liên kết sinh học kỳ lạ với áp lực nước lạnh ngắt bên dưới.
- Tời cáp sẵn sàng! - Trưởng ca vận hành thông báo qua loa cầm tay. - Tốc độ hạ: không phẩy năm mét một giây. Bật toàn bộ hệ thống đèn LED công suất cao bốn mươi nghìn lumen trên cụm thiết bị!
Tôi bước vào phòng điều hành dã chiến đặt ngay trên thùng xe cơ động gắn liền sàn công tác. Ba màn hình độ phân giải cao hiển thị trực tiếp dữ liệu từ cụm sonar và luồng video truyền hình thực tế. Bên cạnh tôi, hai kỹ sư trắc địa thủy văn dán mắt vào các đồ thị tần số phản xạ âm học.
- Hạ thiết bị. - Tôi ra lệnh qua mic gắn tai.
Tiếng động cơ tời thủy lực rền vang. Ròng rọc trên đỉnh giá treo bắt đầu quay đều, nhả ra sợi cáp thép bọc dù đen nhánh. Cụm thiết bị dò ngầm nặng gần ba trăm kilôgam từ từ chìm xuống mặt nước, tạo nên một vệt bọt trắng xóa rồi biến mất tăm vào màn đêm của hồ thủy điện.
Trên màn hình thứ nhất, con số hiển thị độ sâu bắt đầu nhảy liên tục: mười mét... mười lăm mét... hai mươi mét.
Nhiệt độ nước đo được từ cảm biến nhiệt giảm đột ngột từ hai mươi sáu độ C xuống còn mười bốn độ C khi vượt qua tầng nước nhảy nhiệt độ ở mét thứ ba mươi. Đèn LED xuyên qua làn nước màu xanh rêu, rọi rõ những đám phù du li ti trôi lơ lửng như những bông tuyết giữa không gian không trọng lực.
- Ba mươi lăm mét. Áp suất thủy tĩnh đạt ba phẩy năm bar. - Tuấn đọc to các thông số kỹ thuật. Giọng cậu ta căng thẳng tột độ. - Tín hiệu sonar đa tia bắt đầu quét hình lòng hồ. Độ phân giải địa hình đáy rất rõ nét. Sườn dốc đá vôi nhân tạo xuất hiện ở góc quét bốn mươi lăm độ.
Màn hình thứ hai hiển thị hình ảnh quét 3D màu xanh lục của địa hình đáy. Dáng dấp của thân đập bê tông trọng lực hiện lên sừng sững như một vách núi dựng đứng, nhẵn nhụi và vững chắc. Nhưng khi chùm sóng âm vươn tới cao trình bốn mươi mét, nơi giáp ranh giữa chân móng đập và tầng đá vôi nguyên thổ, hình ảnh quét bắt đầu bị méo mó.
Có những vùng tối cục bộ nuốt trọn chùm sóng âm phát đi từ đầu dò tần số cao bốn trăm kilôhertz. Thay vì phản xạ trở lại, sóng siêu âm bị triệt tiêu hoàn toàn, để lại những mảng đen ngoằn ngoèo trên bản đồ đáy nước.
- Bốn mươi lăm mét. Gặp vùng xoáy dòng chảy tầng đáy. - Tuấn thông báo, tay gõ liên hồi trên bàn phím để điều chỉnh góc bù nghiêng của camera. - Thiết bị đang bị lắc lư mạnh. Dòng hút hướng tâm từ cửa van xả số ba đang tạo ra một lực kéo tương đương hai kilonewton.
- Kích hoạt chân vịt tự cân bằng áp lực. Giữ khoảng cách năm mét so với bề mặt bê tông mố trụ. - Tôi lạnh lùng chỉ đạo. Mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán tôi, dù nhiệt độ trong cabin xe điều hành đang hạ thấp do máy lạnh công suất lớn.
Hình ảnh từ camera truyền về bắt đầu đổi màu. Nước không còn màu xanh rêu nữa mà chuyển hẳn sang một màu đen kịt đặc quánh như hắc ín. Đèn LED bốn mươi nghìn lumen rọi vào khối nước sâu hun hút chỉ tạo ra một hình nón ánh sáng ngắn ngủi chưa đầy bốn mét. Bùn khoáng và những hạt rỉ sét lơ lửng trôi qua ống kính với tốc độ xé gió, bị hút cuồn cuộn về phía khung thép giàn chắn rác.
- Độ sâu năm mươi mét. - Giọng Tuấn nghẹn lại.
Trước mắt chúng tôi, khung giàn chắn rác bằng thép tôi chịu lực hiện ra mờ ảo trong chùm sáng đèn rọi. Toàn bộ sáu thanh dầm thép chữ I dày ba mươi phân đã bị bẻ gập cong queo về một phía. Những vết xé toạc mép kim loại lởm chởm, sáng loáng dưới đáy nước sâu, chứng minh sức mạnh của một lực tác động cơ học vượt quá mọi giới hạn thiết kế của công trình.
Lồng ngực tôi thắt lại. Vết xăm rồng nước nóng ran như bị tẩm dầu sôi. Cảm giác đau rát lan rộng từ ngực xuống tận khoang bụng, đi kèm một cơn buồn nôn khó tả sinh ra từ hiện tượng hạ âm cường độ cao đang dội qua vỏ sắt của con đập.
- Năm mươi lăm mét. Đến gần cửa van xả đáy. - Tuấn thì thào. - Cụm sonar vừa ghi nhận một dị thường âm học cực lớn ngay tại mép hang sụt móng. Kích thước mục tiêu... trời đất ơi... chiều dài phản xạ vượt quá ba mươi mét!
Đồ thị trên màn hình sonar đa tia đột ngột biến dạng thành một dải sóng âm màu đỏ thẫm cuộn tròn lại. Không phải là một khối đá ngầm hay một thân cây cổ thụ chìm dưới đáy nước. Khối phản xạ âm học đang chuyển động. Nó uốn lượn với một biên độ sóng cực kỳ mềm mại, tạo nên những đường cong sin hoàn hảo trên không gian đồ thị ba chiều.
- Tăng công suất đèn LED lên mức tối đa! Khóa nét mục tiêu ở hướng mười một giờ! - Tôi chồm người tới mép bàn điều khiển, hai mắt dán chặt vào màn hình camera.
Chùm ánh sáng xuyên thủng lớp nước đặc quánh. Và rồi, sinh vật ấy xuất hiện.
Nó lướt ngang qua khung hình ở khoảng cách chưa đầy bốn mét.
Đó là một khối cơ bắp khổng lồ, đường kính thân mình dễ chừng phải hơn hai mét, dài hun hút mất hút vào bóng tối sâu thẳm của hốc ngầm. Toàn bộ thân thể nó được bao phủ bởi hàng triệu lớp vảy xếp chồng lên nhau như ngói lợp. Những chiếc vảy lớn bằng cái mâm đồng, có màu đen ánh thép xám xịt, nhưng mép ngoài lại viền một lớp khoáng thạch lấp lánh phản xạ chùm sóng âm và ánh sáng nhân tạo thành những tia sáng kim loại sắc lạnh.
Dọc theo sống lưng của con quái vật, một dải mào thịt dựng đứng gợn sóng liên hồi theo từng nhịp uốn của thân mình. Dải mào đó đỏ rực một màu máu tươi, bập bùng trôi trong làn nước đen đặc như một ngọn lửa địa ngục không bao giờ tắt. Những sợi lông tơ hoặc xúc tu nhỏ li ti mọc tua tủa trên dải mào, liên tục rung rinh để cảm nhận từng dao động thủy lực nhỏ nhất trong môi trường nước sâu.
- Con... con cái gì thế này... - Tuấn run rẩy lùi ghế lại phía sau, hai bàn tay buông thõng khỏi bàn phím. Cậu kỹ sư trắc địa ngồi bên cạnh nôn thốc nôn tháo vào góc phòng vì áp lực tâm lý quá tải.
Tôi không thể rời mắt khỏi màn hình. Một cảm giác kinh sợ xen lẫn thán phục của một kỹ sư đối diện với một tuyệt tác hoàn hảo của tự nhiên nghìn năm tuổi bóp nghẹt lấy khí quản tôi. Sinh vật này không chỉ đơn thuần là một con bò sát khổng lồ. Cấu tạo thủy động lực học của nó đạt đến mức hoàn mỹ tuyệt đối, cho phép một khối lượng thịt và xương nặng hàng chục tấn có thể di chuyển êm ru qua vùng nước áp suất sáu bar mà không tạo ra bất kỳ một xoáy nước nhiễu loạn nào.
Bất thần, khối thân khổng lồ ấy dừng lại.
Nó cuộn tròn một nửa thân mình quanh mố bê tông chịu lực của giàn chắn rác, rồi từ từ quay đầu lại.
Khung hình camera rung lắc dữ dội khi luồng nước dồn nén bị xé toạc.
Phần đầu của con Thuồng Luồng lộ diện toàn phần trước ống kính máy quay. Nó không giống đầu cá sấu, cũng chẳng giống đầu trăn. Hộp sọ của nó bọc một lớp sừng khoáng thạch dày cộm, gồ ghề những vết sẹo cổ xưa đen đúa như đá bazan bị nung chảy. Đỉnh đầu nó nhô lên hai chiếc u sừng ngắn, phủ đầy rêu phong và hà bám của mấy mươi năm nằm im dưới lòng đất.
Và đôi mắt ấy.
Hai con mắt to bằng hai chiếc mũ bảo hiểm, lồi hẳn ra ngoài hốc mắt, tròng mắt màu vàng lân tinh rực rỡ với một đồng tử đen nhánh nằm dọc, sắc như một đường rạch dao lam. Đôi mắt đó không hề chớp, trừng trừng nhìn thẳng qua lăng kính sapphire của camera, nhìn xuyên thấu qua sợi cáp quang dài sáu mươi mét, chiếu thẳng vào tâm can của những kẻ đang ngồi trong cabin điều khiển trên mặt đất.
Một cái nhìn lạnh lùng, vô cảm, tích tụ toàn bộ sự giận dữ của một sinh linh thượng cổ bị đánh thức bởi sắt thép và tiếng gầm rú của dòng điện cơ khí.
Vết xăm trên ngực tôi bùng cháy dữ dội. Tôi thét lên một tiếng đau đớn, hai tay ôm chặt lấy lồng ngực khi cảm nhận được một luồng xung điện sinh học đánh thẳng vào hệ thần kinh.
- Kéo cáp lên! Mau! Kéo cụm thiết bị lên ngay! - Tôi hét qua micro bằng toàn bộ sức bình sinh còn lại.
- Tời... tời bị kẹt rồi anh Hải ơi! Dòng nước... - Tiếng thợ vận hành trên sàn công tác đứt quãng trong bộ đàm.
Quá muộn.
Trên màn hình, đồng tử con quái thú bỗng co rút lại thành một sợi chỉ mỏng dính. Cái miệng khổng lồ của nó mở toang, để lộ ba hàng răng nhọn hoắt như những lưỡi cưa thép cắm sâu vào hàm nướu đỏ ngầu. Một luồng sóng hạ âm khủng khiếp phát ra từ cuống họng nó, làm sôi sùng sục khối nước xung quanh thành hàng vạn bọt khí li ti.
BÓP!
Toàn bộ màn hình camera nháy sáng chói lòa rồi nổ tung thành một màn tuyết trắng xóa. Âm thanh cuối cùng thu được từ micro dưới nước là một tiếng rắc khô khốc chói tai, tiếng kim loại bị nghiền nát vụn dưới lực ép hàng trăm tấn. Cụm thiết bị trị giá hàng trăm nghìn USD đã bị nghiền thành phế liệu chỉ trong một phần mười giây.
- Mất tín hiệu video! Mất toàn bộ kênh sonar! Cáp quang bị đứt lìa ở độ sâu năm mươi tám mét! - Tuấn gào lên giữa tiếng còi báo động khẩn cấp của xe điều khiển.
Chưa dừng lại ở đó. Một cú rung chấn kinh hoàng bất ngờ dội thẳng lên từ đáy hồ.
Cả chiếc xe điều khiển cơ động rung lên bần bật, trượt đi nửa mét trên mặt sàn bê tông đỉnh đập. Dưới chân chúng tôi, khối bê tông đồ sộ hàng triệu mét khối của nhà máy thủy điện Sơn La rùng mình như vừa bị một quả ngư lôi đánh trúng vào chân móng.
Một tiếng ầm rền vang dội lên từ sâu thẳm lòng đất, nghẹt thở và nặng nề như tiếng sấm nổ trong lòng núi đá vôi. Cú quẫy đuôi của con thú sau khi đớp nát cụm sonar đã tạo ra một búa nước thủy động cực đại, tống hàng nghìn mét khối nước áp lực cao đập thẳng vào vòm cửa van đáy số ba.
TÍTTTTTT! TÍTTTTTT!
Hệ thống loa phát thanh trên toàn bộ công trình đồng loạt rú lên tiếng chuông báo động cấp độ đỏ.
Màn hình đo đạc an toàn đập của trung tâm điều khiển lập tức nhảy ra hàng loạt cảnh báo nhấp nháy màu đỏ thẫm:
"Cảnh báo mức ba: Cảm biến áp lực kẽ hở tại mố số ba tăng vọt một trăm bốn mươi phần trăm!"
"Cảnh báo mức bốn: Cảm biến độ lún và chuyển vị chân móng vượt ngưỡng cho phép năm milimét!"
"Báo động đỏ: Lưu lượng thấm rò qua hành lang kiểm tra đáy đập đạt tám mươi lít một giây và đang tiếp tục tăng nhanh! Xuất hiện vết nứt kết cấu bê tông gia cố cửa van đáy!"
Cửa cabin xe bật mở tung toé. Trưởng ca vận hành lao vào, mặt cắt không còn một giọt máu, chiếc mũ bảo hộ tuột quai trễ xuống tận cằm.
- Anh Hải! Khối bê tông vòm gia cố ngoài cửa van số ba bị nứt toác rồi! Nước áp lực cao đang phụt ngược vào hành lang thoát nước đáy đập! Nước đục ngầu phù sa và cả những mảng đá vôi cổ! Thân đập đang bị rò rỉ nghiêm trọng từ bên dưới!
Gió ngoài đỉnh đập thốc vào cabin mang theo mùi ngải khô cháy khét lẹt. Tôi loạng choạng bước ra sàn công tác, hai tay bám chặt vào lan can thép lạnh ngắt. Dưới mặt hồ đen đặc, từng cuộn sóng bùn đỏ quạch đang từ đáy vực sâu đùn lên mặt nước, tạo thành những vòng xoáy khổng lồ quay cuồng quanh chân móng đập.
Con thú không còn ẩn mình trong hang ngầm nữa. Cú va chạm vừa rồi là lời tuyên chiến của nó với khối bê tông nhân tạo đang đè nặng lên lãnh địa của nó suốt ba mươi năm qua.
Cụ Cương đứng sừng sững bên mép lan can, tà áo chàm phần phật bay trong gió bão. Cụ nhìn tôi, ánh mắt lạnh lùng như phiến đá sông Đà, bàn tay cụ siết chặt lấy thanh kim xăm bằng đồng thau sáng quắc:
- Thấy mắt nó rồi chứ, chú kỹ sư? Sắt thép của các chú đã thua nó một keo rồi. Nếu không dùng phép của người xưa để khóa miệng con rồng nước này lại, trước khi trời sáng, cả cái đập này sẽ gãy đôi làm mồi cho đáy vực.